رکوردشکنی تاریخی طلا در سبد بانکهای مرکزی
در تداوم تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و تحریمهای مالی غرب، طلا برای نخستین بار از اوراق خزانهداری آمریکا سبقت گرفت و به بزرگترین دارایی ذخیره بانکهای مرکزی جهان تبدیل شد. گزارشی تازه از بانک مرکزی اروپا نشان میدهد که سهم طلا در پایان سال ۲۰۲۵ به ۲۷ درصد رسیده؛ رقمی که نگرانیها از تداوم وابستگی به دلار و انباشت شتابان بدهی ۳۹ تریلیون دلاری آمریکا را به اوج خود رسانده است.
تحلیلگران بازار میگویند که در بحبوحه تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و گسترش محدودیتها و تحریمهای فناوری و تجاری، شمار روبهرشدی از بانکهای مرکزی در حال حرکت به سمت داراییهای متنوع همچون طلا هستند و بهتدریج از وابستگی بیش از حد به داراییهای مبتنی بر دلار فاصله میگیرند.
این روند در گزارشی که بهتازگی بانک مرکزی اروپا منتشر کرده نیز مشهود است؛ گزارشی که نشان میدهد طلا با سبقت گرفتن از اوراق خزانهداری آمریکا، به بزرگترین دارایی ذخیره بانکهای مرکزی جهان بدل شده است.
طبق این گزارش، تا پایان سال ۲۰۲۵ طلا ۲۷ درصد از ذخایر بانکهای مرکزی جهان را تشکیل میداد و از اوراق خزانهداری آمریکا با ۲۲ و یورو با ۱۵ درصد سهم، پیش افتاده بود.
گرچه این تغییر تاریخی تا حدی ناشی از خریدهای مستمر طلاست، بانک مرکزی اروپا تاکید کرده که جهش قیمت طلا نیز نقش مهمی در این تغییر داشته است. با در نظر گرفتن آثار افزایش قیمتها و محاسبات بر مبنای قیمتهای سال ۲۰۲۳، اوراق خزانهداری آمریکا همچنان با سهم ۲۶ درصدی در رتبه نخست قرار میگیرند، در حالی که سهم طلا به ۱۶ درصد کاهش مییابد.
با این حال، مجموع داراییهای مبتنی بر دلار همچنان بزرگترین بخش ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهند و با سهم ۴۲ درصدی، از طلا پیشی گرفتهاند.
به گفته «مینگ مینگ»، اقتصاددان ارشد بانک سرمایهگذاری چینی «سیتیک سکوریتیز/ CITIC Securities»، نظام پولی کنونی جهان همچنان بر اعتبار دولتها استوار بوده و دلار به دلیل جایگاه آمریکا به عنوان بزرگترین اقتصاد جهان، نقش محوری خود را حفظ کرده است.
با این حال، به باور وی، «در دورانی که با افزایش درگیریهای ژئوپلیتیکی و اعمال تحریمهای فناوری و تجاری شناخته میشود، بانکهای مرکزی بیشتری به سمت تنوعبخشی به ذخایر ارزی خود حرکت میکنند.»
وی در اینباره گفت: دلار در آینده نزدیک نیز همچنان نقش مهمی در نظام ذخایر ارزی جهان خواهد داشت، اما اهمیت ذخایر متنوع، بهویژه با محوریت طلا، در سالهای آتی بیشتر خواهد شد.»
دادههای شورای جهانی طلا نشان میدهد که «بانکهای مرکزی طی سالهای اخیر به طور مستمر خریدار خالص طلا بودهاند. میزان خرید سالانه آنها حد فاصل سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ از یکهزار تُن فراتر رفت. آنها در سال ۲۰۲۵ نیز ۸۶۳ تن طلا به ذخایر خود افزودند؛ رقمی که از میانگین ۴۷۳ تنی بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱ به مراتب بالاتر است.»
شورای جهانی طلا همچنین اعلام کرده است که در سهماهه نخست سال جاری، خرید خالص بانکهای مرکزی حدود ۲۴۴ تُن برآورد میشود که هم از فصل قبل و هم از میانگین پنجساله بیشتر است.
مینگ اضافه کرد: هدف اصلی بانکهای مرکزی از خرید طلا، گسترش ذخایر ارزی متنوع و محافظت از ترازنامههای خود در برابر مخاطرات ناشی از نوسان ارزش ارز یک کشور خاص است. پرواضح است که بانکهای مرکزی با دیدگاهی بلندمدت به خرید طلا روی آوردهاند. انتظار میرود که بانکهای مرکزی بزرگ جهان تحت تاثیر روند روبهرشد فاصله گرفتن از جهانیشدن، در آینده نیز به خرید طلا ادامه دهند.
تحلیلگران بر این باورند که رشد سریعتر از انتظار بدهی ملی آمریکا نیز روند فاصله گرفتن بانکهای مرکزی از اوراق خزانهداری این کشور را تسریع کرده است.
دِنگ ژیجیان، تحلیلگر ارشد سرمایهگذاری در بانک «دیبیاس/ DBS Bank» چین یادآور شد که مجموع بدهی ملی آمریکا تا پایان ماه مه از ۳۹ تریلیون دلار تجاوز کرده و به سطحی رسیده است که دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید انتظار نداشت تا پایان سال به آن برسد.
دِنگ ادامه داد: سطح واقعی بدهی آمریکا هفت ماه زودتر از پیشبینیها به این رقم رسیده است. این موضوع به وضوح نشان میدهد که سرعت انباشت بدهیهای آمریکا در حال افزایش است. هرچه بدهی آمریکا سریعتر رشد کند، بانکهای مرکزی بیشتری به دنبال گزینههای جایگزین خواهند رفت؛ نه برای اینکه یکشبه دلار را کنار بگذارند، بلکه این کار را با هدف کاهش خطر تمرکز بیش از حد بر یک دارایی انجام میدهند.
بانک مرکزی اروپا به نتایج نظرسنجیهایی اشاره کرده است که نشان میدهد بانکهای مرکزی نه صرفا برای تنوعبخشی به ذخایر خود، بلکه به عنوان سپری در برابر مخاطرات ژئوپلیتیکی، طلا نگهداری میکنند.
«کیو روی» معاون ارشد واحد تحقیق و توسعه در موسسه بینالمللی رتبهبندی اعتباری «اوریِنت گلدن کردیت/ Orient Golden Credit Rating International» معتقد است که «خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی جهان از یک اقدام تاکتیکی برای متعادلسازی مجدد ذخایر، به یک راهبرد بلندمدت تبدیل شده است.»
وی تاکید کرده است که «نقطه عطف این تحول پس از مسدود شدن داراییهای بانک مرکزی روسیه توسط کشورهای غربی در سال ۲۰۲۲ (به بهانه حمله مسکو به اوکراین) رقم خورد؛ اقدامی که مخاطرات ژئوپلیتیکی داراییهای مبتنی بر اعتبار دولتها را به طور کامل آشکار کرد. از آن زمان، منطق مدیریت ذخایر بانکهای مرکزی تغییر کرده و اولویتهای سنتی بازدهی و نقدشوندگی، جای خود را به ملاحظاتی همچون امنیت داراییها و کاهش وابستگی به تنشهای ژئوپلیتیکی دادهاند.»
نظر شما