صفحه اقتصاد بررسی کرد؛
همبستگی ملی در سایه جنگ /سرمایه ای که در دل بحران فعال شد
در روزهای که آسمان ایران زیر سایه تهدید و آتش قرار گرفت و صدای انفجار آرامش شهرها را شکست آنچه بیش از هر چیز در حافظه تاریخی ملت ثبت شدنه صرفاابعاد نظامی درگیری بلکه شکوه همبستگی مردمی بود که در سختترین شرایط کنار یکدیگر ایستادند. جنگ اگرچه ویرانی و اضطراب به همراه داشت اما در همان حال صحنهای بیبدیل از انسجام ملی و همدلی اجتماعی را نیز رقم زد.
در نخستین ساعات حملات مردم در نقاط مختلف کشور با وجود نگرانیها و فشارهای روانی آرامش و هوشیاری خود را حفظ کردندصف های اهدای خون فعالیتهای داوطلبانه امدادی، حضور نیروهای مردمی در پشتیبانی لجستیکی و کمک به آسیبدیدگان،همگی نشان از پیوندی عمیق میان جامعه و سرنوشت ملی داشت. هیئتهای مذهبی، گروههای جهادی، بسیجهای محلهای و سازمانهای مردمنهاد بهسرعت سازماندهی شدند و شبکهای گسترده از همیاری و همدلی را شکل دادند.
همبستگی ملی در این روزها صرفایک احساس عاطفی نبود، بلکه به زیرساختی امنیتساز بدل شد که توانست نقشههای مبتنی بر تفرقهافکنی و عملیات روانی را خنثی کند. اعتماد متقابل میان مردم و نهادهای رسمی، سرمایهای بود که در دل بحران فعال شد و نشان داد امنیت پایدار، پیش از آنکه بر تجهیزات و توان سختافزاری تکیه داشته باشد، بر همدلی، ایمان و هویت مشترک استوار است.
این همبستگی، بیتردید یکی از ماندگارترین دستاوردهای روزهای جنگ خواهد بود دستاوردی که میتواند مبنای بازسازی، تقویت سرمایه اجتماعی و عبور از بحرانهای پیشرو قرار گیرد.
جنگ تحمیلی اسرائیل و آمریکا علیه ایران و بازتاب انسجام ملی در روزهای سرنوشتساز
در نخستین ساعات از تجاوز نظامی اسرائیل با همراهی مستقیم ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، تحولات میدانی با سرعتی بیسابقه ابعاد تازهای به خود گرفت. شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴، تهران و چندین شهر دیگر کشور شاهد اصابت موشکها و وقوع انفجارهایی بودند که آغاز مرحلهای جدید از درگیری مستقیم را رقم زد.
اندکی پس از انتشار خبر حملات، منابع رسمی از شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی، خبر دادند. بر اساس اعلام منابع آگاه، ایشان در زمان وقوع حمله در دفتر کار خود و در حال انجام مسئولیتهای روزانه بودند. همچنین ساعاتی بعد خبر شهادت برخی اعضای خانواده ایشان نیز تأیید شد.
در ادامه این تحولات، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس در بیانیهای شهادت شماری از فرماندهان عالیرتبه نیروهای مسلح را اعلام کرد. در میان اسامی اعلامشده، نام رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزیر دفاع و مشاور فرمانده معظم کل قوا به چشم میخورد؛ فرماندهانی که طی سالهای گذشته نقش محوری در ساختار دفاعی و راهبردی کشور ایفا کرده بودند.
ساعاتی پس از حملات اولیه، وزیر جنگ اسرائیل مدعی هدف قرار دادن مراکز مشخصی در ایران شد. در ادامه، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا نیز طی اظهاراتی اعلام کرد عملیات رزمی گستردهای علیه ایران آغاز شده است. این مواضع، عملاتایید ورود مستقیم آمریکا به درگیری را در پی داشت.
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران نیز بهسرعت وارد مرحله پاسخ شد. همان روز، عملیات نظامی گستردهای علیه پایگاههای آمریکا در هفت کشور منطقه و نیز مواضع اسرائیل در فلسطین اشغالی آغاز گردید. منابع نظامی از شلیک گسترده موشکها و پهپادهای ایرانی خبر دادند؛ عملیاتی که بنا بر گزارشها آرامش را از نیروهای آمریکایی و اسرائیلی سلب کرد و ابعاد درگیری را فراتر از یک تقابل محدود برد.
جنگی فراتر از میدان نظامی
این جنگ تنها یک رویارویی نظامی نبود، بلکه به عرصهای برای سنجش انسجام ملی و تابآوری اجتماعی بدل شد.تحلیلگران بر این باورند که دشمنان ایران با برداشت نادرست از تحولات داخلی سالهای گذشته گمان میکردند جامعه ایران دچار شکاف عمیق و واگرایی سیاسی شده است. اما رخدادهای اخیر نشان داد که اعتراضات و مطالبات اجتماعی،لزوما به معنای گسست از هویت ملی یا تضعیف روحیه دفاعی جامعه نیست.
با آغاز حملات،موجی از همبستگی در میان اقشار مختلف جامعه شکل گرفت.حضور داوطلبان مردمی، فعالیت هیئتهای مذهبی، گروههای امدادی و بسیجهای محلی در کنار نیروهای رسمی، جلوهای از همگرایی اجتماعی را به نمایش گذاشت. رسانههای رسمی و شبکههای اطلاعرسانی مردمی نیز با پوشش گسترده اخبار و مقابله با شایعات، نقش مهمی در مدیریت فضای روانی جامعه ایفا کردند.
اعتماد متقابل، سرمایه راهبردی در بحران
یکی از مولفههای کلیدی در عبور از این مرحله حساس، اعتماد متقابل مردم و نظام عنوان شده است. این سرمایه اجتماعی، بهعنوان زیرساخت امنیت ملی، توانست در برابر عملیات روانی و رسانهای گسترده دشمن مقاومت ایجاد کند.اجماع جناحهای سیاسی و نخبگان اجتماعی بر سر دفاع از تمامیت ارضی و کرامت ملی، سطح تنشهای داخلی را کاهش داد و تمرکز کشور را بر مواجهه با تهدید خارجی قرار داد.
ایمان مذهبی و باورهای فرهنگی نیز بهعنوان عنصری تقویتکننده در روحیه عمومی جامعه ایفای نقش کرد. بسیاری از تحلیلها بر این نکته تاکید دارند که پیوند میان هویت دینی و ملی، در شرایط بحرانی به عواملی بازدارنده در برابر فروپاشی روانی و اجتماعی تبدیل شد.
جنگ تحمیلی اسرائیل و آمریکا علیه ایران، در کنار خسارات و ضایعات سنگین انسانی و نظامی، صحنهای تعیینکننده در تاریخ معاصر کشور رقم زد. این رویداد نشان داد که در معادلات امنیتی منطقه، مولفههای اجتماعی و سرمایه اعتماد عمومی نقشی همسنگ توان نظامی ایفا میکنند.
در حالی که ابعاد میدانی و سیاسی این درگیری همچنان در حال تحول است، آنچه تاکنون آشکار شده، تبدیل تهدید به فرصتی برای بازتعریف انسجام ملی و بازسازی سرمایه اجتماعی در بستر بحران بوده است؛ تجربهای که میتواند پیامدهای بلندمدتی برای ساختار امنیتی و سیاسی منطقه به همراه داشته باشد.
نظر شما