طلا در دوراهی اصلاح و صعود؛ کدام عوامل مسیر قیمت را تعیین می‌کنند؟
نوسان‌های پرشتاب قیمت طلا در بازارهای جهانی و داخلی، بار دیگر نگاه سرمایه‌گذاران را به این فلز گران‌بها معطوف کرده است؛ بازاری که از یک‌سو تحت تأثیر خرید بانک‌های مرکزی، تحولات نرخ بهره و نااطمینانی‌های اقتصادی جهان قرار دارد و از سوی دیگر در ایران، با نوسانات دلار و انتظارات تورمی گره خورده است. اما آیا افت اخیر قیمت‌ها نشانه پایان روند صعودی طلاست یا باید در انتظار موج تازه‌ای از افزایش قیمت‌ها بود؟
صفحه اقتصاد - بازار طلا در ماه‌های گذشته یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود را تجربه کرده است. عبور قیمت هر اونس از مرز ۵۵۰۰ دلار در ژانویه ۲۰۲۶ و عقب‌نشینی بعدی آن به محدوده ۴۱۰۰ دلار، نشان می‌دهد که این بازار در کنار برخورداری از محرک‌های قدرتمند صعودی، همچنان در برابر متغیرهای اقتصادی و سیاست‌های پولی آسیب‌پذیر است.
با وجود اصلاح قیمت‌ها، طلا همچنان جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های امن در سبد سرمایه‌گذاری حفظ کرده است. افزایش تقاضای سرمایه‌گذاران، خرید بانک‌های مرکزی و نگرانی از تداوم نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی، از جمله عواملی هستند که همچنان از این بازار حمایت می‌کنند. با این حال، تغییر انتظارات درباره نرخ بهره آمریکا و افزایش بازده اوراق مالی می‌تواند در مقاطع مختلف فشار کاهشی بر قیمت طلا وارد کند.
خرید بانک‌های مرکزی و نرخ بهره؛ دو نیروی متضاد در بازار جهانی
یکی از مهم‌ترین محرک‌های رشد قیمت طلا در سال جاری، افزایش خرید از سوی بانک‌های مرکزی و تقاضای سرمایه‌گذاری بوده است. بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ حدود ۳۲۱ تن طلا به ذخایر خود اضافه کرده‌اند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۲ درصد افزایش نشان می‌دهد. مجموع خرید این نهادها در ۹ ماه نخست سال نیز به ۶۷۵ تن رسیده است.
همچنین صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر طلا در همین فصل با ورود ۲۱۱ تن سرمایه مواجه شده‌اند؛ آماری که از تداوم جذابیت طلا برای سرمایه‌گذاران نهادی و افزایش تمایل به دارایی‌های امن حکایت دارد.
در مقابل، سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی، به‌ویژه فدرال رزرو آمریکا، می‌تواند جهت حرکت قیمت‌ها را تغییر دهد. افزایش نرخ بهره و بالا رفتن بازده اوراق قرضه، هزینه فرصت نگهداری طلا را افزایش می‌دهد و بخشی از سرمایه‌ها را به سمت دارایی‌های دارای سود سوق می‌دهد. به همین دلیل، انتشار داده‌های تورمی فراتر از انتظار و تقویت احتمال افزایش نرخ بهره می‌تواند زمینه‌ساز اصلاح قیمت اونس جهانی شود.
دلار و تورم؛ معادله تعیین‌کننده قیمت طلا در ایران
در بازار داخلی، قیمت طلا صرفاً تابع تحولات بازار جهانی نیست. نرخ ارز یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که می‌تواند حتی در شرایط ثبات قیمت اونس، مسیر بازار ایران را تغییر دهد. به بیان دیگر، افزایش نرخ دلار در کنار رشد قیمت جهانی طلا، اثر مضاعفی بر بهای این فلز گران‌بها در داخل کشور دارد.
از سوی دیگر، تداوم تورم و کاهش قدرت خرید پول ملی باعث شده است بخشی از خانوارها و سرمایه‌گذاران، طلا را راهی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود بدانند. در چنین شرایطی، اخبار سیاسی و اقتصادی نیز از طریق تأثیرگذاری بر انتظارات ارزی و میزان نااطمینانی، به یکی از عوامل تعیین‌کننده رفتار معامله‌گران تبدیل می‌شوند.
انتشار اخبار مثبت سیاسی می‌تواند با تعدیل انتظارات افزایشی نرخ ارز، به کاهش مقطعی قیمت طلا و سکه منجر شود؛ در حالی که تشدید تنش‌ها و افزایش نگرانی‌ها از آینده اقتصادی، تقاضای احتیاطی برای خرید طلا را تقویت می‌کند.
