از بحران شمش در خاورمیانه تا سقوط ۵۰ درصدی ظرفیت تولید فولاد

اختلال در تردد کشتی‌ها از مسیر استراتژیک تنگه هرمز و محدود شدن دسترسی به بندر جبل‌علی در امارات، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین هاب‌های لجستیکی منطقه، زنجیره تأمین فولاد را به‌شدت مختل کرده است. این تحولات موجب شده جریان واردات مواد اولیه و محصولات فولادی از آسیا به شکل محسوسی کاهش یابد.

در همین حال، هزینه‌های حمل‌ونقل با جهشی بی‌سابقه روبه‌رو شده است؛ به‌طوری‌که نرخ حمل کانتینر از هند تا بیش از ۱۰ برابر افزایش یافته و از چین نیز به چندین هزار دلار رسیده است. کاهش تعداد کشتی‌های ورودی به منطقه نیز بر شدت بحران افزوده و دسترسی به مواد اولیه را محدودتر کرده است.

کمبود شمش فولادی به‌عنوان ماده اولیه کلیدی، اکنون به یکی از مهم‌ترین چالش‌های تولیدکنندگان در امارات و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس تبدیل شده است. وابستگی این بازار به واردات از کشورهایی مانند چین، اندونزی و ایران، در شرایط فعلی به یک نقطه‌ضعف جدی تبدیل شده و بنادر جایگزین نیز توان پاسخگویی به حجم تقاضا را ندارند.

پیامد مستقیم این شرایط، افزایش قابل توجه قیمت‌ها در بازار است. قیمت میلگرد در امارات هم در بخش داخلی و هم در واردات روندی صعودی به خود گرفته و برخی تولیدکنندگان برای جبران هزینه‌های فزاینده، نرخ‌های خود را افزایش داده‌اند. با این حال، تلاش‌هایی نیز برای حفظ ثبات نسبی بازار صورت گرفته است.

در سمت تقاضا، اگرچه پروژه‌های ساختمانی همچنان فعال هستند، اما نشانه‌هایی از کاهش مصرف در حال ظهور است. فعالان بازار هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند به تعویق پروژه‌ها و کاهش بیشتر تقاضا منجر شود.

از سوی دیگر، نگرانی‌ها درباره کاهش تولید در ماه‌های پیش‌رو رو به افزایش است. برآوردها نشان می‌دهد که در صورت تداوم محدودیت‌ها، کارخانه‌های فولاد ممکن است ناچار شوند با حدود نیمی از ظرفیت خود فعالیت کنند یا حتی بخشی از خطوط تولید را متوقف سازند. ماه مه به‌عنوان نقطه اوج این بحران احتمالی مطرح شده است.

با این حال، برخی تولیدکنندگان بزرگ همچنان برنامه‌های توسعه‌ای خود را متوقف نکرده‌اند و به افزایش ظرفیت تولید در میان‌مدت امیدوارند؛ هرچند در کوتاه‌مدت با فشارهای سنگین عملیاتی مواجه هستند.

بازار فولاد خاورمیانه اکنون در تقاطع بحران‌های ژئوپلیتیکی و لجستیکی قرار گرفته است؛ شرایطی که می‌تواند به افزایش بیشتر قیمت‌ها، کاهش عرضه و تشدید نااطمینانی در کل زنجیره فولاد منجر شود. اگر روند فعلی ادامه یابد، ماه‌های آینده برای این صنعت سرنوشت‌ساز خواهد بود.در صورتی که فضای مذاکرات بین ایران و آمریکا به سمت نتایج مثبت و کاهش تنش‌ها حرکت کند و هم‌زمان کشورهای عربی نیز از بهبود روابط و «چراغ سبز سیاسی» برای گسترش همکاری‌های تجاری و ترانزیتی با ایران استفاده کنند، می‌توان انتظار داشت بخشی از اختلالات فعلی در زنجیره تأمین فولاد به‌تدریج کاهش یابد.

در چنین سناریویی، ریسک حمل‌ونقل در مسیرهای کلیدی مانند تنگه هرمز کمتر شده، دسترسی به بنادر منطقه‌ای از جمله جبل‌علی بهبود پیدا می‌کند و هزینه‌های لجستیک نیز از سطوح بحرانی فعلی فاصله می‌گیرد. نتیجه این روند می‌تواند افزایش نسبی عرضه، تعدیل قیمت‌ها و بازگشت تدریجی ظرفیت تولید کارخانه‌ها به سطوح بالاتر باشد؛ هرچند سرعت این بهبود به میزان پایداری توافقات سیاسی و همکاری بازیگران منطقه‌ای وابسته خواهد بود.