هشدار درباره حذف ارز دارو؛ بیماران در معرض هزینه‌های سنگین‌تر درمان
افزایش هزینه‌های درمان و دشواری دسترسی به برخی داروها، بار دیگر نظام سلامت را با پرسش‌های جدی درباره نحوه تأمین منابع و حمایت از بیماران روبه‌رو کرده است.
صفحه اقتصاد - حضرت آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت سالروز میلاد حضرت زینب (س) و روز پرستار بیان کردند: در زمانه‌ای که شبکۀ خبیث استکبار از هیچ سعی برای وارد ساختن انواع ظلم و جنایت بر ملّت‌های آزاده و مقاوم خصوصاً ملّت ایران خودداری نمی‌کند و از جمله با ایجاد انواع محدودیت‌های مربوط به امور درمان و دارو به دنبال تحمیل رنج بر ملّت بزرگ ایران است، توجّه به پرستاران، تقویت جامعۀ پرستاری، حفظ و ارتقاء دانش، مهارت، توان، نشاط، انگیزه، و کرامت پرستاران خصوصاً آنها که خود را وقف تلاش در نهاد‌های غیرخصوصی کرده‌اند، تأثیر مهمّی بر سلامت و امنیّت جسمی و روحی جامعه دارد.
تأکیدات رهبر معظم انقلاب در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش هزینه‌های درمان، هم بیماران و هم کادر درمان را با چالش‌هایی مواجه کرده است؛ بیمارانی که گاه به دلیل ناتوانی مالی از تهیه دارو یا ادامه درمان بازمی‌مانند.
حسینعلی شهریاری، در گفت‌وگویی، با اشاره به افزایش قیمت دارو در پی تغییرات ارزی و کمبود برخی اقلام دارویی گفت: سهم پرداختی مردم از هزینه‌های سلامت، برخلاف هدف تعیین‌شده برای حداکثر ۳۰ درصد، حدود ۵۵ درصد رسیده است.
رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به افزایش قیمت برخی داروها از یک میلیون تومان به ۴۰ یا ۵۰ میلیون تومان، تأکید کرد: حتی با وجود پوشش بیمه‌ای، سهم پرداختی بیمار ممکن است به چندین میلیون تومان برسد و برخی بیماران توان تهیه داروی مورد نیاز خود را نداشته باشند.
از سویی فاطمه محمدبیگی، در گفت‌وگویی از برگزاری جلسات ویژه درباره تأمین ارز دارو و گرانی اقلام دارویی خبر داد و اعلام کرد: موضوع تحقیق و تفحص از حوزه دارو در دستور کار قرار گرفته است.
نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس جلوگیری از انصراف بیماران از ادامه درمان به دلیل افزایش هزینه‌ها را از اولویت‌های مجلس دانست و بر ضرورت پیگیری این موضوع تأکید کرد.
هشدار مجلس درباره حذف ارز دارو در بودجه ۱۴۰۶
سلمان اسحاقی نیز با انتقاد از وضعیت تخصیص ارز به حوزه دارو و تجهیزات پزشکی بر ضرورت نظارت دقیق‌تر بر شرکت‌های دریافت‌کننده ارز دولتی تأکید کرد.
سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به تخصیص ارز برای واردات دارو، مواد اولیه دارویی، تجهیزات پزشکی و تجهیزات مصرفی، اظهار کرد که با وجود اختصاص منابع ارزی قابل توجه به این حوزه، مردم همچنان با گرانی دارو، کمبود برخی اقلام و مشکلات تأمین دارو مواجه‌اند.
وی با بیان اینکه تاکنون حدود یک‌ونیم تا نزدیک به دو میلیارد دلار از منابع مورد اشاره تخصیص یافته است، تأکید کرد: آثار این تخصیص‌ها برای مردم به شکل ملموسی نمایان نشده و بیماران همچنان هزینه‌های سنگینی برای تهیه دارو متحمل می‌شوند.
وی همچنین درباره احتمال حذف ارز دولتی دارو در بودجه سال ۱۴۰۶ هشدار داد و گفت: حذف این ارز بدون پیش‌بینی سازوکار جایگزین و تأمین منابع لازم برای جبران افزایش هزینه‌ها، می‌تواند آسیب جدی به نظام سلامت وارد کند.
اسحاقی با اشاره به محدودیت توان مالی بیمه‌های پایه، معتقد است در صورت حذف ارز ترجیحی و انتقال هزینه‌های ناشی از آن به بیمه‌ها، چنانچه منابع کافی برای جبران این تفاوت پیش‌بینی نشود، فشار نهایی به بیماران منتقل خواهد شد..
