افزایش ۱۶۳ درصدی تراکنشهای ارز محلی؛ اندونزی اتحادیه پرداخت دیجیتال آسیا را بدون دلار کلید زد
اندونزی با عبور نرخ دلار از مرز ۱۷ هزار و ۳۰۰ روپیه و رسیدن به رکورد تاریخی، نه تنها آماری خیرهکننده از رشد ۱۶۳ درصدی معاملات ارزهای محلی ثبت کرده، بلکه با اتصال سیستم پرداخت بومی «کیوآرآیاس» به شبکه مالی چین، ژاپن و کره جنوبی، معماری جدیدی برای مبادلات بدون دلار در آسیا طراحی کرده است. سامانهای که تراکنشهای دیجیتال را ظرف دو ماه به ۸.۴ میلیارد دلار رسانده و پای ویزا و مسترکارت را از بازار منطقه کوتاه کرده است.
اندونزی با توسعه یک نظام پرداخت دیجیتال بومی، گامهای عملی برای کاهش وابستگی به دلار در مبادلات منطقهای برداشته و استفاده از ارزهای محلی را در تعامل با کشورهای آسیایی بهطور چشمگیری افزایش داده است.
اندونزی در سالهای اخیر گامهای قابل توجهی در جهت کاهش وابستگی به دلار آمریکا در مبادلات مالی خود برداشته و اکنون نشانههای این تغییر در تعاملات روزمره و منطقهای این کشور بهوضوح دیده میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، شهروندان اندونزی هنگام سفر به بسیاری از کشورهای آسیایی دیگر الزاماً نیازی به حمل دلار آمریکا ندارند، چراکه توافقهای مالی میان بانکهای اندونزی و بانکهای کشورهای دیگر، امکان پرداخت مستقیم از طریق اپلیکیشنهای بانکی را فراهم کرده است.
این تحول از طریق سیستم پرداخت «کیوآرآیاس» (QRIS) محقق شده؛ سامانهای که در ۱۷ اوت ۲۰۱۹ با هدف یکپارچهسازی روشهای پرداخت در فروشگاهها راهاندازی شد. این سیستم به کاربران اجازه میدهد با استفاده از کدهای QR و از طریق تلفن همراه، پرداختهای خود را بهسادگی انجام دهند. هرچند در حال حاضر همه بانکها را پوشش نمیدهد، اما روند گسترش آن بسیار سریع و قابل توجه بوده است.
پس از گذشت حدود هفت سال از آغاز به کار، QRIS توانسته موفقیت قابل ملاحظهای در سطح منطقهای کسب کند و نقش مهمی در تقویت گردشگری و تبادلات اقتصادی میان کشورهای آسیایی ایفا نماید. این سیستم اکنون به اپلیکیشنهای پرداخت در چین و سایر کشورهای آسیایی متصل شده و استفاده از آن در میان کاربران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
در حال حاضر، این سامانه در اختیار تمامی دارندگان اپلیکیشنهای بانکی اندونزی قرار دارد و در اغلب فروشگاهها و مراکز خرید قابل استفاده است. همچنین دامنه آن به بانکهایی در کشورهای ژاپن، سنگاپور، مالزی، تایلند و کره جنوبی گسترش یافته و اخیراً چین نیز به این شبکه پیوسته است. پیشبینی میشود در آینده نزدیک، کشورهایی مانند فیلیپین، ویتنام و برونئی نیز به این سیستم ملحق شوند و اندونزی در تلاش است دامنه آن را به کشورهایی مانند هند، عربستان سعودی و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس و نیز اعضای سازمان همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه گسترش دهد.
گسترش استفاده از این سیستم پرداخت، تأثیر مستقیمی بر کاهش استفاده از کارتهای اعتباری بینالمللی مانند ویزا و امریکن اکسپرس داشته است. این روند به معنای کاهش تدریجی وابستگی به شبکههای مالی جهانی و در نتیجه کاهش استفاده از دلار در معاملات است.
