"فایننشال تایمز" بررسی میکند:
کاهش عبور نفت از تنگه هرمز همزمان با افزایش حملات ایران به کشتیها
حجم نفت انتقالیافته از تنگه هرمز در پی حملات تقریباً روزانه ایران به کشتیها، رو به کاهش گذاشته است؛ موضوعی که نگرانیها درباره اختلال در صادرات نفت خاورمیانه و محدود شدن دسترسی به نفتکشها را افزایش داده است.
صفحه اقتصاد - به گزارش فایننشال تایمز، بر اساس اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا در روز جمعه، در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر، مجموعاً ۲۶۳ شناور از این آبراه راهبردی عبور کردهاند؛ رقمی که حدود ۱۵ درصد کمتر از هفته قبل و ۲۰ درصد پایینتر از دو هفته پیش از آن است.
از میان این شناورها، ۳۷ فروند نفتکش بودهاند که در مقایسه با ۵۲ نفتکش در هفته قبل کاهش نشان میدهد؛ هرچند این رقم با تعداد نفتکشهای عبوری در هفته ماقبل آن تقریباً برابر بوده است.
دادههای اولیه پلتفرم کالایی کپلر (Kpler) که بر اساس حجم نفت و به واحد بشکه اندازهگیری شدهاند، نشان میدهد جریان انتقال نفت از تنگه هرمز در هفته دوم نوامبر، تقریباً به نصف میزان ثبتشده در هفته نخست این ماه رسیده است.
البته ممکن است با شناسایی تعداد بیشتری از شناورهایی که به شکل پنهانی و بدون ثبت رسمی عبور میکنند، این آمار در آینده افزایش یابد. با این حال، کاهش حجم محمولهها نشان میدهد دور تازه حملات ایران به کشتیهای تجاری، بهتدریج در حال تأثیرگذاری بر صادرات نفت است.
کاهش تردد نفتکشها و شکننده شدن روند صادرات منطقه
پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در پایان ماه فوریه، روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از این تنگه باریک در ورودی خلیج فارس عبور میکردند. این شناورها علاوه بر سایر کالاها، حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و گاز را جابهجا میکردند.
برخی تحلیلگران در ماههای گذشته، افزایش جریان صادرات نفت خام از خلیج فارس در ماه اکتبر را نشانهای از موفقیت تولیدکنندگان خاورمیانه در یافتن مسیرهایی برای رساندن محصولات خود به خریداران بینالمللی میدانستند. در شش روز از ماه اکتبر، حجم محمولههای عبوری از تنگه هرمز حتی از سطح پیش از جنگ نیز فراتر رفت.
با این حال، جووانی استاونوفو، استراتژیست بانک یوبیاس، روز جمعه در یادداشتی اعلام کرد: «روند بازیابی صادرات خاورمیانه بهطور فزایندهای شکننده به نظر میرسد.»
حملات ایران به کشتیها پس از یک دوره آرامش نسبی، از ماه اکتبر افزایش یافت و با وجود تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل درگیری و بازگرداندن جریان کشتیرانی، همچنان ادامه دارد. در هفته گذشته دستکم هفت نفتکش هدف حمله قرار گرفتهاند و از زمان آغاز درگیریها نیز حداقل سه شناور غرق شدهاند.
افزایش فهرست کشتیهای غیرمجاز از نگاه ایران
ایران همچنان نام کشتیهایی را که به گفته این کشور پروتکلهای عبور از تنگه هرمز را نقض میکنند، به فهرستی موسوم به شناورهای «غیرمجاز» اضافه میکند؛ اقدامی که در برخی موارد پس از هدف قرار گرفتن این کشتیها انجام شده است.
تهران این شناورها را به نقض مقررات عبور از تنگه متهم میکند؛ این در حالی است که تمام این آبراه در محدوده آبهای سرزمینی ایران قرار ندارد.
تعداد کشتیهای ثبتشده در این فهرست به ۲۴۰ فروند رسیده است؛ در حالی که زمانی که تهران در ماه اوت برای نخستین بار نام کشتیها را بهعنوان شناورهای «غیرمجاز» اعلام کرد، این فهرست تنها ۴۶ کشتی را شامل میشد.
هشدار درباره کمبود نفتکش در ماههای آینده
افزایش حملات ایران میتواند در آینده صادرات نفت را با مشکل دیگری نیز مواجه کند: کمبود نفتکشهای در دسترس برای انتقال محمولهها.
خورخه لئون، رئیس بخش تحلیل ژئوپلیتیک مؤسسه تحقیقاتی ریستاد انرژی، گفت: «حملات ایران به کشتیرانی بهطور میانگین روزانه بین یک تا یکونیم مورد است و بسیاری از این حملات نیز گزارش نمیشوند.»
او افزود: «اگر ایران این روند را ادامه دهد، از نظر دسترسی به شناورها با مشکلات واقعی مواجه خواهیم شد. شاید این مشکل بلافاصله بروز نکند، اما طی دو یا سه ماه آینده میتواند به مسئلهای بسیار بزرگ تبدیل شود.»
مدتزمان تعمیر کشتیها به میزان خسارت واردشده بستگی دارد. یکی از مدیران صنعت نفتکشها در این باره توضیح داد: «اگر یک کشتی باردار هدف حمله قرار بگیرد و بدنه آن آسیب ببیند، پیش از خروج از منطقه باید تعمیر شود. این کار مستلزم تخلیه محموله، پاکسازی مخازن، گاززدایی و دسترسی به اسکله تعمیراتی است.»
به گفته این مقام صنعتی، تعمیر خسارتهای جزئی ممکن است کمتر از یک هفته زمان ببرد، اما آسیب جدی به پل فرماندهی یا موتورخانه کشتی میتواند مدتزمان بسیار بیشتری نیاز داشته باشد.
جهش هزینه بیمه نفتکشها به ۶۴ میلیون دلار
افزایش دوباره حق بیمه خطر جنگ پس از یک دوره ثبات نسبی، یکی دیگر از عوامل بازدارنده برای فعالیت کشتیها در تنگه هرمز است. جان واکر از شرکت مشاوره امنیتی EOS Risk Group که به کشتیهای عبوری از این تنگه خدمات مشاوره ارائه میدهد، به این موضوع اشاره کرده است.
هانگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا، روز سهشنبه اعلام کرد که هزینه بیمه یک نفتکش برای عبور از تنگه هرمز که یک سال قبل ۵۴ هزار دلار بود، اکنون به ۶۴ میلیون دلار رسیده است.
واکر گفت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بهطور فزایندهای کشتیها را دو بار هدف قرار میدهد تا به صنعت کشتیرانی نشان دهد که ایران همچنان توانایی رصد تحرکات دریایی، شناسایی اهداف موردنظر و حمله به آنها را دارد. او همچنین حمله به کشتیهایی را که در فهرست شناورهای غیرمجاز قرار ندارند، اقدامی احتمالی برای افزایش عمدی فضای بیاطمینانی توصیف کرد.
او افزود: «احتمال تشدید بیشتر تنشها در کوتاهمدت وجود دارد. آمریکا یا باید بهطور قاطع مقابله کند یا ناتوانی آشکار فعلی در تأمین امنیت را بپذیرد.»