گفتگوی صفحه اقتصاد با مصطفی سعیدی کارشناس برجسته حوزه انرژی
از موشک تا دیپلماسی عوارض / ایران برای امنیت جهان فاکتور صادر میکند!
مصطفی سعیدی کارشناس ارشد حوزه انرژی به کالبدشکافی ابزارهای نظام سلطه در بازار نفت، از پایان دوران پترودلار و آغاز عصر جدید اقتدار ایران در خلیجفارس گفت . وی با تبیین مدل (عوارض امنیت) در تنگه هرمز و افشای شکست پروژههای دور زدن این شاهراه، معتقد است جهان در آستانه یک شوک اقتصادی و تورمی بیسابقه قرار دارد که محبوبیت سیاسی سران کاخ سفید را به قعر دره سقوط خواهد فرستاد.
رها رمضانی - مصطفی سعیدی کارشناس برجسته حوزه انرژی و سیاستگذاری کلان در گفتگو با صفحه اقتصاد، با کالبدشکافی ابزارهای نظام سلطه برای کنترل بازار نفت، معتقد است که جهان در آستانه یک تحول بزرگ ژئوپلیتیک قرار دارد.
وی با اشاره به دو بازوی اصلی آمریکا یعنی پترودلار و بازارهای کاغذی شاخص ساز قیمت نفت، تصریح کرد که تقابل فعلی ایران، بهویژه با منوط کردن معاملات به ارزهای جایگزین مانند یوان و مدیریت تنگه هرمز، مستقیما قلب تپنده این نظام سلطه را هدف قرار داده است.
فاصله معنادار قیمتها، واقعیت خلیجفارس در مقابل ویترین برنت
سعیدی با افشای دستکاریهای وزارت خزانهداری آمریکا در بازار نفت، به تفاوت فاحش قیمتها اشاره کرد و گفت: در حالی که نفت شاخص برنت با معاملات کاغذی و غیرفیزیکی به صورت مصنوعی در کانال ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار نگه داشته شده است، واقعیت بازار فیزیکی در خلیجفارس حکایت دیگری دارد، به طوری که نفت عمان، مرز ۱۷۰ دلار را نیز پشت سر گذاشتهاند. این تفاوت نشاندهنده شکست شاخص سازی قیمتها توسط غرب در مواجهه با واقعیت عرضه و تقاضاست.
پایان خرید زمان آمریکا، حباب نفت میترکد
این کارشناس انرژی معتقد است که ترفندهای کاغذی و سخنرانیهای وعدهمحور دولت آمریکا، تنها برای یک بازه کوتاه ۴۵ تا ۶۰ روزه میتواند بازار را آرام نگه دارد. با بسته شدن تنگه هرمز و قطع جریان فیزیکی نفت، بازارها به تدریج نسبت به وعدههای واشنگتن بیحس شدهاند.
سعیدی تاکید کرد: با توجه به فاصله زمانی یکماهه سفر کشتیها تا مقصد، جهان تازه از ماه دوم جنگ، کمبود واقعی نفت را لمس خواهد کرد و در آن زمان، حباب معاملات کاغذی خواهد ترکید.
بنزین، پاشنه آشیل رفاه غربی و سقوط محبوبیت سیاسی
بخش دیگری از صحبت های این کارشناس به پیوند مستقیم قیمت انرژی با رفاه خانوارها اختصاص داشت. وی با اشاره به کاهش ۸ تا ۹ درصدی محبوبیت ترامپ در پی افزایش قیمت سوخت، بنزین یکی ازپارامتر های مهم تاثیرگذار بر سبد هزینه خانوارهای آمریکایی دانست.
به گفته سعیدی دومینوی افزایش قیمت انرژی (بنزین، گاز و برق) نه تنها رشد اقتصادی قدرتهای جهانی را به سمت صفر میل میدهد، بلکه هزینه تمامشده تولید صنعتی در اروپا و شرق آسیا را به شکلی سرسامآور بالا برده و منجر به یک رکود تورمی بیسابقه در سطح بینالمللی خواهد شد.
