میزان عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی در ۱۴۰۱ چقدر است؟ + جزئیات
بر اساس بررسی ها، مانع قانونی برای پرداخت عیدی و حق سنوات کارگران وجود ندارد؛ و باید کارفرما رسید پرداخت با امضای کارگر را داشته باشد.
صفحه اقتصاد -
میزان عیدی بازنشستگان و مستمری بگیران تامین اجتماعی برای سال 1401، یک میلیون و ششصد هزار تومان بوده که به اندازه مبلغ عیدی کارمندان و بازنشستگان کشوری و لشکری می باشد؛ همچنین زمان واریز عیدی بازنشستگان و مستمری بگیران تامین اجتماعی برای سال جاری ، 16 بهمن ماه می باشد.
به گزارش صفحه اقتصاد، کارگرانی که مشمول قانون کار هستند، از حقوق و مزایای مختلفی در رابطه با انجام وظایف خود در حین کار برخوردار هستند که یکی از مهمترین این مزایا عیدی و پاداش سالانه آنان است.
حقوق کارگران در کشور ما در قانون کار مصوب هزار و سیصد و شصت و نه به رسمیت شناخته و مورد تایید قانون گذار قرار گرفته است . تعیین حداقل قانونی درآمد ماهیانه و ممنوعیت تعیین درآمد به کمتر از آن، پیش بینی انواع مرخصی، بیمه تامین اجتماعی، حق سنوات و دریافت حقوق بازنشستگی، از جمله حقوق قانونی کارگرن بوده که قانون کار به آن پرداخته است.
یکی دیگر از حقوق قانونی کارگر ، حق دریافت عیدی بوده که بر اساس آن، هر ساله کارفرمایان مشمول قانون کار، موظف هستند تا قبل از فرارسیدن سال نو، مبلغی را به عنوان عیدی به کارگران مشغول در کارگاه خود بپردازند . البته بازنشستگان و مستمری بگیران تحت پوشش تامین اجتماعی نیز همانند کارگران مشغول به کار، هر ساله مبلغی را تحت عنوان عیدی دریافت می نمایند، با این تفاوت که این میزان عیدی، توسط سازمان تامین اجتماعی به حساب این دو گروه واریز می گردد.
تفاوت بازنشستگان و مستمری بگیران تامین اجتماعی
بسیاری از ما در اخباری که هر روزه از طریق رسانه ها دیده، شنیده یا مطالعه می کنیم، با دو کلمه « بازنشستگان تامین اجتماعی » و « مستمری بگیران تامین اجتماعی » برخورد داشته و در نتیجه با این سوال مواجه شده ایم که آیا این دو کلمه یک معنا داشته یا دارای معانی متفاوتی می باشند؟
در پاسخ به این سوال که آیا دو کلمه « بازنشستگان تامین اجتماعی » و « مستمری بگیران تامین اجتماعی » یک معنا داشته یا دارای معانی متفاوتی می باشند؟ باید گفت، « بازنشستگان تامین اجتماعی »، بیشتر برای توصیف افرادی استفاده می شود که از پوشش بیمه تامین اجتماعی برخوردار بوده، با رسیدن به سن خاص و با دارا بودن سابقه کاری لازم، وارد مرحله بازنشستگی شده و از این مرحله به بعد، به جای دریافت حقوق ماهیانه یا مزد از کارفرما، حقوق بازنشستگی خود را از سازمان تامین اجتماعی دریافت می نمایند.
در مقابل، « مستمری بگیران تامین اجتماعی » برای توصیف بازماندگان بیمه شدگان تامین اجتماعی و از کار افتادگانی که هر ماه، مبلغی را تحت عنوان مستمری از سازمان تامین اجتماعی دریافت کرده، مورد استفاده قرار می گیرد..
با وجود آنچه در مورد تفاوت « بازنشستگان تامین اجتماعی » و « مستمری بگیران تامین اجتماعی » گفته شد، کلمه «مستمری بگیر» یک معنای عام نیز داشته و در این معنا شامل هر سه گروه بازنشستگان، از کار افتادگان و بازماندگان تحت پوشش تامین اجتماعی می شود.
در اجرای ماده واحده قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار مصوب ۶ اسفند ۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی ضوابط مربوط به میزان، نحوه محاسبه و پرداخت عیدی و پاداش سالانه کارگران بهشرح زیر اعلام میشود؛
ماده ۱ ـ کلیه کارفرمایان مکلفند به هریک از کارگران خود بهنسبت یک سال کار معادل شصت روز (دو ماه) آخرین مزد بهعنوان عیدی و پاداش بپردازند.
