گزارش خبری و تحلیلی صفحه اقتصاد
مرحله جدید ثبت نام نهضت ملی مسکن آغاز شد | باز شدن مسیر ثبتنام در ۴۱ شهر و بازتعریف سیاست عرضه مسکن
ثبتنام جدید طرح نهضت ملی مسکن در ۴۱ شهر کشور، نشانهای از ورود این پروژه ملی به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که بر آمادگی زمین، امکان تأمین خدمات زیربنایی و مدیریت هدفمند ظرفیتها تمرکز دارد و میتواند امید تازهای برای متقاضیانی باشد که تاکنون امکان ورود به این طرح را نداشتهاند.
طرح نهضت ملی مسکن بهعنوان یکی از اصلیترین سیاستهای حمایتی دولت در حوزه مسکن، طی سالهای اخیر مسیر پرچالشی را پشت سر گذاشته است. از ثبتنام میلیونی متقاضیان گرفته تا فرآیند پالایش، تأمین زمین و آغاز عملیات اجرایی، این طرح همواره در کانون توجه افکار عمومی قرار داشته است. وزارت راه و شهرسازی در دیماه ۱۴۰۴، با اعلام آغاز ثبتنام جدید در ۴۱ شهر کشور، بار دیگر این طرح را به صدر اخبار بازگرداند. این مرحله تازه، برخلاف دورههای گذشته، بر شهرهایی متمرکز شده که یا فاقد صف متقاضی تأیید نهایی بودهاند یا زمینهای آنها به مرحلهای از آمادگی رسیده که امکان اجرای عملی پروژه در آنها فراهم است. چنین رویکردی، از تغییر نگاه سیاستگذار نسبت به مدیریت تقاضا و عرضه در نهضت ملی مسکن حکایت دارد.
تمرکز بر شهرهای آماده و عبور از صفهای انباشته
مطابق توضیحات ارائهشده از سوی مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، طی چهار تا پنج ماه گذشته فرآیندی هدفمند در این وزارتخانه آغاز شد تا وضعیت شهرهای مختلف از نظر وجود متقاضی، تأمین زمین و امکان ارائه خدمات زیربنایی بررسی شود. نتیجه این بررسیها، شناسایی شهرهایی بود که یا صف متقاضی تأیید نهایی در آنها شکل نگرفته یا زمینهای تأمینشدهشان واجد شرایط لازم برای ورود به فاز اجرایی بوده است.
براین اساس، پس از هماهنگیهای متعدد با ادارات کل راه و شهرسازی استانها و طرح موضوع در شورای مسکن استانها، ظرفیت ثبتنام جدید در ۴۱ شهر کشور در سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن فعال شد. این اقدام را میتوان تلاشی برای جلوگیری از تکرار تجربه شهرهایی دانست که ثبتنام در آنها پیش از آمادهسازی زیرساختها انجام شد و به انباشت تقاضا و نارضایتی متقاضیان انجامید.
استانهایی مانند کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان که هرکدام بیش از ۱۰ شهر مشمول این مرحله شدهاند، نشان میدهد تمرکز اصلی این دوره بر مناطق دارای ظرفیت زمین و امکان توسعه بوده است. در کنار آن، استانهایی همچون اصفهان، گلستان، سمنان، چهارمحال و بختیاری و آذربایجان غربی نیز در این فهرست قرار دارند. نکته قابل توجه آن است که در این مرحله، استان تهران از فرآیند ثبتنام جدید کنار گذاشته شده؛ تصمیمی که میتواند بیانگر محدودیتهای زمین و زیرساخت در پایتخت و اولویتدهی به سایر مناطق کشور باشد.
سامانه «تم»؛ ابزار شفافسازی و مدیریت ظرفیتها
همزمان با آغاز این مرحله جدید، وزارت راه و شهرسازی بر نقش سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن در اطلاعرسانی و مدیریت ثبتنام تأکید کرده است. متقاضیان با مراجعه به این سامانه و ورود به بخش «مسکن (نهضت ملی)» و سپس قسمت «تما»، میتوانند بهصورت شفاف از شهرهایی که ظرفیت ثبتنام آنها فعال شده مطلع شوند و آخرین وضعیت ظرفیتها را مشاهده کنند.
این سازوکار، در مقایسه با دورههای ابتدایی نهضت ملی مسکن، گامی رو به جلو محسوب میشود. در مراحل اولیه، بسیاری از متقاضیان بدون اطلاع دقیق از وضعیت پروژهها و ظرفیت واقعی شهرها اقدام به ثبتنام میکردند؛ مسئلهای که در نهایت به صفهای طولانی و بلاتکلیفی منجر شد. اکنون، اعلام ظرفیتهای محدود و مشخص، میتواند به مدیریت بهتر تقاضا و کاهش انتظارات غیرواقعی کمک کند.
همچنین تأکید بر این نکته که ثبتنام تنها در شهرهایی انجام میشود که الزامات اولیه فراهم شده، پیام روشنی برای متقاضیان دارد: نهضت ملی مسکن در این مرحله بیش از آنکه به دنبال افزایش عدد ثبتنامها باشد، به دنبال همراستاسازی ثبتنام با توان اجرایی است. این تغییر رویکرد میتواند زمینهساز افزایش اعتماد عمومی به روند اجرای طرح شود.
معنای مرحله جدید برای آینده نهضت ملی مسکن
آغاز ثبتنام جدید در ۴۱ شهر را میتوان نقطه عطفی در مسیر نهضت ملی مسکن دانست؛ نقطهای که نشان میدهد سیاستگذار به تجربههای پیشین توجه کرده و در پی اصلاح فرآیندهاست. محدود کردن ثبتنام به شهرهای آماده، از یکسو میتواند سرعت ورود پروژهها به فاز ساخت را افزایش دهد و از سوی دیگر، فشار روانی ناشی از صفهای طولانی انتظار را کاهش دهد.
برای متقاضیان، این مرحله فرصتی تازه است؛ فرصتی برای آن دسته از خانوارهایی که در دورههای گذشته به دلیل تکمیل ظرفیت یا نبود امکان ثبتنام، از این طرح جا مانده بودند. در عین حال، کنار گذاشتن برخی استانها از جمله تهران نشان میدهد که توسعه نهضت ملی مسکن لزوماً به معنای پوشش همزمان همه شهرها نیست و اولویتها بر اساس واقعیتهای اجرایی تعیین میشود.
مرحله جدید ثبتنام نهضت ملی مسکن را میتوان تلاشی برای متعادلسازی میان «امید اجتماعی» و «توان اجرایی» دانست. اگر این رویکرد در ادامه نیز حفظ شود و اطلاعرسانی شفاف درباره ظرفیتها و پیشرفت پروژهها تداوم یابد، نهضت ملی مسکن میتواند از یک طرح صرفاً ثبتناممحور، به برنامهای اجرایی و ملموس برای خانهدار شدن اقشار هدف تبدیل شود؛ مسیری که تحقق آن، بیش از هر چیز، به استمرار همین نگاه واقعبینانه وابسته است.
نظر شما