دومینوی افزایش قیمت، وقتی عوارض هرمز سفره جهانی را کوچک میکند
مصطفی سعیدی در ادامه به تبعات مستقیم وضع عوارض بر کشتیهای عبوری پرداخت و هشدار داد که این اقدام جرقهای برای جهش چندباره قیمت تمامشده کالاها در سطح جهان خواهد بود. وی با اشاره به نقش نفت خام به عنوان ماده اولیه صنایع راهبردی گفت: وقتی قیمت نفت از ۶۰ به ۱۲۰ دلار جهش میکند، به طور زنجیرهوار قیمت (نفتا) و به تبع آن مواد پلیمری نظیر پلیاتیلن و پلیپروپیلن (مواد پایه صنایع پلاستیک و بستهبندی) افزایش مییابد. حال اگر عوارض ۲ تا ۳ درصدی عبور از تنگه هرمز نیز به این معادلات اضافه شود، جهان با یک شوک مضاعف در قیمت کالاهای اساسی و نهایی روبرو خواهد شد که فراتر از هزینههای تعمیرات، بیمه و استهلاک کشتیهااست.
سراب دور زدن هرمز،خطوط لولهای که زیر سایه پهپادها هستند
این کارشناس ارشد سیاستگذاری انرژی، تلاش کشورهای حاشیه خلیجفارس برای دور زدن تنگه هرمز را یک تلاش نافرجام توصیف کرد. سعیدی با اشاره به پروژههای انتقال نفت به دریای عرب و دریای سرخ توسط عربستان و امارات تصریح کرد: اگرچه کشورهای عربی میلیاردها دلار برای احداث خطوط لوله و تلمبهخانهها هزینه کردهاند تا هرمز را بیاثر کنند، اما واقعیت این است که این زیرساختها در شرایط جنگی به شدت آسیبپذیرند. تجربه نشان داده است که یک تلمبهخانه یا کمپرسور حیاتی به راحتی با یک پهپاد از کار میافتد، اتفاقی که پیش از این در خط لوله (ینبع) عربستان و (حبشان) امارات نیز رخ داده است.
منطق بازدارندگی، هرمز تنها گزینه مطمئن
سعیدی تاکید کرد که برتری استراتژیک ایران تنها به دوران جنگ محدود نمیشود. به باور وی، ایران میتواند حتی در شرایط صلح نیز با ابزارهای مختلف، جذابیت و امنیت مسیرهای جایگزین را به چالش بکشد تا کشورهای مصرفکننده و تولیدکننده متوجه شوند که هیچ مسیر جایگزین مطمئنی برای تنگه هرمز وجود ندارد.
وی خاطرنشان کرد: این دکترین باعث میشود رقبای منطقهای از سرمایهگذاریهای سنگین برای دور زدن ایران مایوس شده و در نهایت مجبور باشند برای عبور پایدار انرژی، از دروازه قانونی و مقتدرانه تنگه هرمز عبور کنند.
مصطفی سعیدی در ادامه به تبیین مبانی حقوقی و منطق بینالمللی دریافت عوارض در تنگه هرمز پرداخت. وی با اشاره به نمونههای جهانی نظیر کانالهای ساخته دست بشر و تنگههای راهبردی مانند بسفر در ترکیه، تاکید کرد: آنچه ایران به دنبال آن است، دریافت مبالغی تحت عنوان (تامین امنیت عبور و مرور) است. این یک پول زور نیست، بلکه هزینهی خدمتی است که ایران برای برقراری نظم در منطقهای که توسط قدرتهای خارجی ناامن شده، ارائه میدهد. در واقع ایران با تامین امنیت کشتیهای تجاری، یک سرویس استراتژیک به اقتصاد جهانی میفروشد که هزینه آن باید توسط منتفعشدگان پرداخت شود.
مدل پیشنهادی قیمتگذاری، عوارض بر مبنای هر بشکه نفت
این کارشناس ارشد انرژی، برای شفافتر شدن و استانداردسازی این درآمد، پیشنهاد داد که مبنای محاسبات به جای مبالغ ثابت برای هر کشتی، بر اساس حجم محموله تغییر کند. وی تصریح کرد: بهتر است این عوارض بر اساس عرف جهانی و به ازای هر بشکه نفت (مثلا ۱ یا ۲ دلار) تعریف شود. این مدل نه تنها مدیریت درآمدها را دقیقتر میکند، بلکه در مجامع بینالمللی نیز به عنوان یک پروتکل تجاری و فنی، قابلیت دفاع و تبیین بیشتری دارد.