اما گاهی دیده شده است که کارفرمایان عیدی و سنوات را ماهیانه پرداخت می کنند. حال این سوال مطرح است که آیا پرداخت عیدی و حق سنوات کارگران به صورت ماهیانه امکان دارد؟
کارشناسان بازار کار می گویند هیچ گونه منع قانونی از پرداخت ماهانه عیدی و حق سنوات کارگران به صورت ماهانه وجود ندارد. اما نکته مهمی که کارفرمایان باید رعایت کنند وجود قبض حقوقی و فرم تسویه ماهانهایی که در آن پرداخت موارد فوق به تفکیک ذکر شده باشد و به امضای کارگرنیز رسیده باشد.
شرایط بازنشستگی زنان بیمه تامین اجتماعی تغییر کرد؟
بازنشستگی حسب بند «۱۵» ماده «۲» قانون تامین اجتماعی، «عدم اشتغال بیمهشده به کار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی مقرر در این قانون» تعریف شده است. «سن» و «سابقه بیمهپردازی» یا همان سنوات پرداخت بیمه، دو معیار احراز شرایط بازنشستگی در قانون مذکور هستند.
در صورتی که مستمری استحقاقی فرد بر اساس این بند کمتر از حداقل حقوق سال مربوطه باشد تا حداقل حقوق ارتقاء خواهد یافت.
همچنین باید گفت که شرایط بازنشستگی برای تمام بیمه شدگان اعم از بیمه شدگان اجباری، اختیاری و حرف و مشاغل آزاد یکسان است. محمدحسن زدا، سرپرست اسبق سازمان تامین اجتماعی نیز به این پرسش که آیا بازنشستگی بیمه شدگان در صنوف مختلف متفاوت است؟ اینگونه پاسخ داده است که «صنوف مختلف تصور میکنند بازنشستگیشان تفاوت دارد؛ در حالی که اینطور نیست. نانوا، قناد و در هر شغل دیگری طبق قانون تامین اجتماعی بازنشستگی برای مردان با ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه و برای زنان با ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه امکان پذیر بوده و این قانون برای همه است.»
افزود: «البته اگر شغلی سخت و زیانآور باشد، فرد باید به کمیتههای سخت و زیان آور در ادارات کار که محل تشخیص آن است مراجعه کند. فرد مشمول قانون سخت و زیان آور با ۲۰ سال سابقه خدمت متوالی یا ۲۵ سال سابقه خدمت متناوب بدون شرط سنی میتواند بازنشسته شود.»
قاعده کلی برای بازنشستگی اینگونه است که بیمهشده میتواند به سازمان تامیناجتماعی درخواست بازنشستگی دهد و کارفرما نمیتواند بازنشستگی کارگر خود را تقاضا کند. صرفا در یک مورد کارفرما میتواند خواستار بازنشستگی کارگر خود شود و آن هم در موردی است که سن کارگر بیمهشده حداقل پنج سال از زمان قانونی بازنشستگی گذشته باشد که این موضوع برای بانوان ۶۰ سالگی است. یعنی کارفرما میتواند از سازمان بخواهد که کارگر زن خود را که به ۶۰ سالگی رسیده بازنشسته کند.
شرایط بازنشستگی درقانون تأمین اجتماعی
براساس ماده ۷۶ قانون، مشمولان این قانون در صورت دارا بودن شرایط زیر حق استفاده از مستمری بازنشستگی را خواهند داشت:
- حداقل سابقه پرداخت حق بیمه مقرر را قبل از تاریخ تقاضای بازنشستگی دارا باشند.
- سن مرد به ۶۰ سال تمام و سن زن ۵۵ سال تمام رسیده باشد .
در ادامه به صورت خلاصه به شرایط و انواع بازنشستگی زنان و مردان اشاره می شود:
شرایط و نحوه بازنشستگی مردان
۱- فرد تحت پوشش با ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه میتواند با حداقل حقوق پایه و بیشتر بازنشسته شود.
۲- فرد تحت پوشش با ۶۰ سال سن و زیر ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه متناسب با تعداد سالهای پرداخت حق بیمه بازنشسته میشود.
۳-فرد تحت پوشش با ۶۰ سال سن و ۱۰ سال سابقه
* در شرایطی که فرد زیر ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد میتواند سابقه خود را با خرید حق بیمه تکمیل کرده و با ۱۰ روز حقوق بازنشسته شود.
۴- فرد تحت پوشش با ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه با حقوق کامل باز نشسته میشود.
