شاهین شایان آرانی در گفتگو با "صفحه اقتصاد" بررسی کرد:
عقب‌نشینی هیجان از بازار ارز؛ نسخه مهار بلندمدت دلار چیست؟
بازارارز پس از ثبت قیمت‌های بالا و رسیدن دلار به محدوده ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان، در روزهای اخیر نشانه‌هایی از کاهش فشار صعودی را بروز داده است. انتشار برخی اخبار درباره روند مذاکرات و احتمال کاهش تنش‌های بین‌المللی، بخشی از انتظارات افزایشی معامله‌گران را تعدیل کرده و موجب شده بازار از التهاب روزهای قبل فاصله بگیرد. با این حال، همچنان این سؤال مطرح است که آیا عقب‌نشینی اخیر قیمت‌ها می‌تواند به آغاز یک روند نزولی پایدار تبدیل شود یا بازار ارز بار دیگر با انتشار اخبار جدید دچار نوسان خواهد شد؟
صفحه اقتصاد - شاهین شایان آرانی، مشاور عالی مالی بین‌المللی، در گفت‌وگو با "صفحه اقتصاد" با اشاره به تحولات اخیر بازار ارز گفت:
نرخ ارز در دوره‌ای افزایش پیدا کرد و به محدوده ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان رسید. بانک مرکزی نیز تا جایی که امکان داشت برای مدیریت بازار اقدام کرد، اما بخشی از شرایط موجود به فضای سیاسی و اقتصادی بین‌المللی و انتظاراتی مربوط می‌شد که در بازار شکل گرفته بود.
اخبار مذاکرات چگونه بر بازار ارز اثر گذاشت؟
شایان آرانی با اشاره به تأثیر اخبار مثبت درباره مذاکرات و احتمال کاهش تنش‌ها بر رفتار معامله‌گران اظهار کرد:
اخبار اخیر، به‌ویژه خبرهایی که درباره روند مذاکرات و احتمال جلوگیری از تشدید تنش‌ها منتشر شده، تا حدودی از التهاب و هیجان بازار ارز کم کرده است. بخش مهمی از نوساناتی که در بازار مشاهده می‌شود، حاصل انتظارات است و زمانی که فضای نگرانی و ابهام کاهش پیدا می‌کند، این انتظارات نیز می‌توانند تغییر کنند.
به گفته این کارشناس، بازار ارز در شرایط فعلی تا حدی تحت تأثیر فضای روانی ناشی از تحولات خارجی قرار دارد و کاهش نگرانی‌ها در این زمینه می‌تواند فشار افزایشی را محدود کند.
او تأکید دارد که نمی‌توان درباره تداوم این روند اطمینان کامل داشت.
شایان آرانی درباره جهت حرکت کوتاه‌مدت بازار نیز گفت:
بر اساس آخرین اطلاعاتی که بررسی شد، در حال حاضر فشار بازار تا حدودی به سمت پایین است. البته این فشار چندان شدید نیست و شیب نزولی تندی مشاهده نمی‌شود. از طرف دیگر، هیچ تضمینی وجود ندارد که با انتشار یک خبر جدید در روزهای آینده، شرایط تغییر نکند و بازار دوباره با نوسان روبه‌رو نشود.
این اظهارات نشان می‌دهد که از نگاه این کارشناس، کاهش فشار روانی ناشی از اخبار سیاسی می‌تواند در کوتاه‌مدت به آرام‌تر شدن بازار کمک کند، اما برای تبدیل این وضعیت به ثبات پایدار، عوامل بنیادی اقتصاد نیز باید اصلاح شوند.
آیا بانک مرکزی به‌تنهایی می‌تواند دلار را کنترل کند؟
یکی از موضوعات مهم در بررسی وضعیت بازار ارز، نقش سیاست‌های بانک مرکزی و ابزارهای دولت برای کنترل نرخ دلار است.
شایان آرانی معتقد است:
اگرچه بانک مرکزی اقداماتی برای مدیریت بازار انجام داده، اما مسئله ارز فراتر از عملکرد یک نهاد پولی است و به ساختار کلی اقتصاد کشور ارتباط دارد.
او در این‌باره تصریح کرد:
بانک مرکزی تا جایی که توانسته اقدامات خود را انجام داده است، اما مشکل فقط بانک مرکزی نیست. فضای ملتهب بین‌المللی، فشارهای سیاسی و اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و ابهام موجود در معاملات، باعث ایجاد ترس و نگرانی در بازار ارز شده است. بخشی از کاهش اخیر قیمت‌ها نیز به فروکش کردن همین فضای روانی مربوط می‌شود.
به اعتقاد این کارشناس، اتکا به مداخلات مقطعی برای کنترل نرخ ارز نمی‌تواند راه‌حل بلندمدت باشد؛ زیرا تا زمانی که زمینه‌های ایجاد تورم و بی‌ثباتی اقتصادی برطرف نشود، بازار همچنان در معرض نوسانات قرار خواهد داشت.
مهار تورم؛ راهکار اصلی برای ثبات بازار ارز
شایان آرانی با تأکید بر ضرورت اصلاح ساختار اقتصادی کشور، انضباط مالی دولت، کنترل کسری بودجه و مهار تورم را از مهم‌ترین پیش‌نیازهای ایجاد ثبات در بازار ارز دانست.
او گفت:
اقتصاد کشور باید به سمت اصلاح ساختار حرکت کند. انضباط مالی، مهار کسری بودجه و کنترل تورم از اقداماتی است که باید به‌صورت جدی دنبال شود. جنگ اصلی اقتصاد ما با تورم است و اگر این مسئله کنترل شود، به‌تدریج فشارهای افزایشی بر نرخ ارز نیز کاهش پیدا می‌کند.
این کارشناس همچنین تأکید کرد:
نباید انتظار داشت با یک تصمیم یا اقدام کوتاه‌مدت، مشکلات بازار ارز برطرف شود. اصلاحات اقتصادی به زمان، ثبات در سیاست‌گذاری و استمرار تصمیمات نیاز دارد و نمی‌توان برای آن راه‌حل جادویی در نظر گرفت.
ثبات ارزی در یک دوره دو تا سه‌ساله؟
شایان آرانی درباره زمان موردنیاز برای اثرگذاری اصلاحات اقتصادی نیز توضیح داد:
اگر اصلاحات ساختاری به‌درستی دنبال شود و انضباط مالی و کنترل تورم در اولویت قرار بگیرد، می‌توان در یک دوره دو تا سه‌ساله به سمت ثبات نسبی اقتصادی حرکت کرد. در چنین شرایطی، نرخ ارز نیز می‌تواند به سطح متعادل‌تری برسد و قدرت خرید مردم بهبود پیدا کند.
او در عین حال بر ضرورت همراهی سیاست‌های اقتصادی با ثبات مدیریتی و تصمیم‌گیری منسجم تأکید کرد و گفت:
این مسیر هم زمان‌بر است و هم به اراده و استمرار در اجرای سیاست‌ها نیاز دارد.
در مجموع، تحلیل شایان آرانی از بازار ارز در هفته پیش‌رو حاکی از وجود فشار ملایم کاهشی است؛ فشاری که بیش از هر چیز از تعدیل انتظارات و کاهش نسبی نگرانی‌های سیاسی ناشی می‌شود. با این حال، آینده قیمت دلار همچنان به تحولات سیاسی و اقتصادی وابسته است و از نگاه او، ثبات پایدار تنها زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که اصلاحات اقتصادی، کنترل تورم و انضباط مالی در دستور کار قرار گیرد.
