عرضه نفت خام از آغاز جنگ با ایران چند میلیارد بشکه کاهش پیدا کرد؟
آژانس بینالمللی انرژی در گزارشی نوشت: عرضه نفت خام از آغاز جنگ با ایران یک میلیارد بشکه کاهش یافته است.
به نقل از آژانس بینالمللی انرژی؛ پیشبینی میشود تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۴۲۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد و به ۱۰۴ میلیون بشکه در روز برسد که ۱.۳ میلیون بشکه در روز کمتر از پیشبینیها پیش از جنگ است. بیشترین کاهش در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ رخ میدهد، معادل ۲.۴۵ میلیون بشکه در روز، که سهم کشورهای عضو ۹۳۰OECD هزار بشکه و سهم سایر کشورها ۱.۵ میلیون بشکه در روز است. در حال حاضر، بخشهای پتروشیمی و هوانوردی بیشترین آسیب را دیدند.
عرضه جهانی نفت در آوریل ۱.۸ میلیون بشکه دیگر کاهش یافت و به ۹۵.۱ میلیون بشکه در روز رسید و مجموع کاهش عرضه از فوریه تاکنون به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است. تولید کشورهای حاشیه خلیج فارس که تحت تأثیر بسته شدن تنگه هرمز قرار گرفتهاند، ۱۴.۴ میلیون بشکه در روز کمتر از سطوح پیش از جنگ بوده است. افزایش تولید و صادرات از حوزه اقیانوس اطلس تا حدی این کمبود را جبران میکند. با فرض ازسرگیری تدریجی جریان نفتکشها از طریق تنگه هرمز از ماه ژوئن (خرداد ۱۴۰۵)، پیشبینی میشود عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۳.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و به ۱۰۲.۲ میلیون بشکه در روز برسد.
کاهش حجم خوراک ورودی به پالایشگاهها
پیشبینی میشود حجم خوراک ورودی به پالایشگاهها در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ به میزان ۴.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و به ۷۸.۷ میلیون بشکه در روز برسد و برای کل سال ۲۰۲۶، ۱.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و به ۸۲.۳ میلیون بشکه در روز برسد؛ زیرا پالایشگاهها با آسیبهای زیرساختی، محدودیتهای صادراتی و کاهش دسترسی به خوراک دست و پنجه نرم میکنند. حاشیه سود پالایشی همچنان در سطوح بیسابقهای بالاست که ناشی از رکوردشکنی شکاف قیمتی فرآوردههای میانه تقطیر (مثل گازوئیل و نفت سفید) است. پالایشگران خود را با بحران وفق میدهند و جریانهای تجاری جدیدی برای جبران کاهش صادرات فرآوردههای نفتی خلیج فارس در حال شکلگیری است.
بر اساس دادههای اولیه، ذخایر مشاهدهشده جهانی نفت در ماه مارس ۱۲۹ میلیون بشکه و در ماه آوریل ۱۱۷ میلیون بشکه دیگر کاهش یافت. اختلالات مداوم در تجارت دریایی از طریق تنگه هرمز باعث شد ذخایر خشکی (ذخایر انبارشده در خشکی) در ماه آوریل ۱۷۰ میلیون بشکه (معادل ۵.۷ میلیون بشکه در روز) کاهش یابد، در حالی که حجم نفت روی آب (نفت در مسیر حملونقل دریایی) ۵۳ میلیون بشکه افزایش یافت. ذخایر خشکی کشورهای OECD به شدت ۱۴۶ میلیون بشکه (معادل ۴.۹ میلیون بشکه در روز) سقوط کرد، در حالی که ذخایر قابل مشاهده سایر کشورها ۲۴ میلیون بشکه کاهش یافت.
قیمت نفت منطقه دریای شمال (نوع برنت) در ماه آوریل در دامنه نوسان بیسابقهای حدود ۵۰ دلار در هر بشکه معامله شد و اختلال در جریان عرضه خاورمیانه باعث افزایش حدود ۱۶.۵۰ دلاری قیمت نسبت به ماه قبل شد و میانگین قیمت به ۱۲۰.۳۶ دلار در هر بشکه رسید. اسپردهای زمانی (اختلاف قیمت قراردادهای سررسید نزدیک و دور) همسو با قیمتهای لحظهای نوسان کردند و اسپرد سررسید نزدیک در معاملات آتی نفت وست تگزاس اینترمیدیت و برنت در پایان ماه حدود ۵ دلار در هر بشکه بود. حق بیمه قیمت نفت دریای شمال نسبت به معاملات آتی برنت در بورس اینترکانتیننتال از رکورد ۳۵ دلار در هر بشکه در اواسط آوریل به ۳ دلار در هر بشکه در اوایل ماه مه کاهش یافت.
بیش از ده هفته از آغاز جنگ در خاورمیانه میگذرد و کاهش روزافزون عرضه نفت از تنگه هرمز، ذخایر جهانی نفت را با نرخی بیسابقه در حال کاهش داده است. قیمتهای شاخص نفت نوسانات شدیدی را در پاسخ به نشانههای متناقض درباره اینکه آیا ایالات متحده و ایران به زودی به توافق برای پایان دادن به درگیری دست خواهند یافت یا خیر، تجربه کردهاند؛ به طوری که قیمت نفت دریای شمال از سقف ۱۴۴ دلار در هر بشکه به زیر ۱۰۰ دلار سقوط کرد و دوباره افزایش یافت. در زمان تنظیم این گزارش، دو کشور همچنان بر سر توافق برای بازگشایی تنگه و پایان جنگ اختلاف نظر دارند و قیمت نفت دریای شمال حدود ۱۱۰ دلار در هر بشکه است.
