ویروس شاموندا چیست و چقدر خطرناک است؟

صفحه اقتصاد - گزارش نخستین مورد شناخته‌شده ابتلای انسان به ویروس شاموندا در فرانسه، توجه‌ها را به این ویروس که پیش از این عمدتاً در دام‌ها شناسایی می‌شد، افزایش داده است. بیمار مبتلا جان خود را از دست داده، اما هنوز مشخص نیست که ویروس شاموندا چه نقشی در مرگ او داشته است.

مقام‌های بهداشتی فرانسه و نهادهای اروپایی در حال بررسی این مورد هستند و تأکید کرده‌اند که در شرایط فعلی، شواهدی از خطر این ویروس برای عموم مردم مشاهده نشده است.

نخستین مورد انسانی ویروس شاموندا در فرانسه

ویروس شاموندا پیش از این بیشتر به‌عنوان یک عامل بیماری‌زا در دام‌ها شناخته می‌شد و گزارش مورد انسانی در فرانسه نخستین نمونه شناخته‌شده از ابتلای انسان به این ویروس محسوب می‌شود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، فرد مبتلا پیش از مرگ به یک بیماری زمینه‌ای جدی نیز مبتلا بوده است. به همین دلیل، هنوز مشخص نیست که عفونت شاموندا علت مستقیم مرگ بوده یا اینکه بیماری زمینه‌ای و سایر عوامل نیز در وضعیت بیمار نقش داشته‌اند.

همچنین مسیر دقیق ابتلای این فرد همچنان مشخص نشده و تحقیقات برای روشن شدن نحوه انتقال ویروس ادامه دارد.

ویروس شاموندا چیست؟

شاموندا یا SHAV یکی از ویروس‌های خانواده ارتوبونیاویروس‌ها و از گروه سیمبو است. این ویروس از دهه ۱۹۶۰ میلادی شناخته شده و پیش از رخدادهای اخیر، عمدتاً در ارتباط با بیماری در دام‌ها مورد توجه قرار داشت.

در سال ۲۰۲۶، مواردی از عفونت مرتبط با این ویروس در چند کشور اروپایی گزارش شد. بررسی‌ها عمدتاً روی دام‌هایی مانند گاو متمرکز بوده، اما مواردی در حیوانات دیگری از جمله گوسفند، بز، اسب و آلپاکا نیز گزارش شده است.

ویروس شاموندا از نظر ژنتیکی با برخی ویروس‌های شناخته‌شده دام‌ها مانند ویروس اشمالنبرگ و آکابانه ارتباط دارد.

راه انتقال ویروس شاموندا چیست؟

مهم‌ترین مسیر شناخته‌شده انتقال ویروس شاموندا، گزش حشرات ریز خون‌خوار از جنس کولیکوئیدس است. این حشرات می‌توانند هنگام تغذیه از حیوان آلوده، ویروس را دریافت کرده و در ادامه آن را به حیوان دیگری منتقل کنند.

با این حال، درباره مورد انسانی گزارش‌شده در فرانسه هنوز مشخص نیست فرد چگونه آلوده شده است. بنابراین نمی‌توان در حال حاضر مسیر انتقال ویروس به انسان را با قطعیت مشخص کرد.

همچنین شواهد کافی برای اینکه شاموندا از طریق تماس معمول و مستقیم میان انسان‌ها منتقل می‌شود، در دست نیست.

علائم شاموندا و خطر آن برای انسان

بخش عمده اطلاعات موجود درباره علائم شاموندا مربوط به حیوانات، به‌ویژه گاوهای شیری، است. تب، کاهش اشتها، اسهال، بی‌حالی، کاهش فعالیت و کاهش تولید شیر از جمله علائمی هستند که در دام‌های آلوده گزارش شده‌اند.

در برخی مطالعات نیز احتمال ارتباط عفونت با مشکلات تولیدمثلی در دام‌های باردار مطرح شده است، هرچند بررسی دقیق این ارتباط همچنان ادامه دارد.

در مورد انسان، اطلاعات بسیار محدودی وجود دارد و به دلیل ثبت تنها یک مورد شناخته‌شده، هنوز نمی‌توان علائم معمول، شدت بیماری یا میزان مرگ‌ومیر آن را تعیین کرد. بنابراین نباید علائم بیماری در دام‌ها را مستقیماً به انسان تعمیم داد.

آیا ویروس شاموندا به همه‌گیری تبدیل می‌شود؟

در حال حاضر شواهدی برای نتیجه‌گیری درباره آغاز یک همه‌گیری انسانی ناشی از ویروس شاموندا وجود ندارد. ثبت یک مورد انسانی به‌تنهایی به معنای اثبات انتقال گسترده ویروس میان انسان‌ها نیست.

برای ارزیابی خطر واقعی، کارشناسان باید نحوه ابتلای بیمار فرانسوی، ویژگی‌های ویروس شناسایی‌شده، امکان انتقال انسان به انسان و عوامل مؤثر بر شدت بیماری را بررسی کنند.

مقام‌های بهداشتی نیز تاکنون اعلام کرده‌اند که خطری برای عموم مردم شناسایی نشده است. بنابراین، با توجه به اطلاعات فعلی، مهم‌ترین اقدام، ادامه پایش و تحقیقات علمی درباره این مورد و موارد احتمالی جدید است.

آیا واکسن یا درمان اختصاصی برای شاموندا وجود دارد؟

با توجه به محدود بودن شواهد انسانی، اطلاعات کافی درباره درمان اختصاصی عفونت شاموندا در انسان وجود ندارد و واکسن تجاری تأییدشده‌ای نیز برای پیشگیری از این عفونت گزارش نشده است.

در شرایط فعلی، تمرکز اصلی نهادهای تخصصی بر شناسایی موارد جدید، بررسی گسترش ویروس در جمعیت دام‌ها، مطالعه ویژگی‌های ژنتیکی ویروس و کنترل ناقل‌های احتمالی است.

بنابراین، اگرچه شناسایی نخستین مورد انسانی اهمیت علمی و بهداشتی دارد، اما بر اساس اطلاعات موجود، هنوز نمی‌توان آن را نشانه یک تهدید گسترده برای جامعه یا آغاز همه‌گیری انسانی دانست.