هشدار رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره افت کیفیت آموزش پزشکی
در پی افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان علوم پزشکی طی چهار تا پنج سال گذشته، کمبود خوابگاه و امکانات آموزشی به یکی از چالش‌های جدی دانشگاه‌ها تبدیل شده است.
صفحه اقتصاد - سیدرضا رئیس‌کرمی با اشاره به افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی در چهار تا پنج سال گذشته اظهار کرد: تعداد دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی به میزان قابل توجهی افزایش یافته، اما زیرساخت‌های مورد نیاز از جمله کلاس‌های درس، تجهیزات آزمایشگاهی، امکانات آموزش عملی و ظرفیت خوابگاه‌ها متناسب با این افزایش توسعه پیدا نکرده است.
وی افزود: افزایش تعداد دانشجویان بدون تأمین امکانات لازم، دانشگاه‌ها را با مشکلات جدی در ارائه خدمات آموزشی و رفاهی مواجه کرده و علاوه بر کاهش کیفیت آموزش، شرایط زندگی و رضایتمندی دانشجویان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
اسکان ۱۲ دانشجو در برخی اتاق‌های خوابگاهی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به کمبود ظرفیت خوابگاهی گفت: به دلیل افزایش شمار دانشجویان و توسعه نیافتن خوابگاه‌ها، ناچار به اجاره ساختمان‌هایی خارج از مجموعه کوی دانشگاه شده‌ایم که عمدتاً کاربری اداری دارند و از نظر امکانات و شرایط فیزیکی برای سکونت شبانه‌روزی دانشجویان مناسب نیستند.
رئیس‌کرمی ادامه داد: با وجود هزینه‌های قابل توجه اجاره این ساختمان‌ها، همچنان امکان تأمین رضایتمندی دانشجویان فراهم نشده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی اتاق‌ها هشت تا ۱۲ دانشجو سکونت دارند و با محدودیت خدمات جانبی، امکانات رفاهی و مشکلات سرمایشی و گرمایشی مواجه هستند.
وی با بیان اینکه این مشکلات به دانشگاه علوم پزشکی تهران محدود نمی‌شود، افزود: افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان، تقریباً تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور را با چالش‌های مشابهی مواجه کرده است.
کاهش فرصت آموزش عملی در آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تأثیر افزایش ظرفیت بر کیفیت آموزش گفت: بسیاری از کلاس‌های درس ظرفیت فیزیکی لازم برای پذیرش تعداد فعلی دانشجویان را ندارند و آزمایشگاه‌ها نیز به دلیل افزایش شمار فراگیران، ناچار به کاهش ساعات آموزش عملی هر دانشجو شده‌اند.
وی با اشاره به محدودیت امکانات در کلینیک‌های دانشکده دندانپزشکی اظهار کرد: به دلیل افزایش تعداد دانشجویان، ساعات فعالیت آموزشی روزانه این کلینیک‌ها به دو بخش تقسیم شده است که در نتیجه آن، زمان آموزش عملی دانشجویان کاهش یافته و در برخی موارد ساعات نامناسبی برای حضور آنان در نظر گرفته می‌شود.
رئیس‌کرمی اضافه کرد: در بیمارستان‌های آموزشی نیز به دلیل توسعه نیافتن امکانات متناسب با افزایش تعداد دانشجویان دوره عمومی، کیفیت و کمیت آموزش پزشکی تحت تأثیر قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه کتابخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های عملی نیز با افزایش شمار استفاده‌کنندگان و ثابت ماندن ظرفیت مواجه شده‌اند، توضیح داد: برای نمونه، اگر کتابخانه‌ای برای استفاده ۳۰۰ دانشجو تجهیز شده باشد، اما بدون افزایش امکانات تعداد استفاده‌کنندگان آن به ۵۰۰ یا ۶۰۰ نفر برسد، دسترسی و بهره‌مندی هر دانشجو از امکانات موجود به‌شدت کاهش می‌یابد.
کاهش فرصت مهارت‌آموزی دستیاران پزشکی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر اهمیت آموزش بالینی گفت: آموزش علوم پزشکی به‌ویژه در رشته‌های بالینی، وابستگی مستقیمی به حضور فراگیران بر بالین بیمار و استفاده از امکانات آموزشی بیمارستان‌ها دارد.
وی افزود: در بیمارستان‌های آموزشی دست‌کم چهار گروه شامل دانشجویان دوره کارآموزی، کارورزی، دستیاران تخصصی و فراگیران دوره‌های فوق‌تخصصی و فلوشیپ حضور دارند که افزایش تعداد آنها موجب می‌شود امکاناتی مانند اتاق‌های عمل، درمانگاه‌ها و بخش‌های بستری میان افراد بیشتری تقسیم شود.