۵-فرد تحت پوشش بدون شرط سنی با ۳۵ سال سابقه خدمت میتواند بازنشسته شود.
* حداکثر سابقه برای پذیرش و محاسبه در تعیین مستمری ۳۵ سال است.
شرایط و انواع بازنشستگی زنان
شرایط سنی بازنشستگی برای زنان پنج سال از آقایان کمتر است. به این معنی که زنان با سن کمتری میتوانند بازنشسته شوند.
در مورد سابقه لازم برای بازنشستگی نیز عموما شرایط برای زنان و مردان یکسان است، ولی در چند مورد برای زنان از نظر سابقه شرایط سهلتری در نظر گرفته شده است.
نکته سوم مربوط به وجود شرایط همزمان سن و سابقه برای بازنشستگی زنان است. به این معنا که به غیر از سه مورد (بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور، بازنشستگی جانبازان و بازنشستگی با ۳۵ سال سابقه پرداخت حقبیمه) قاعده اصلی در بازنشستگی تحقق توامان شرط سن و سابقه در احراز بازنشستگی است.
۱- فرد تحت پوشش با ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه میتواند بازنشسته شود.
۲-فرد تحت پوشش با ۵۵ سال سن و حداقل ۲۰ سال سابقه میتواند درخواست بازنشستگی کند.
۳-فرد تحت پوشش با ۴۲ سال سن برای مشمولان قانون کار و ۲۰ سال سابقه میتواند بازنشسته شود.
*در خصوص این گروه از بیمه شدگان، در صورتی که مستمری استحقاقی از حداقل حقوق سال مربوطه کمتر باشد، تا حداقل حقوق افزایش نمی یابد.
۴- فرد تحت پوشش با داشتن ۳۵ سال سابقه بدون شرط سنی میتواند بازنشسته باشد.
۵- فرد تحت پوشش اگر معلول عادی باشد میتواند با ۴۵ سال سن و با داشتن حداقل ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه تقاضای بازنشستگی کند.
۶- فرد تحت پوشش بازنشستگی با داشتن ۵۵ سال سن با حداقل۱۰ سال سابقه متناسب با سنوات پرداخت حقبیمه میتواند بازنشسته شود.
* در این حالت بیمهشده میتواند با ۱۰ سال سابقه و بیشتر تا ۲۰ سال، درخواست بازنشستگی کند که مستمری وی به میزان سنوات پرداخت حقبیمه خواهد بود (بین ۱۰ تا ۲۰ روز حقوق). در این صورت ماده ۱۱۱ قابل اجرا نیست و چنانچه حقوق وی از حداقل پایینتر باشد، مستمری تا حداقل حقوق افزایش نمییابد.
* بانوانی که سن آنها به ۵۵ سال رسیده، ولی زیر ۱۰ سال سابقه دارند میتوانند با پرداخت حقبیمه سنوات کسری تا ۱۰ سال سابقه، با ۱۰ روز حقوق بازنشسته شوند که در این صورت نیز چنانچه حقوق آنها از حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار کمتر باشد، ترمیم نخواهد شد.
شرایط بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور
طبق قانون بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان آور، افرادی که حداقل ۲۰ سال متوالی و ۲۵ سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور (مخل سلامتی) اشتغال داشته اند و در هر مورد حق بیمه مذکور را به سازمان پرداخته باشند، بدون شرط سنی می توانند تقاضای بازنشستگی کنند.
همچنین چنانچه کمیسیونهای پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تامین اجتماعی قبل از رسیدن بیمه شده شاغل در کارهای سخت و زیان آور به سابقه مقرر (۲۰ سال متوالی و ۲۵ سال متناوب برای کارهای سخت و زیان آور) فرسایش جسمی و روحی وی را ناشی از اشتغال به کارهای سخت و زیان آور تشخیص دهند، فرد بیمه شده می تواند درخواست بازنشستگی کند. بر این اساس هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور ۱.۵ سال محاسبه خواهد شد.
برای صدور «حکم بازنشستگی» چه کنیم؟
تا چندسال قبل، مراحل ارائه درخواست بازنشستگی و بررسی پرونده و سوابق بیمهای متقاضیان بازنشستگی عادی، مستلزم چندین نوبت مراجعه حضوری بیمهشده و از نظر زمانی نیز بسیار طولانی بود که با توسعه خدمات غیرحضوری تأمیناجتماعی، این فرآیند بهصورت غیرحضوری و در مدت زمان بسیار کوتاهتر انجام خواهد شد