در همین حال، نرخ برابری دلار در برابر روپیه اندونزی در روزهای اخیر به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده و از مرز ۱۷ هزار و ۳۰۰ روپیه عبور کرده است. این نرخ در زمان تنظیم گزارش به ۱۷ هزار و ۳۸۵ روپیه برای هر دلار رسیده است. فعالان اقتصادی نگرانند که ادامه بحران جهانی انرژی باعث افزایش بیشتر نرخ دلار شده و در نتیجه قیمت کالاها در بازار داخلی اندونزی افزایش یابد.
آمارها نشان میدهد که استفاده از ارزهای محلی در مبادلات میان بانکهای اندونزی و سایر کشورهای آسیایی بهسرعت در حال افزایش است. ارزش این معاملات در اوایل سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۱۶۳ درصد رشد داشته است. همچنین مجموع تراکنشهای انجامشده از طریق سیستم QRIS در بازه ژانویه تا فوریه ۲۰۲۶ به ۸.۴۵ میلیارد دلار رسیده که در مقایسه با ۳.۲۱ میلیارد دلار در مدت مشابه سال ۲۰۲۵، افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
بانک مرکزی اندونزی نیز اعلام کرده که در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۳۹ میلیارد تراکنش دیجیتال ثبت شده که نسبت به سال قبل ۳۳.۷۶ درصد رشد داشته است. روند رشد در سالهای گذشته نیز قابل توجه بوده؛ بهطوری که تعداد تراکنشها از ۱۲۴ میلیون در سال ۲۰۲۰ به ۶.۲۴ میلیارد در سال ۲۰۲۴ رسیده است. همزمان، میزان برداشت نقدی از دستگاههای خودپرداز از سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است.
این رشد چشمگیر با حمایت دولت اندونزی همراه بوده است. وزارت هماهنگی امور اقتصادی این کشور اعلام کرده که افزایش تعداد کاربران و سهولت استفاده از این سیستم، به تقویت همکاریهای مالی منطقهای و گسترش استفاده از ارزهای محلی کمک کرده است. بانک مرکزی نیز هدف خود را افزایش کارایی بازارها در برابر نوسانات ارزی و تقویت انعطافپذیری اقتصادی اعلام کرده است.
در همین راستا، دولت اندونزی یک کارگروه ملی متشکل از ۱۰ وزارتخانه و نهاد مختلف تشکیل داده تا سیاستهای مرتبط با توسعه استفاده از ارزهای محلی را هماهنگ و تقویت کند، بهویژه در حوزه صادرات و واردات.
در بعد بینالمللی، پیوستن چین و کره جنوبی به این سیستم، نقطه عطف مهمی در تعمیق همکاریهای مالی محسوب میشود. این همکاریها میتواند به افزایش گردشگری و تبادلات تجاری میان کشورها کمک کند، بهویژه با توجه به تسهیل شرایط سفر میان اندونزی و چین.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که دلار همچنان نقش غالبی در اقتصاد جهانی دارد و حدود ۸۸ درصد معاملات ارزی و ۴۰ درصد تجارت جهانی با این ارز انجام میشود. همچنین چالشهایی مانند نقدشوندگی پایین ارزهای غیر دلاری و نوسانات بازار همچنان وجود دارد.
از سوی دیگر، این تحولات نگرانیهایی را در ایالات متحده ایجاد کرده است. گزارشهایی نشان میدهد که سیستم QRIS از زمان راهاندازی مورد توجه و نگرانی مقامات آمریکایی بوده، زیرا ممکن است به کاهش استفاده از شبکههای پرداخت آمریکایی منجر شود.
اندونزی با توسعه زیرساختهای پرداخت دیجیتال و گسترش همکاریهای منطقهای، در مسیر کاهش وابستگی به دلار حرکت میکند؛ مسیری که اگرچه با چالشهایی همراه است، اما میتواند در بلندمدت به تقویت استقلال اقتصادی این کشور و منطقه منجر شود.
نظر شما