اختصاصی صفحه اقتصاد
بررسی جریان عظیم نقدینگی به بازار سهام ایران : پولهایی که فرار کردند و به سهام رسیدند
در ماههای اخیر (پاییز ۱۴۰۴) بورس تهران شاهد ورود گسترده نقدینگی خرد و تغییر سریع ترکیب سرمایهگذاریها بوده است. ارزش معاملات روزانه و ماهانه به رکوردهای تازهای رسیده، ورود پول حقیقی به سهام ثبت میشود و بخشی از نقدینگی از صندوقهای درآمد ثابت و بازارهای دیگر به سمت سهام هدایت شده است.
این جریان میتواند هم فرصت (کوتاهمدت) و هم خطر (حباب، ناپایداری، ریسک سیستمیک برای صندوقها و بانکها) ایجاد کند. به گزارش خبرنگار صفحه اقتصاد، شواهد میدانی و آماری نشان میدهد این حرکت برآمده از ترکیبی از نااطمینانی سیاسی-اقتصادی، تورم بالا، و دنبالکردن بازدهی توسط سرمایهگذاران خرد است، گزارشهای داخلی از روزهای اخیر نشان میدهد ارزش معاملات (معاملات خُرد و کل) در روزهایی به سطوح بیسابقهای رسیده است؛ برخی گزارشها از ثبت «۶۵ هزار میلیارد تومان» در یک روز و نیز عبور مجموع معاملات ماهانه از محدوده «۱۶۰ همت» خبر دادهاند. این اعداد نشاندهنده شدت جریان نقدینگی و افزایش میل خرید در طیف وسیع سهام است.
دادهها نشان میدهد ورود پول حقیقی (سرمایهگذاران خرد) همزمان با خروج قابلتوجه از صندوقهای درآمد ثابت بوده است ؛ برای مثال گزارشها از ورود حدود ۴۹۲ میلیارد تومان پول حقیقی و خروج ۱,۶۶۳ میلیارد تومان از صندوقهای درآمد ثابت حکایت دارند؛ الگوی کلاسیک جابهجایی نقدینگی از ابزارهای کمریسک به سهام در دوران تورم همچنین همزمان با روزهای صعودی، بازار دورههایی از اصلاح و ریزش نیز داشته است که نشان میدهد بخشی از این رشد ساختار ضعیف و قابل بازگشت دارد.
چرا نقدینگی به بورس آمد؟
تحلیل ریشهای نشان میدهد چند محرک اصلی باعث جذب نقدینگی به بازار سهام شدهاند:
۱- تورم بالا و فرسایش بازده واقعی داراییهای کمریسک
وقتی نرخ تورم بالا باشد، بازده اسمی صندوقهای درآمد ثابت و سپردههای بانکی جذابیت خود را از دست میدهند و سرمایهگذاران خرد دنبال پوشش تورم میگردند؛ سهام در کوتاهمدت گزینهای برای حفظ ارزش پول دیده میشود.
این رفتار در آمار خروج پول از صندوقهای با درآمد ثابت مشهود است.
۲- جابهجایی داراییها و پیامد قیمت سوخت/سیاستهای مالی
امید به اصلاحات اقتصادی یا تصمیمات سیاستی که ممکن است نقدینگی را بازتوزیع کند، باعث انتظار بازدهی نامتعارف در بازار سهام شده است.
خبرها و تصمیمات مربوط به قیمت سوخت و بودجه دولتی در روزهای اخیر حساسیت بازار را افزایش دادهاند.
۳- رفتار گلهای و تبلیغات فضای مجازی
شبکههای اجتماعی و کانالهای سیگنالدهی که پیشنهاد خرید در نمادهای شاخصساز را منتشر میکنند، موجب تشدید رفتار گلهای میان خردهسرمایهگذاران شدهاند. ورود ناگهانی و همزمان تعداد زیادی سرمایهگذار خرد میتواند منجر به افزایش لحظهای قیمتها شود.
چه اتفاقی در بازار میافتد؟
در ابتدا سرمایهگذاران خرد و برخی سرمایهگذاران نهادی که بازدهی واقعی را نامطلوب میبینند، نقدینگی را از سپردهها و صندوقهای درآمد ثابت خارج میکنند. آمارهای روزانه نشاندهنده این جابهجاییاند.
این در حالی است که در حالت میانه این پول وارد بازار سهام میشود؛ ابتدا به نمادهای بزرگ و نقدشونده (شاخصسازها) و سپس به صنایع موازی، افزایش ارزش معاملات و حجمها سریع رخ میدهد.
و در دوران حباب/اصلاح اگر ورودی پول بر مبنای تحلیل بنیادی قوی نباشد، رشد قیمتها حبابی میشود و در صورت شوک خبری یا محاسبه مجدد ریسکها، اصلاح تند و خروج سریع پول رخ خواهد داد همان پدیدهای که روزهای اصلاح را توضیح میدهد.
ریسکها و پیامدهای احتمالی
۱. خطر حباب و سقوط سریع قیمتها
رشد مبتنی بر نقدینگی بدون تقویت بنیادی شرکتها، ریسک بازگشت سریع قیمتها را بالا میبرد. خروج سریع پول خرد میتواند منجر به افت سنگین شاخص و زیان گسترده سهامداران خُرد شود.
۲. فشار بر صندوقهای سرمایهگذاری و بانکها
خروج منابع از صندوقهای درآمد ثابت و سپردهها میتواند به مشکلات نقدینگی در برخی نهادهای مالی بینجامد، بهخصوص اگر مدیریت داراییها ضعیف باشد.
۳. افزایش ناپایداری کلان اقتصادی
اگر بازار سهام بهعنوان محل جبران کاهش ارزش ریال و پوشش تورم عمل کند، در صورت بروز شوک خارجی یا داخلی (مثل تغییرات قیمت نفت، تنش سیاسی، اصلاح سیاستها) اقتصاد کلان هم تحتتأثیر شدید قرار خواهد گرفت.
۴. تشدید نابرابری و خستگی سیاسی
وقتی بخش بزرگی از جامعه، بهویژه طبقات کمدرآمد، امکان مشارکت در رشد بازار را ندارند، هر سقوط بازار میتواند پیامدهای اجتماعی و سیاسی ایجاد کند.
نظر شما