کاهش هیجان بازار ارز در صورت تداوم عرضه بانک مرکزی / کنترل پایدار نرخ ارز نیازمند اصلاح عوامل بنیادی است

مهرزاد علیجانی در گفت‌وگو با صفحه اقتصاد، درباره تحولات اخیر بازار ارز اظهار کرد: نوسان‌های تند بازار ارز در هفته گذشته را نمی‌توان تنها به یک خبر یا عامل مشخص نسبت داد، بلکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و غیراقتصادی در شکل‌گیری این وضعیت نقش داشته‌اند.

وی افزود: فشارهای ساختاری اقتصاد، تحولات منطقه‌ای، نگرانی‌های مرتبط با سوخت، افزایش انتظارات تورمی، کسری مزمن بودجه، کاهش تجارت و صادرات و در نتیجه محدودتر شدن سمت عرضه ارز، از جمله عواملی هستند که بر بازار اثر گذاشته‌اند.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: از سوی دیگر، وقتی تورم ماهانه مردادماه به ۳.۷ درصد رسیده و بانک مرکزی نیز رشد نقدینگی را یکی از عوامل اصلی فشارهای قیمتی می‌داند، طبیعی است که بخشی از مردم و فعالان اقتصادی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به سمت بازار ارز حرکت کنند.

علیجانی با بیان اینکه مسئله بازار ارز تنها به کمبود واقعی ارز محدود نمی‌شود، تصریح کرد: افزایش شدید تقاضا نیز در این میان نقش مهمی داشته است. در شرایطی که سمت عرضه، چه در بازار خرد و چه در بازار کلان، نتوانسته متناسب با رشد تقاضا پاسخ دهد، فاصله میان عرضه و تقاضا افزایش یافته و همین موضوع التهاب بازار را تشدید کرده است.

وی کاهش حدود ۳۰ درصدی ارزش تجارت غیرنفتی در چهار ماه نخست سال و مشکلات حمل‌ونقل را از دیگر عوامل فشار بر سمت عرضه ارز عنوان کرد و گفت: مجموعه این عوامل موجب شده ظرفیت پاسخگویی بازار به تقاضای ایجادشده محدودتر شود.

این کارشناس اقتصادی درباره سیاست اخیر دولت و بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز نیز گفت: اقدام دولت و بانک مرکزی برای عرضه اسکناس در شبکه بانکی و تخصیص ارز توافقی به متقاضیان خرد، اقدامی درست و قابل دفاع است. به‌ویژه فراهم شدن امکان خرید تا هزار دلار برای اشخاص حقیقی با نرخ توافقی از طریق بانک‌های عامل می‌تواند بخشی از تقاضای هیجانی بازار را مدیریت کند.

علیجانی خاطرنشان کرد: این سیاست در نخستین مرحله توانسته از شدت هیجان خرید بکاهد، اما نکته مهم این است که اجرای آن نباید مقطعی باشد. اگر عرضه ارز در هفته جاری به شکل مستمر و قابل پیش‌بینی ادامه پیدا کند و هم‌زمان عرضه ارز به بازار خرد و نیازهای واقعی اقتصادی تقویت شود، می‌توان انتظار داشت بازار از وضعیت «هجوم برای خرید» فاصله گرفته و وارد دوره‌ای با نوسان آرام‌تر و حتی اصلاح محدود شود.

وی تاکید کرد: البته انتظار کاهش پایدار نرخ ارز بدون اصلاح عوامل بنیادی اقتصاد، خوش‌بینانه است. با خبر و مداخله مقطعی می‌توان از شدت التهاب بازار کاست، اما نمی‌توان با چنین اقداماتی برای همیشه نرخ ارز را کنترل کرد.

این کارشناس اقتصادی گفت: برای آرام شدن پایدار بازار باید سمت عرضه ارز به اندازه مدیریت تقاضا مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که کسری بودجه، تورم پولی، ضعف تراز تجاری و کاهش درآمدهای ارزی همچنان از عوامل بنیادی اثرگذار بر بازار ارز هستند.

علیجانی در ادامه درباره چشم‌انداز بازار ارز در هفته جاری اظهار کرد: در صورت تداوم عرضه بانک مرکزی و نبود شوک سیاسی یا منطقه‌ای جدید، سناریوی محتمل، کاهش هیجان، نوسان رفت‌وبرگشتی و حرکت بازار به سمت ثبات یا اصلاح محدود است. با این حال، هرگونه خبر منفی درباره سوخت، تحولات منطقه‌ای، صادرات یا وضعیت بودجه می‌تواند بار دیگر تقاضای احتیاطی را فعال کرده و بر بازار ارز فشار وارد کند.