آمریکا خواستار دور جدید مذاکرات قطر شد؛ آیا ایران شرکت می کند؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه (۸ تیرماه) اعلام کرد که ایالات متحده و ایران قرار است روز سهشنبه برای دور دیگری از مذاکرات دیپلماتیک در دوحه، قطر، دیدار کنند؛ این در حالی است که مجموعهای از حملات تلافیجویانه در تنگه هرمز روند صلح را تهدید کرده است.
دونالد ترامپ گفت که مقامات ایرانی درخواست برگزاری این نشست در دوحه را دادهاند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد که تهران برنامهای برای شرکت در این نشست ندارد و بدین ترتیب به الگوی همیشگی حکومت این کشور در تکذیب پیامهای ایالات متحده یا ارسال سیگنالهای متناقض ادامه داده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «از نظر ما، ما به تعهدات خود در آتشبس پایبند هستیم. خشونت با خشونت پاسخ داده خواهد شد. اما رئیسجمهور قطعاً میخواهد روند صلح ادامه پیدا کند.»
لیویت همچنین گفت استیو ویتکاف و جرد کوشنر ریاست هیئت آمریکایی در دوحه را بر عهده خواهند داشت. این دو پیشتر نیز در مذاکرات با ایران، نمایندۀ طرف آمریکایی بودند.
او تأکید کرد که با وجود تشدید درگیریها در آخر هفته، آتشبس میان آمریکا و ایران همچنان برقرار است.
ترامپ در دفتر بیضی گفت: «نشست دوحه شاید مهم باشد، شاید هم نباشد. خواهیم دید. ما از نظر نظامی در حال پیروزی هستیم؛ میتوانم بگویم از نظر نظامی تقریباً پیروز شدهایم.»
در روزهای اخیر، آمریکا و ایران پس از حملۀ پهپادی به یک نفتکش تجاری که در آبهای سرزمینی عمان در تنگه هرمز در حال عبور بود، حملاتی را علیه یکدیگر انجام دادند. اگرچه ایران مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته، آمریکا اعلام کرده که این حمله توسط پهپادهای ایرانی انجام شده است.
به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا (سِنتکام)، ارتش ایالات متحده اواخر روز جمعه در پاسخ به حمله به کشتی کانتینری M/V Ever Lovely، تأسیسات نظامی ایران را هدف قرار داد. این حملات «زیرساختهای نظارتی، سیستمهای ارتباطی، سامانههای پدافند هوایی، انبارهای پهپاد و تجهزیات مینگذاری» را هدف گرفتند.
ایران، شنبه در پاسخ به این حملات، نفتکش M/T Kiku با پرچم پاناما را هنگام عبور از تنگه هدف قرار داد.
بحرین و کویت، که میزبان پایگاههای مهم نظامی آمریکا هستند، هر دو روز یکشنبه اعلام کردند که پهپادها و موشکهای ایرانی را شناسایی کردهاند.
کویت اعلام کرد که دو موشک بالستیک را رهگیری کرده است، اما هیچ گزارشی از جراحات یا خسارات وارده گزارش نشده است.
وزارت کشور بحرین اعلام کرد که حملات ایران به یک ساختمان مسکونی نزدیک فرودگاه بینالمللی آسیب رسانده، اما کسی کشته نشده است. این وزارتخانه تصاویری از یک ساختمان هشتطبقه منتشر کرد که طبقه بالایی آن تخریب شده و پر از آوار و شیشههای شکسته بود.
حملات چند روز قبل شاید تاکنون بزرگترین چالش برای توافق آتشبس بوده باشد که در قالب یک یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران تنظیم شده است. نخستین بند این یادداشت تفاهم، آتشبس در تمام جبهههای جنگی است که از ۲۸ فوریه با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
این توافق همچنین یک دوره ۶۰ روزه مذاکره را پیشبینی میکند که طی آن آمریکا و ایران قرار است چندین دور گفتوگو درباره آینده برنامه هستهای ایران، کنترل تنگه هرمز و لغو احتمالی تحریمها برگزار کنند.
کنترل تنگه هرمز همچنان یکی از موانع اصلی برای دستیابی به یک توافق صلح جامع است.
ایران در اوایل مارس در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل، این تنگه را بست. دستکم ۲۰ درصد نفت جهان هر سال از این مسیر عبور میکند و بسته شدن آن باعث افزایش شدید قیمت انرژی در سطح جهانی شد.
روز دوشنبه میانگین قیمت بنزین در آمریکا ۳.۸۶ دلار بود؛ حدود ۴.۴۰ دلار کمتر از ماه گذشته، اما ۳۰ درصد بیشتر از ابتدای جنگ.
بر اساس مفاد این یادداشت تفاهم، ایران موظف است تنگه هرمز را دستکم به مدت ۶۰ روز بدون دریافت هیچ هزینهای باز نگه دارد.
با این حال، تهران تأکید کرده که پس از پایان جنگ کنترل این آبراه را حفظ خواهد کرد و مقامات از احتمال دریافت «هزینه خدمات» از کشتیهای تجاری عبوری سخن گفتهاند. اندکی پیش از حمله به کشتی M/V Ever Lovely، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داده بود که کشتیهایی که از مسیرهای جایگزین عبور کنند ممکن است با عواقب وخیمی مواجه شوند.
ایران همچنین در حال مذاکره با عمان، در سوی دیگر این آبراه، برای تعیین چارچوب مدیریت آینده تنگه هرمز است.
آمریکا و ایران همچنین بر سر آیندۀ داراییهای مسدودشدۀ تهران اختلاف نظر دارند؛ داراییهایی که طبق یادداشت تفاهم، واشینگتن باید آزاد کند.
مقامات آمریکایی، از جمله جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، گفتهاند که ایران تنها پس از برآورده کردن برخی شروط به این منابع دسترسی خواهد داشت و حتی در آن صورت نیز ممکن است فقط تحت شرایط خاصی اجازه استفاده از این پول را داشته باشد.
با این حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز دوشنبه گفت که ۶ میلیارد دلار از ۱۲ میلیارد دلار داراییهای نگهداریشده در قطر آزاد و بازگردانده خواهد شد.
گزارشی که درباره اظهارات او منتشر شد، زمان دقیق این انتقال را مشخص نکرد و از سوی طرف آمریکایی نیز تأیید نشد؛ واشینگتن پیشتر اعلام کرده بود که ایران تا زمانی که شروط توافقات صلح را برآورده نکند، از مزایای اقتصادی بهرهمند نخواهد شد.
نظر شما