صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
چشمانداز بازار نفت؛ بازگشت ریسکهای ژئوپلیتیکی و کاهش ذخایر جهانی
قیمت نفت پس از یک وقفه کوتاه بار دیگر نشانههایی از رشد را بروز داده و مجموعهای از عوامل از جمله تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، کاهش ذخایر جهانی و خوشبینی اوپک نسبت به رشد تقاضا، چشمانداز افزایشی بازار انرژی را تقویت کردهاند. هرچند هنوز نمیتوان از تداوم قطعی این روند سخن گفت، اما افزایش بهای نفت میتواند زمینهساز موج تازهای از فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی شده و بر هزینههای تولید، حملونقل و تجارت بینالملل اثرگذار باشد؛ موضوعی که برای کشورهای صادرکننده نفت از جمله ایران، همزمان فرصتها و چالشهای تازهای به همراه خواهد داشت.
پس از یک عقبنشینی کوتاه، قیمت نفت بار دیگر نشانههایی از حرکت در مسیر صعودی را بروز داده است. افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، اختلال در صادرات نفت عمان، کاهش ذخایر جهانی و تداوم خوشبینی اوپک نسبت به رشد تقاضا، از جمله عواملی هستند که میتوانند از قیمتها در بازار نفت حمایت کنند؛ روندی که در صورت تداوم، ممکن است پیامدهای مهمی برای اقتصاد جهانی و همچنین درآمدهای نفتی کشورهای صادرکننده از جمله ایران به همراه داشته باشد.
بازار جهانی نفت بار دیگر نشانههایی از تقویت انتظارات افزایشی را نشان میدهد. قیمت نفت خام برنت و وست تگزاس اینترمدیت در معاملات روز جمعه بخشی از افت روز گذشته خود را جبران کردند و در مسیر ثبت نخستین رشد هفتگی طی سه هفته اخیر قرار گرفتند. این تحول در حالی رخ میدهد که نگرانیها درباره وضعیت عرضه جهانی نفت و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه خاورمیانه بار دیگر به یکی از مهمترین محرکهای بازار تبدیل شدهاند.
در معاملات روز جمعه، نفت خام برنت با افزایش ۳۳ سنتی به بیش از ۹۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز پس از افت شدید روز گذشته، در محدوده ۹۳ دلار معامله شد. هرچند میزان رشد روزانه چندان قابل توجه نیست، اما آنچه توجه فعالان بازار را جلب کرده، تغییر جهت انتظارات و افزایش نگرانیها نسبت به احتمال محدودیت عرضه در ماههای آینده است.
خاورمیانه؛ عامل همیشگی نوسانات نفت
بازار نفت همواره نسبت به تحولات خاورمیانه حساس بوده است. گزارشها از وقوع انفجار در نزدیکی پایانه نفتی «مینا الفحل» عمان و توقف موقت بارگیری نفت در این منطقه، بار دیگر ریسکهای عرضه را به معاملهگران یادآوری کرد. هرگونه اختلال در زیرساختهای صادراتی کشورهای تولیدکننده نفت، به ویژه در منطقه خلیج فارس، میتواند بر عرضه جهانی اثر بگذارد و زمینه رشد قیمتها را فراهم کند.
اگرچه عمان در مقایسه با تولیدکنندگان بزرگ منطقه سهم کمتری در تولید جهانی دارد، اما وقوع چنین حوادثی این پیام را به بازار مخابره میکند که امنیت عرضه همچنان با چالشهایی مواجه است. در شرایطی که تنشهای سیاسی و امنیتی در نقاط مختلف خاورمیانه ادامه دارد، معاملهگران معمولاً «پریمیوم ریسک» یا همان حق بیمه ریسک را به قیمت نفت اضافه میکنند؛ موضوعی که به نظر میرسد در روزهای اخیر نیز در رفتار بازار منعکس شده است.
