توسعه کریدورهای جایگزین؛ راهبرد ایران برای عبور از ناامنیهای دریایی
در شرایطی که تنش های ژئوپلیتیک، مسیرهای دریایی سنتی تجارت را با ریسکهای فزایندهای روبهرو ساخته است، ایران با فعالسازی کریدورهای ریلی و زمینی و همکاری راهبردی با کشورهای همسایه، نهتنها زنجیره تأمین کالا را از اختلال جدی مصون نگه داشته، بلکه زمینهساز شکلگیری اکوسیستم جدید اقتصادی در منطقه شده است؛ با این حال، مهمترین چالش پیشرو، جلب اعتماد بازرگانان به مسیرهای نوین و اثبات صرفهاقتصادی، امنیت و سرعت آنهاست.
به گفته یک مقام مسئول، نهتنها نگرانی جدی در تأمین و جابهجایی کالا وجود ندارد، بلکه همکاری کشورهای همسایه به تقویت امنیت تجاری ایران کمک کرده است.
در شرایطی که تحولات ژئوپلیتیکی و ناامنیهای منطقهای، بهویژه در مسیرهای دریایی، نگرانیهایی درباره اختلال در زنجیره تأمین ایجاد کرده، مسئولان حوزه تجارت خارجی از آمادگی زیرساختها و تنوع مسیرهای حملونقل برای عبور از این چالشها خبر میدهند.
سید علی امامی، مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران، در گفتوگویی با اشاره به اهمیت فزاینده کریدورهای ترانزیتی در سالهای اخیر اظهار کرد که اگرچه کریدور جنوب (ایران، هند، روسیه) از سال ۲۰۰۳ شکل گرفته، اما به دلایل مختلف تا پیش از بحرانهای اخیر، بهطور کامل فعال نشده بود. با این حال، شرایط جدید باعث شده این مسیرها بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند.
وی با تأکید بر افزایش ریسکهای دریایی افزود: در گذشته هزینه پایین حملونقل دریایی مزیت اصلی این مسیر بود، اما اکنون با افزایش ناامنی، بسیاری از صاحبان کالا ترجیح میدهند هزینه بیشتری بپردازند تا از امنیت محموله خود اطمینان حاصل کنند.
به گفته امامی، مسیرهای ریلی بهویژه از چین، توانستهاند زمان حمل را به ۱۲ تا ۱۶ روز کاهش دهند؛ عاملی که باعث شده افزایش هزینه برای تجار توجیهپذیر باشد. گفتنی است کریدورها صرفاً مسیر جابهجایی کالا نیستند، بلکه بهتدریج زمینهساز شکلگیری سرمایهگذاریهای مشترک، تولیدات بینالمللی و ایجاد یک اکوسیستم اقتصادی جدید خواهند شد.
مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت در ادامه با اشاره به دو نوع حمل دریایی فله و کانتینری گفت که برای حمل کالاهای فلهای تمهیدات مناسبی اندیشیده شده و مسیرهای جایگزین متعددی وجود دارد. در بخش کانتینری نیز، جابهجایی از طریق حملونقل جادهای، ریلی و همکاری با کشورهای همسایه بهراحتی در حال انجام است.
وی تأکید کرد که در حال حاضر جای نگرانی برای حمل کالا وجود ندارد، اما مهمترین چالش، جلب اعتماد بازرگانان نسبت به امنیت، هزینه و سرعت مسیرهای جایگزین است.
امامی همچنین از همکاری مثبت کشورهای همسایه خبر داد و افزود: استفاده از ظرفیت بنادر و زیرساختهای منطقهای، به تقویت مسیرهای جدید کمک کرده است.
به گفته او، اگر این مسیرها از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه باقی بمانند، میتوانند بهعنوان مکمل یا حتی جایگزین مسیرهای سنتی ایفای نقش کنند.در مجموع، به نظر میرسد شبکه حملونقل ایران با تکیه بر تنوع مسیرها و همکاری منطقهای، توانسته خود را با شرایط جدید تطبیق دهد و از بروز اختلال جدی در جریان تجارت جلوگیری کند.
نظر شما