رئیس‌کرمی برای تشریح پیامد این وضعیت به آموزش جراحی اشاره کرد و گفت: ممکن است یک دستیار تخصصی برای کسب مهارت کافی در انجام یک عمل جراحی، نیاز داشته باشد آن عمل را ۱۰ بار مشاهده کند یا در فرآیند آن حضور داشته باشد، اما با افزایش تعداد دستیاران، فرصت آموزشی او به پنج مورد کاهش یابد.
وی تأکید کرد: دستیاری که فرصت کمتری برای مشاهده، تجربه و یادگیری عملی داشته باشد، نمی‌تواند از نظر مهارت‌آموزی در شرایطی مشابه فراگیران دوره‌های قبل قرار گیرد. بنابراین افزایش تعداد دانشجویان و دستیاران بدون توسعه ظرفیت آموزش بالینی، مستقیماً بر مهارت‌های حرفه‌ای دانش‌آموختگان اثر می‌گذارد.
تبدیل کلاس‌های تعاملی به سخنرانی یک‌طرفه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تأثیر افزایش جمعیت کلاس‌ها بر کیفیت تدریس اظهار کرد: هنگامی که تعداد دانشجویان از ظرفیت استاندارد کلاس بیشتر می‌شود، امکان مشارکت فعال آنان در فرآیند یادگیری کاهش می‌یابد و استاد نیز فرصت کافی برای برقراری ارتباط آموزشی مؤثر با همه دانشجویان نخواهد داشت.
وی افزود: در آموزش علوم پزشکی، بسیاری از کلاس‌ها باید به‌صورت تعاملی برگزار شوند تا دانشجویان بتوانند در مباحث مشارکت کنند و پرسش‌های خود را مطرح کنند، اما افزایش بیش از اندازه تعداد دانشجویان موجب شده است بسیاری از کلاس‌ها به‌اجبار به شیوه سخنرانی یک‌طرفه برگزار شوند.
افزایش ظرفیت، فشار روانی دانشجویان را بیشتر کرده است
رئیس‌کرمی با اشاره به پیامدهای رفاهی و روانی افزایش ظرفیت پذیرش گفت: امکانات ورزشی دانشگاه‌ها حتی پیش از افزایش شمار دانشجویان نیز محدود بود و اکنون با افزایش جمعیت دانشجویی، این کمبودها تشدید شده است.
وی افزود: دانشجویان به‌ویژه افراد غیربومی که با تلاش فراوان در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران پذیرفته می‌شوند، پس از ورود با مشکلات خوابگاهی، محدودیت امکانات زندگی و کاهش فرصت‌های ورزشی و تفریحی مواجه هستند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: کاهش دسترسی به امکانات رفاهی، محدودیت فضاهای ورزشی و تفریحی و کمبود ظرفیت کلاس‌ها و آزمایشگاه‌ها می‌تواند فشار روانی و استرس بیشتری به دانشجویان وارد کند. از این رو، پیامدهای افزایش ظرفیت نباید صرفاً از منظر تعداد کلاس‌ها و تجهیزات بررسی شود و سلامت روان و کیفیت زندگی دانشجویان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
درخواست بازنگری در مصوبه افزایش ظرفیت پزشکی
رئیس‌کرمی با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت افت کیفیت آموزش پزشکی اظهار کرد: آموزش علوم پزشکی ارتباط مستقیمی با سلامت افراد و کل جامعه دارد و هرگونه کاهش کیفیت در این حوزه می‌تواند در آینده پیامدهای نامطلوبی برای نظام سلامت و روند درمان بیماران به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به جایگاه دانش‌آموختگان علوم پزشکی ایران در سطح جهان تأکید کرد: نباید اجازه داد تصمیم‌هایی که بدون تأمین زیرساخت‌های لازم اجرا می‌شوند، کیفیت آموزش و توانمندی نسل آینده پزشکان و متخصصان کشور را کاهش دهند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران در پایان خواستار بازنگری در سیاست افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان علوم پزشکی شد و گفت: امیدواریم دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با اتخاذ تصمیم مناسب، روند فعلی را اصلاح کنند و ظرفیت پذیرش دانشجویان به سطح پیش از اجرای مصوبه افزایش ظرفیت بازگردد.
وی خاطرنشان کرد: باید میان تعداد دانشجویان و ظرفیت واقعی زیرساخت‌های آموزشی، بالینی و رفاهی دانشگاه‌ها تناسب وجود داشته باشد تا امکان تربیت نیروی انسانی توانمند و ارائه آموزش باکیفیت فراهم شود.