کاهش ذخایر جهانی؛ زنگ هشدار برای بازار
عامل مهم دیگری که از قیمت نفت حمایت میکند، کاهش سطح ذخایر نفت در بازارهای جهانی است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که در سهماهه سوم سال میلادی، بازار ممکن است با محدودیت بیشتری در عرضه مواجه شود و همین مسئله میتواند به حفظ قیمتها در سطوح بالا کمک کند.
از نگاه کارشناسان، رشد مصرف سوخت در فصل تابستان، افزایش سفرها و فعالیتهای صنعتی در اقتصادهای بزرگ جهان معمولاً موجب افزایش تقاضا برای نفت میشود. اگر همزمان عرضه نتواند پاسخگوی این رشد تقاضا باشد، احتمال شکلگیری کسری در بازار و افزایش بیشتر قیمتها وجود خواهد داشت.
این نگرانی زمانی پررنگتر میشود که بسیاری از اعضای اوپکپلاس همچنان سیاست مدیریت عرضه و کنترل تولید را دنبال میکنند. بنابراین حتی افزایش محدود تقاضا نیز میتواند اثر محسوسی بر روند قیمتها داشته باشد.
اوپک همچنان به رشد تقاضا خوشبین است
در حالی که برخی نهادهای بینالمللی نسبت به سرعت رشد اقتصاد جهانی تردید دارند، سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) همچنان چشمانداز مثبتی برای بازار نفت ترسیم میکند. هیثم الغیس، دبیرکل اوپک، بار دیگر تأکید کرده است که این سازمان پیشبینی رشد ۱.۲ میلیون بشکهای تقاضای نفت در سال جاری را حفظ کرده است.
تداوم این برآورد از سوی اوپک نشان میدهد که این سازمان همچنان انتظار دارد اقتصادهای بزرگ جهان، بهویژه کشورهای آسیایی، نقش مهمی در رشد مصرف انرژی ایفا کنند. چنین ارزیابیای میتواند از چشمانداز افزایشی قیمت نفت حمایت کرده و زمینه حفظ سیاستهای فعلی تولیدکنندگان را فراهم سازد.
موج جدید گرانی انرژی در راه است؟
افزایش قیمت نفت میتواند پیامدهای قابل توجهی برای اقتصاد جهانی داشته باشد. رشد بهای انرژی معمولاً به افزایش هزینههای تولید، حملونقل و در نهایت فشارهای تورمی منجر میشود. این موضوع برای بانکهای مرکزی جهان که همچنان درگیر مهار تورم هستند، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در آمریکا و اروپا، هرگونه افزایش محسوس قیمت نفت ممکن است روند نزولی تورم را کند کرده و زمانبندی کاهش نرخ بهره را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین کشورهای واردکننده انرژی نیز احتمالاً با افزایش هزینههای ارزی و فشار بیشتر بر تراز تجاری خود مواجه خواهند شد.
فرصت و چالش برای اقتصاد ایران
برای ایران، افزایش قیمت نفت از یک سو میتواند به معنای افزایش ارزش صادرات نفتی و بهبود درآمدهای ارزی باشد. در شرایطی که دولت با محدودیتهای مالی و کسری بودجه روبهرو است، رشد قیمت نفت میتواند بخشی از فشارهای مالی را کاهش دهد.
اما از سوی دیگر، افزایش قیمت جهانی انرژی معمولاً با رشد هزینههای تولید و حملونقل در سطح بینالمللی همراه است؛ موضوعی که ممکن است از مسیر افزایش قیمت کالاهای وارداتی، بر اقتصاد ایران نیز اثرگذار باشد.
در مجموع، مجموعه عوامل بنیادین بازار از جمله ریسکهای ژئوپلیتیکی، کاهش ذخایر جهانی و خوشبینی اوپک نسبت به رشد تقاضا، از شکلگیری چشمانداز افزایشی در بازار نفت حکایت دارد. با این حال، مسیر آینده قیمتها همچنان به متغیرهای متعددی وابسته است و در صورت تشدید اختلالات عرضه یا افزایش تنشهای منطقهای، احتمال حرکت نفت به سمت سطوح قیمتی بالاتر وجود خواهد داشت.
نظر شما