وی با اشاره به تعدد شرکت‌های دریافت‌کننده ارز، بر ضرورت تجمیع تخصیص‌ها در مجموعه‌ای از شرکت‌های بزرگ و باسابقه که امکان نظارت مؤثر بر عملکرد آنها وجود داشته باشد، تأکید کرد.
سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس پیشنهاد کرد فرایند تخصیص ارز، واردات کالا و رسیدن دارو و تجهیزات به دست مصرف‌کننده نهایی، به‌صورت پیوسته قابل رصد باشد تا امکان شناسایی انحرافات احتمالی و افزایش شفافیت فراهم شود.
اسحاقی در بخش دیگری از اظهارات خود، با انتقاد از وضعیت اجرای سیاست دارویار، تأکید کرد: بیمه‌های پایه توان کافی برای جبران افزایش هزینه‌های دارو را ندارند و انتقال بار مالی به این بخش، بدون تأمین منابع پایدار، می‌تواند فشار بیشتری بر بیماران وارد کند. در سیاست دارویار، نحوه تأمین منابع بیمه‌ای و جبران هزینه‌ها اهمیت اساسی دارد. اگر منابع مورد نیاز بیمه‌ها متناسب با افزایش هزینه دارو و خدمات درمانی تأمین نشود، حتی تغییر در شیوه پرداخت یارانه نیز لزوماً به کاهش فشار مالی بیماران منجر نخواهد شد..
وی همچنین میزان پرداختی از جیب مردم را بالا دانست و گفت: برآورد‌های موجود نشان می‌دهد مبالغی بالغ بر ۵۵ درصد در حال حاضر از جیب مردم پرداخت می‌شود؛ امری که به مرور زمان با فشار بر اقشار مختلف به ویژه قشر ضعیف جامعه باعث بروز مشکلات در حوزه‌های مختلف از جمله در
موضع دولت؛ پزشک خانواده و تقویت بیمه‌ها
در مقابل، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری هفتگی خود، تأمین و دسترسی به دارو را از مهم‌ترین مسائل حوزه درمان دانست و با اشاره به اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه دارویی در جریان جنگ، گفت مشکلات عرضه و تقاضا می‌تواند بر قیمت‌ها اثر بگذارد.
وی دو محور اصلی برنامه دولت برای کاهش هزینه‌های درمان را اجرای طرح پزشک خانواده و تقویت بیمه‌ها عنوان کرد.
به گفته مهاجرانی، پزشک خانواده با شناسایی دقیق‌تر نیاز‌های درمانی و جلوگیری از تجویز خدمات غیرضروری می‌تواند به ساماندهی هزینه‌ها کمک کند. همچنین تقویت بیمه‌ها با هدف کاهش سهم پرداختی مردم دنبال می‌شود تا بیماران علاوه بر نگرانی ناشی از بیماری، با فشار مضاعف هزینه‌های درمان مواجه نباشند.
ضرورت هماهنگی سیاست‌های ارزی و بیمه‌ای
اظهارات دولت و نمایندگان مجلس نشان می‌دهد کاهش هزینه‌های درمان و جلوگیری از محرومیت بیماران از دارو، هدف مشترک مورد تأکید دو طرف است؛ با این حال، چگونگی تأمین منابع، نظارت بر تخصیص ارز و توان مالی بیمه‌ها همچنان از مسائل اصلی این حوزه به شمار می‌رود.
اجرای پزشک خانواده و تقویت بیمه‌ها می‌تواند در مدیریت هزینه‌های درمان مؤثر باشد، اما تحقق این هدف به تأمین منابع پایدار و پوشش مناسب هزینه‌های دارویی وابسته است. از سوی دیگر، حذف ارز دولتی دارو بدون پیش‌بینی راهکار جایگزین و جبران فشار مالی ناشی از آن، می‌تواند خطر انتقال هزینه‌ها به بیماران را افزایش دهد.
بنابراین، معیار موفقیت سیاست‌های دارویی و درمانی باید در کاهش سهم پرداختی مردم، دسترسی پایدار به دارو و جلوگیری از وقفه در درمان نمایان شود؛ چراکه هیچ اصلاحی در سازوکار تأمین منابع سلامت، بدون توجه به توان مالی بیماران و حفظ دسترسی آنان به خدمات ضروری، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
