از تشخیص دیرهنگام سرطان تخمدان تا تأثیر شگفتانگیز فرزندآوری در کاهش تا ۷۰ درصدی ریسک
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان و فلوشیپ آنکولوژی زنان، با اعلام این که سرطان تخمدان به دلیل رشد بدون درد در حفره شکم و علائم غیراختصاصی، معمولاً در مراحل پیشرفته شناسایی میشود، هشدار داد: حدود دو سوم بیماران در زمان تشخیص، بیماری پیشرفته دارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان و فلوشیپ آنکولوژی زنان، ضمن تشریح ابعاد مختلف سرطان تخمدان، نسبت به تشخیص دیرهنگام این بیماری به دلیل غیر اختصاصی بودن علائم اولیه هشدار داد و گفت: فرزندآوری تأثیر اثباتشدهای در کاهش ابتلا دارد.
دکتر رضوانه السادات بهشتیروی در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد:سرطان تخمدان دومین سرطان شایع دستگاه تناسلی زنان است و یکی از مهمترین علل مرگومیر ناشی از سرطان در زنان به شمار میآید.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه تودههای تخمدانی معمولاً در حفره شکم و اغلب بدون درد رشد میکنند، سرطان تخمدان نسبت به سایر سرطانهای زنان مانند سرطان رحم یا دهانه رحم ـ که معمولاً با خونریزی همراه هستند دیرتر تشخیص داده میشود و در بسیاری از موارد، زمانی بیماری تشخیص داده میشود که توده شکمی بسیار بزرگ شده باشد و با علائمی مانند تجمع مایع در شکم (آسیت) یا درگیری سایر اندامها مانند ریه همراه باشد.
عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه متأسفانه حدود دو سوم بیماران در زمان تشخیص در مراحل پیشرفته بیماری قرار دارند، گفت: پیک سنی بروز این بیماری بین ۵۶ تا ۶۴ سالگی است و بیشتر در دوران یائسگی رخ میدهد، هرچند در برخی موارد ممکن است سن بروز آن کمتر باشد.
بهشتی خاطرنشان کرد: احتمال ابتلا به سرطان تخمدان در طول زندگی یک زن حدود ۱ تا ۳ درصد برآورد میشود و حدود ۹ درصد موارد میتواند زمینه ارثی داشته باشد.
وی با بیان اینکه سرطان تخمدان اغلب در مراحل پیشرفته شناسایی میشود، اظهار کرد: زمانی که توده بزرگ شده و بر ارگانهای مجاور فشار وارد میکند (مثانه یا روده)، بیمار با علائمی نظیر تکرر ادرار، یبوست، احساس بزرگی و سنگینی شکم، و درد مواجه میشود.
وی افزود: از آنجا که هیچکدام از این نشانهها لزوماً مختص به سرطان نیستند، بسیاری از بیماران به اشتباه به دنبال درمانهای گوارشی یا ادراری میروند و همین امر موجب میشود بیماری در مراحل پیشرفته تشخیص داد.
این متخصص آنکولوژی زنان افزود: گاهی اوقات پارگی توده یا پیچخوردگی آن منجر به درد شدید و ناگهانی شکم میشود که یک اورژانس پزشکی است، همچنین تنگی نفس و حتی انسداد روده نیز میتواند از نشانههای ثانویه تودههای تخمدانی باشد.
بهشتی با اشاره به نشانههای مرحله پیشرفته بیماری، خاطرنشان کرد: در موارد حادتر، بزرگی شدید شکم ناشی از تجمع مایع ،تهوع، استفراغ و کاهش وزن شدید بروز میکند که نشاندهنده گستردگی بیماری است.
وی درخصوص راههای پیشگیری بر اساس یافتههای علمی، گفت: فرزندآوری تأثیر اثباتشدهای در کاهش ابتلا دارد؛ بهطوری که داشتن حداقل یک فرزند، ریسک ابتلا را ۳ تا ۴ برابر کاهش میدهد. همچنین مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری (OCP) نقش حفاظتی چشمگیری دارد؛ گزارشها حاکی از آن است که در مادران دارای حداقل دو فرزند که بیش از پنج سال مصرف OCP داشتهاند، ریسک ابتلا تا ۷۰ درصد کاهش مییابد.
عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان تأکید کرد: برای بیمارانی که سابقه ژنتیکی و ریسک بالای ابتلا به کنسر تخمدان دارند اما هنوز تمایلی به جراحیهای تهاجمی (خارج کردن رحم و تخمدان) ندارند یا فرزندآوری آنها کامل نشده، تنها راه پیشگیرانه مؤثر، استفاده از قرصهای جلوگیری از بارداری تحت نظر پزشک است.
این متخصص آنکولوژی در مورد روشهای تشخیص زودهنگام، تصریح کرد: انجام روتین تستهای تومور مارکر و سونوگرافی ترانسواژینال برای غربالگری عمومی توصیه نمیشود و در جمعیت با ریسک متوسط، غربالگری دورهای جایگاهی ندارد. اما وضعیت در مورد زنان دارای سندرومهای ژنتیکی، بهویژه جهشهای BRCA۱ و BRCA۲، کاملاً متفاوت است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: «در این بیماران (گروه High Risk)، سرطان تخمدان معمولاً ۱۰ سال زودتر از سن شایع اتفاق میافتد. لذا برای این افراد، غربالگری دقیق با سونوگرافی ترانسواژینال و بررسی سطح مارکر CA-۱۲۵ الزامی است. همچنین توصیه اکید ما به افرادی که مثبت بودن جهش ژنتیکی آنها اثبات شده، این است که بلافاصله پس از تکمیل فرزندآوری، نسبت به جراحی پیشگیرانه و برداشتن تخمدانها اقدام کنند.
نظر شما