با ادامه محدودیت تردد نفتکشها در هرمز، کاهش تجمعی عرضه از سوی تولیدکنندگان خلیج فارس قبلاً از یک میلیارد بشکه فراتر رفته و بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز نفت از مدار تولید خارج شده است؛ که شوکی بیسابقه در عرضه نفت خام است؛ با این حال، شکاف فعلی بین عرضه و تقاضا به طور قابل توجهی کوچکتر است، زیرا بازار پیش از بحران دارای مازاد بود و هم تولیدکنندگان و هم مصرفکنندگان به نشانههای بازار واکنش نشان میدهند.
همزمان، ذخایر موجود در انبارهای استراتژیک تجاری و دولتی کشورهای مصرفکننده به بازارها سرازیر میشود تا بخشی از کسری را جبران کند. ذخایر مشاهدهشده جهانی، از جمله نفت روی آب، در طول ماههای مارس و آوریل ۲۵۰ میلیون بشکه (معادل ۴ میلیون بشکه در روز) کاهش یافت. تولیدکنندگان خارج از خاورمیانه نیز در پاسخ به بحران، تولید خود را افزایش داده و صادرات را به سطوح بیسابقهای رساندهاند. در واقع، پیشبینی رشد عرضه در سال ۲۰۲۶ از قاره آمریکا از ابتدای سال تاکنون بیش از ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته و به طور متوسط به ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است. علاوه بر این، صادرات نفت خام از حوزه اقیانوس اطلس که در حال حاضر عمدتاً به بازارهای به شدت آسیبدیده شرق سوئز (آسیا) میرود، از ماه فوریه به بعد ۳.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است که ایالات متحده، برزیل، کانادا، قزاقستان و ونزوئلا در این زمینه برجسته هستند. صادرات نفت خام روسیه نیز افزایش یافته است، زیرا حملات مکرر به پالایشگاههای این کشور، مصرف داخلی را کاهش داده و محمولههای صادراتی را افزایش داده است، ضمن اینکه ایالات متحده به طور موقت تحریمهای نفت روسیه را برای محمولههای در حال حمل (روی آب) معاف کرده است.
در سمت تقاضا، پالایشگاهها فعالیت خود را کاهش داده و واردات نفت خام را به شدت کم کردهاند. به گفته شرکت کپلر، واردات نفت خام دریایی چین از فوریه تا آوریل به میزان عظیم ۳.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. کاهش عمده واردات در ژاپن (۱.۹- میلیون بشکه در روز)، کره جنوبی (۱- میلیون بشکه در روز) و هند (۷۶۰- هزار بشکه در روز) نیز مشاهده شد. اما در حالی که کاهش فعالیت جهانی پالایشگاهی (حدود ۵ میلیون بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل در آوریل) به طور موقت تنشها در بازار نفت خام را کاهش داده، کمبود به سرعت در حال گسترش به بازار محصولات نفتی (فرآوردهها) است.
کاهش تقاضا در سهماهه دوم ۲۰۲۶
اکنون انتظار میرود تقاضای جهانی نفت در سه ماهه دوم سال 2026 نسبت به مدت مشابه سال قبل 2.4 میلیون بشکه در روز کاهش یابد و برای کل سال 420 هزار بشکه در روز افت کند؛ یعنی 1.3 میلیون بشکه که در روز ضعیفتر از پیشبینی ما پیش از بحران است. در حال حاضر، شدیدترین کاهشها در بخش پتروشیمی دیده میشود، جایی که دسترسی به مواد اولیه به طور فزایندهای محدود میشود. فعالیت هوانوردی نیز بسیار پایینتر از سطوح عادی است که به کاهش بخشی از فشار بر قیمت سوخت جت کمک میکند؛ قیمتی که پس از قطع صادرات خاورمیانه تقریباً سه برابر شد. قیمتهای بالاتر، وضعیت رو به وخامت اقتصادی و اقدامات صرفهجویی در تقاضا، بیش از پیش بر مصرف جهانی نفت سنگینی خواهد کرد.
در حالی که اگر توافقی برای پایان جنگ حاصل شود که امکان ازسرگیری تدریجی جریان عبور نفتکشها از طریق تنگه هرمز را از سه ماهه سوم سال 2026 فراهم آورد (همانطور که در این گزارش فرض شده است)، ممکن است تقاضا مجددا افزایش پیدا کند، اما عرضه احتمالاً با کندی بیشتری بهبود خواهد یافت. در نتیجه، بازار نفت تا سه ماهه پایانی سال همچنان در با کسری دستوپنجه نرم میکند. با توجه به اینکه ذخایر جهانی نفت در حال حاضر با نرخی بیسابقه در حال کاهش است، به نظر میرسد پیش از فصل اوج تقاضای تابستان، نوسانات قیمتی بیشتری محتمل باشد.
نظر شما