سهم محیطزیست، جبران خسارت به زیستبوم خلیجفارس
سعیدی در کنار بحث امنیت، به جنبههای مغفولمانده زیستمحیطی نیز اشاره کرد و افزود: تردد انبوه کشتیهای غولپیکر، علاوه بر خطرات امنیتی، آسیبهای جدی به محیطزیست، منابع شیلات و اکوسیستم منحصربهفرد خلیجفارس وارد میکند. بخشی از این عوارض باید صرف جبران آلودگیهای ناشی از تردد این شناورها شود تا کشورهای عبوری نسبت به هزینهای که به منابع ملی ایران وارد میکنند، مسئولیتپذیر باشند.
تنگه هرمز، برگ برنده ایران در شطرنج فرسایشی با غرب
مصطفی سعیدی کارشناس حوزه نفت و انرژی، با تاکید بر اینکه سرنوشت جنگ به تحقق شروط ایران در تنگه هرمز گره خورده است، خاطرنشان کرد: طبق رهنمودهای مقام معظم رهبری، ما موظف به حفظ تنگه و استیفای حقوق ملی هستیم. اگر دشمن بخواهد مانع دسترسی ما به حقوقمان شود، ضربات متقابل و آسیب به منافع آنها قطعی است.
وی افزود که عبور از این مرحله مستلزم تثبیت (اتوریته) و نفوذ مطلق ایران بر این شاهراه است تا هیچ قدرتی توان تحمیل اراده خود بر تهران را نداشته باشد.
جایگزینی درآمدهای نفتی با دیپلماسی عوارض
این کارشناس با اشاره به آسیبهای وارده به تاسیسات نفتی و پتروشیمی در طول جنگ، بر لزوم ایجاد ردیفهای درآمدی جدید تاکید کرد و گفت: مدل درآمدی کانال سوئز برای مصر، اکنون برای ایران در تنگه هرمز قابل الگوبرداری است. دریافت عوارض چند میلیارد دلاری از کشتیهای عبوری نه تنها یک منبع پایدار ارزی است، بلکه پیامی روشن از قدرت مطلق ایران در خلیجفارس به کل جهان مخابره میکند. کارشناسان حقوقی و اقتصادی در حال تدوین مدلهایی هستند تا این درآمد، خلا صادرات انرژی را به خوبی پر کند.
زمان به نفع ایران میگذرد، بنبست راهبردی واشینگتن
سعیدی معتقد است گذشت زمان فشار مضاعفی بر ایالات متحده و متحدانش وارد میکند، چرا که کمبود فیزیکی نفت و جهش قیمتها به زودی اثرات تخریبی خود را بر اقتصاد غرب نشان خواهد داد.
وی تصریح کرد: آمریکا در یک بنبست قرار گرفته است، نه میتواند جنگ را طولانی کند و نه راهی برای پایان سریع آن بدون پذیرش شروط ایران دارد. خروج احتمالی آمریکا از منطقه نیز به معنای تثبیت کامل حق مالکیت و نظارت ایران بر تنگه خواهد بود که عبور بدون اجازه را برای هر شناوری غیرممکن میسازد.
شکست اجماع جهانی و آغاز جنگ حقوقی
این تحلیلگر ارشد انرژی به انزوای آمریکا در این نبرد اشاره کرد و یادآور شد که حتی متحدان ناتو نیز از مشارکت مستقیم در جنگ سر باز زدهاند. وی خاطرنشان کرد: برخلاف شرایط عادی که ممکن بود اجماع جهانی علیه ما شکل بگیرد، تحمیل جنگ به ایران باعث شد تا ما از حق مشروع خود برای استفاده از برگ تنگه هرمز استفاده کنیم. با پایان نبرد نظامی،جنگ حقوقی ما برای تثبیت عوارض امنیتی و مدیریتی آغاز خواهد شد تا ایران به عنوان پیروز نهایی این تحول ژئوپلیتیکی، سربلند از این آزمون خارج شود.
نظر شما