معمای نفت در تلاقی دیپلماسی و تنگه هرمز / سیگنال های متناقض به بازار نفت؛ چرا قیمتها روی لبه تیغ راه میروند؟
بازار نفت این روزها بیش از آنکه به دادههای عرضه و تقاضا گوش دهد، به سیگنالهای دیپلماتیک حساس شده است. هر اظهارنظر از سوی تهران و واشنگتن ترازوی قیمتها را جابهجا میکند، اما آیا کاهش قیمتهای اخیر به معنای فروکش کردن طوفان ژئوپلیتیک در خاورمیانه است؟ تأکید مقامهای ایرانی بر عدم توافق قریبالوقوع و تعطیلی حتی چندساعته تنگه هرمز، زنگ خطری است که یادآوری میکند یکپنجم نفت جهان همچنان روی لبه تیغ ژئوپلیتیک راه میرود.
بازار نفت این روزها بهشدت خبرمحور شده و هر سیگنال دیپلماتیک میان ایران، واشنگتن حتی بدون دستیابی به توافق نهایی، میتواند قیمتها را در کوتاهمدت جابهجا کند؛ با این حال، افت قیمتها به معنای حذف ریسک ژئوپلیتیک نیست.
بازار نفت این روزها بهشدت خبرمحور شده و هر سیگنال دیپلماتیک میان ایران، واشنگتن حتی بدون دستیابی به توافق نهایی، میتواند قیمتها را در کوتاهمدت جابهجا کند؛ با این حال، افت قیمتها به معنای حذف ریسک ژئوپلیتیک نیست. تأکید همزمان مقامهای ایرانی بر عدم قریبالوقوع بودن توافق، استقرار نظامی آمریکا در منطقه و اظهارات صریح رهبر ایران درباره ناکامی هرگونه تلاش برای تغییر حکومت، نشان میدهد که فضای ریسک همچنان فعال است.
از سویی دیگر تعطیلی چندساعته روز گذشته تنگه هرمز حتی اگر محدود و کوتاه بوده باشد یادآور این واقعیت است که حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان از این گلوگاه عبور میکند و هر تنش عملیاتی در آن، میتواند بهسرعت قیمتها را معکوس کند و اهمیت این مسیر زمانی پررنگتر میشود که به ترکیب عرضه نگاه کنیم. ایران در سال ۲۰۲۵ سومین تولیدکننده بزرگ نفت در سازمان کشورهای صادرکننده نفت بوده و در کنار عربستان، امارات، کویت و عراق، بخش عمده صادرات خود را از همین مسیر انجام میدهد؛ عمدتاً به بازار آسیا. بنابراین هر نشانهای از کاهش یا افزایش احتمال بازگشت کامل نفت ایران به بازار چه از مسیر رفع تحریمها و چه از مسیر اختلال صادرات مستقیماً در قیمتها منعکس میشود.
در آن سوی بازار نفت اما خبر ازسرگیری تدریجی تولید در میدان عظیم «تنگیز» قزاقستان پس از وقفه ژانویه، یک عامل بنیادین اما ثانویه در فشار نزولی قیمتها بوده است که این عامل نشان میدهد که بخشی از افت قیمت نه صرفاً سیاسی، بلکه ناشی از بهبود مقطعی عرضه غیراوپکی نیز هست؛ هرچند وزن آن در مقایسه با ریسک خاورمیانه کمتر است.
در این میان اما همزمانی مذاکرات صلح اوکراین و روسیه با میانجیگری آمریکا، بازار را به سناریوی رفع یا تعدیل تحریمهای نفتی مسکو حساس کرده است؛ بازگشت کامل نفت روسیه به جریان اصلی تجارت جهانی، در صورت تحقق، میتواند شوک عرضه معناداری ایجاد کند؛ بهویژه با توجه به اینکه روسیه در سال ۲۰۲۵ سومین تولیدکننده بزرگ نفت جهان بوده است. در مقابل، ادامه حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه، ریسک اختلال را زنده نگه میدارد و مانع شکلگیری یک روند قیمتی پایدار میشود.
جمعبندی این تحولات نشان میدهد بازار نفت وارد فازی از نوسانهای رفتوبرگشتی شده که در آن، قیمتها بیش از آنکه به دادههای کلاسیک عرضه و تقاضا واکنش نشان دهند، به برداشت معاملهگران از مسیر دیپلماسوابسته شده و افت اخیر قیمت، نه نشانه اشباع بازار، بلکه نتیجه قیمتگذاری موقت احتمال کاهش تنش میان ایران و آمریکا است؛ احتمالی که در صورت تغییر لحن سیاسی یا بروز حادثهای امنیتی در خلیج فارس، میتواند بهسرعت جای خود را به یک جهش قیمتی بدهد.
نظر شما