اونس جهانی و نرخ دلار؛ دو متغیر اصلی تعیین‌کننده قیمت طلا
محمود شربیانی، نایب‌رئیس اول اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر، با تشریح عوامل اثرگذار بر قیمت طلا اظهار کرد: بهای طلا در بازار داخلی عمدتاً از دو متغیر قیمت اونس جهانی و نرخ دلار تأثیر می‌پذیرد و قیمت نهایی طلا در ایران بر اساس محاسبه این دو مؤلفه تعیین می‌شود. بنابراین هرگونه تغییر در قیمت جهانی طلا یا نرخ ارز، به‌طور مستقیم در بازار داخلی منعکس خواهد شد.
وی با اشاره به نوسانات قابل‌توجه اونس جهانی در ماه‌های اخیر افزود: قیمت هر اونس طلا در مقطعی تا محدوده ۵۵۰۰ دلار افزایش یافت، اما در ادامه با کاهش مواجه شد و اکنون در محدوده ۴۱۰۰ دلار قرار دارد. در ماه‌های گذشته حتی پیش‌بینی‌هایی درباره احتمال رسیدن قیمت اونس جهانی به ۶۰۰۰ دلار تا پایان سال ۲۰۲۶ مطرح شده بود.
نایب‌رئیس اول اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر، شرایط اقتصادی و تورمی کشور را از دیگر عوامل مؤثر بر افزایش قیمت طلا در بازار ایران دانست و تصریح کرد: افزایش نرخ دلار به‌طور طبیعی قیمت طلا را نیز بالا می‌برد و در کنار رشد قیمت اونس جهانی، می‌تواند فشار بیشتری بر بازار داخلی وارد کند.
شربیانی با اشاره به افزایش تمایل مردم به خرید طلا در دوره‌های نااطمینانی اقتصادی و سیاسی گفت: زمانی که مردم نسبت به آینده اقتصاد و تحولات سیاسی احساس نگرانی می‌کنند، بخشی از نقدینگی خود را برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به خرید طلا اختصاص می‌دهند. این رفتار می‌تواند تقاضا در بازار را افزایش دهد و بر قیمت‌ها اثر بگذارد.
چرا افزایش نرخ بهره می‌تواند ترمز قیمت طلا باشد؟
وی در ادامه با تشریح رابطه نرخ بهره و قیمت جهانی طلا اظهار کرد: افزایش تورم در اقتصادهای مختلف ممکن است بانک‌های مرکزی را به سمت افزایش نرخ بهره برای کنترل تورم سوق دهد. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند به‌جای خرید طلا و سایر کالاها، منابع مالی خود را در بانک‌ها نگهداری کنند.
به گفته شربیانی، افزایش نرخ بهره بانکی می‌تواند جذابیت سرمایه‌گذاری در طلا را کاهش دهد و در نتیجه بر قیمت اونس جهانی اثر منفی بگذارد. در مقابل، کاهش نرخ بهره نیز با کاهش جذابیت سپرده‌ها و برخی دارایی‌های درآمد ثابت، می‌تواند زمینه افزایش تقاضا برای طلا را فراهم کند.
اخبار سیاسی؛ محرک پنهان نوسانات طلا و سکه
این فعال صنفی همچنین با تأکید بر نقش تحولات سیاسی در نوسانات بازار داخلی طلا خاطرنشان کرد: اخبار مثبت و منفی سیاسی از طریق تأثیرگذاری بر نرخ ارز، می‌توانند قیمت طلا و سکه را دستخوش تغییر کنند.
وی با اشاره به کاهش نسبی قیمت طلا و سکه در پی انتشار برخی اخبار مثبت سیاسی در روزهای اخیر گفت: این اخبار بر انتظارات بازار ارز اثر گذاشت و کاهش نرخ دلار نیز به افت قیمت طلا و سکه منجر شد. در مقابل، انتشار اخبار منفی سیاسی و افزایش نگرانی‌ها می‌تواند نرخ ارز را با فشار صعودی مواجه کند و در ادامه قیمت طلا را نیز افزایش دهد.
مجموع این عوامل نشان می‌دهد که آینده بازار طلا را نمی‌توان تنها با بررسی روند اونس جهانی پیش‌بینی کرد. در بازار ایران، مسیر قیمت‌ها به‌طور هم‌زمان از تحولات بازارهای جهانی، سیاست‌های پولی اقتصادهای بزرگ، نرخ ارز و فضای سیاسی کشور تأثیر می‌پذیرد. از همین رو، حتی در صورت اصلاح قیمت جهانی طلا، افزایش نرخ دلار می‌تواند مانع از کاهش متناسب قیمت‌ها در بازار داخلی شود؛ معادله‌ای که همچنان پیش‌بینی دقیق روند آینده طلا را با پیچیدگی همراه می‌کند.
