زنگ خطر برای امنیت غذایی جهان
حمله به تأسیسات کلیدی در خلیج فارس و اختلال در مسیرهای تجاری، بازار جهانی کود را دچار شوک کرد و قیمت اوره را به بالاترین سطح سه سال اخیر رساند.
حمله به تأسیسات کلیدی در خلیج فارس، بازار جهانی کود را متشنج کرد. قیمت اوره به بالاترین سطح سه سال اخیر رسید و نگرانی از ادامه بحران در تنگه هرمز، واردکنندگان را به تأمین منابع جایگزین واداشته است.
موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، در آخرین پایش هفتگی خود از وضعیت بازارهای بینالمللی محصولات کشاورزی (هفته منتهی به ۴ اردیبهشتماه) اعلام کرد: تشدید درگیریها در خاورمیانه طی ماه مارس ۲۰۲۶، فشار سنگینی بر بازار جهانی کودهای شیمیایی وارد کرده و زنجیره تأمین را به شدت مختل نموده است.
بر اساس این گزارش، قیمت انواع کود بهویژه کودهای نیتروژنی با جهش چشمگیری همراه بوده و بازار با شدیدترین شوک عرضه طی سالهای اخیر مواجه است. تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس، مسیرهای حیاتی تجارت جهانی کود را مسدود کرده و واردکنندگان را ناگزیر به جستجوی منابع جایگزین نموده است.
توقف تولید در خلیج فارس؛ زنگ خطر برای امنیت غذایی
کارشناسان موسسه تأکید کردهاند که چشمانداز آینده بازار کود، کاملاً به مدت زمان بسته بودن تنگه هرمز و سرعت بازگشت جریان گاز طبیعی مایع (LNG) و ازسرگیری تولید در منطقه خلیج فارس وابسته است. در شرایط کنونی، عمان تنها صادرکننده فعال در منطقه باقی مانده و حجم تولید ازدسترفته در کوتاهمدت قابل جبران نیست.
قیمت نهادهها و کودهای نیتروژنی در مسیر صعودی
– گاز طبیعی: قیمت این نهاده کلیدی در مارس ۲۰۲۶ در بیشتر بازارها افزایش یافت؛ چراکه بازارهای اروپایی شدیداً به تأمین گاز از خلیج فارس وابستهاند و ذخایر اتحادیه اروپا به پایینترین سطح فصلی خود رسیده است. در مقابل، ایالات متحده به دلیل ذخایر کافی و مواجهه محدود با نوسانات جهانی، قیمت پایدارتری را تجربه کرد.
– آمونیاک: نرخ شاخص جهانی آمونیاک اندکی افزایش یافت. کاهش تولید در خلیج فارس از یک سو و بازگشت تقاضا از سوی هند و آسیای جنوبشرقی از سوی دیگر، این روند صعودی را تشدید کرده است.
– اوره: قیمت اوره در ماه مارس به بالاترین سطح خود در بیش از سه سال گذشته رسید. بیش از ۳۰ درصد تجارت جهانی اوره معمولاً از تنگه هرمز عبور میکند و بسته شدن آن، عرضه را به سرعت محدود کرده است. تقاضای فصلی در نیمکره شمالی و ادامه ذخیرهسازی در هند، پیشازاین زمینههای صعودی بازار را فراهم کرده بودند.
بازار فسفات و پتاس؛ دو روایت متفاوت
– فسفات: قیمت فسفات فشار صعودی بیشتری را تجربه کرد. عربستان سعودی با هزینه بالاتر، برخی محمولهها را از مسیر ساحل غربی خود صادر میکند. مراکش که در غیاب چین، صادرکننده پیشرو محسوب میشود، بخش عمده گوگرد موردنیاز خود را از خاور نزدیک تأمین میکند. کارشناسان معتقدند بعید است چین پیش از اوت ۲۰۲۶ به بازار بازگردد، بنابراین کاهش فشار قیمت در کوتاهمدت محدود خواهد بود.
– پتاس: برخلاف سایر کودها، بازار پتاسیم نسبتاً متعادل باقی مانده و اختلال جدی در عرضه آن گزارش نشده است. با این حال، ممکن است نهایی شدن قراردادهای وارداتی هند به تأخیر بیفتد. همچنین به دلیل هزینههای سرسامآور کودهای نیتروژنی که سهم عمدهای از بودجه کشاورزان را به خود اختصاص داده، خرید کود پتاسیم احتمالاً کاهش مییابد یا به تعویق میافتد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، موسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی هشدار میدهد که ادامه وضعیت موجود، امنیت تأمین نهادههای کشاورزی را در بسیاری از کشورهای واردکننده با خطر جدی مواجه خواهد کرد و پیامد آن، افزایش هزینههای تولید مواد غذایی در سطح جهانی خواهد بود. واردکنندگان در حال حاضر به طور فعال به دنبال تأمین از مسیرهای جایگزین هستند، اما جبران سریع این خلأ عرضه دور از انتظار است./ داوان
نظر شما