نرخ چهارم بنزین به کجا رسید؟
پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین بار دیگر موضوع قیمت سوخت را به کانون توجه بازگرداند. در حالی که برخی فعالان صنعت سوخت، افزایش پلکانی قیمت را راهکاری برای کنترل مصرف می‌دانند، رئیس سازمان بهینه‌سازی انرژی بر اجرای مرحله‌ای برنامه‌های مدیریت مصرف و نبود طرحی برای نرخ چهارم تأکید کرده است.
صفحه اقتصاد - بحث درباره نرخ چهارم بنزین پس از طرح پیشنهاد جدید سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت و واکنش رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی وارد مرحله تازه‌ای شده است. در حالی که رضا نواز معتقد است تعریف یک پلکان قیمتی جدید می‌تواند به مدیریت مصرف سوخت کمک کند، اسماعیل سقاب اصفهانی اعلام کرده است که چنین موضوعی در دولت مطرح نیست و برنامه کاهش ناترازی انرژی با اجرای مرحله‌ای طرح‌های مدیریت مصرف دنبال می‌شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که قیمت بنزین، سهمیه سوخت و راهکارهای کنترل مصرف از موضوعات مهم اقتصادی کشور به شمار می‌روند. با این حال، باید میان پیشنهاد مطرح‌شده از سوی سخنگوی صنف جایگاه‌ها و تصمیم رسمی دولت تفاوت قائل شد؛ چراکه تاکنون نرخ چهارم بنزین به‌عنوان یک سیاست مصوب اعلام نشده است.
پیشنهاد جایگاه داران برای بنزین چهار نرخی چیست؟
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، پیشنهاد کرده است دولت امکان تعریف نرخ چهارم بنزین را برای مصرف‌کنندگان بسیار پرمصرف بررسی کند. بر اساس مدل پیشنهادی او، نرخ اول بنزین ۱۵۰۰ تومان، نرخ دوم ۳۰۰۰ تومان و نرخ سوم ۱۰ هزار تومان باقی می‌ماند و برای مصرف مازاد بر این پلکان‌ها، نرخ بالاتری در نظر گرفته می‌شود.
نواز معتقد است: حدود ۹۰ درصد دارندگان خودرو می‌توانند از سه نرخ نخست استفاده کنند و نرخ چهارم تنها برای گروه محدودی از مصرف‌کنندگان با مصرف بسیار بالا تعریف شود. او همچنین تأکید کرده است که شرایط خودروهای دارای سهمیه‌های خاص، از جمله تاکسی‌های اینترنتی، باید در طراحی چنین سازوکاری مورد توجه قرار گیرد.
از نگاه سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت، افزایش مداوم نرخ سوم لزوماً بهترین راهکار مدیریت مصرف نیست.
به اعتقاد او، تعریف پلکان چهارم می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مصرف‌کنندگان پرمصرف کمک کند و به آنها این امکان را بدهد که میان پرداخت هزینه بیشتر برای مصرف مازاد یا کاهش مصرف خود تصمیم بگیرند.
نواز در پاسخ به نگرانی‌ها درباره آثار تورمی این پیشنهاد نیز گفته است که باید میان افزایش قیمت برای گروه محدودی از مصرف‌کنندگان و افزایش عمومی قیمت بنزین تفاوت قائل شد.
او با اشاره به اینکه به گفته وی حدود ۸۵ درصد مردم همچنان با نرخ‌های قبلی سوخت‌گیری می‌کنند، معتقد است: آثار افزایش قیمت برای بخشی از مصرف‌کنندگان نباید با آثار افزایش قیمت برای کل جامعه یکسان در نظر گرفته شود.
پاسخ دولت؛ نرخ چهارم بنزین در دستور کار نیست
در مقابل، اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در واکنش به طرح موضوع نرخ چهارم بنزین تصریح کرده است که چنین گزینه‌ای در دولت مطرح نیست.
او با اشاره به مطالعات انجام‌شده برای مدیریت مصرف انرژی گفت: دولت مدل‌های ترکیبی مختلفی را بررسی کرده و اجرای مرحله‌ای برخی طرح‌ها در استان‌ها آغاز شده است.
به گفته سقاب اصفهانی، گزارش‌های اولیه از صرفه‌جویی قابل توجه در مراحل اجرا حکایت دارد، هرچند ابهام‌ها و اشکالات احتمالی نیز باید در ادامه شناسایی و برطرف شوند.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرده است که رویکرد دولت، اجرای تدریجی برنامه‌ها و جلوگیری از وارد شدن شوک به مردم است. او همچنین از هماهنگی میان سازمان برنامه و بودجه، وزارت نفت، شرکت ملی پالایش و پخش، وزارت کشور و سایر دستگاه‌های مسئول برای پیشبرد برنامه‌های مدیریت مصرف خبر داده است.
سقاب اصفهانی در پاسخ به پرسش درباره نرخ چهارم بنزین صریحاً گفته است: «صحبت از نرخ چهارم نیست و این نگاه در دولت نیست.»
این موضع‌گیری به معنای رد پیشنهاد مطرح‌شده از سوی سخنگوی صنف جایگاه‌ها در سطح سیاست‌گذاری فعلی است؛ اما به‌تنهایی به معنای اعلام جزئیات نهایی تمام برنامه‌های آینده دولت درباره قیمت و سهمیه بنزین نیست.
در مجموع، آخرین موضع اعلام‌شده دولت این است که نرخ چهارم بنزین در دستور کار قرار ندارد و تمرکز فعلی بر مدیریت مصرف، اجرای مرحله‌ای طرح‌ها و کاهش ناترازی انرژی است. بنابراین، تا زمان اعلام تصمیم رسمی جدید، ارقام مطرح‌شده درباره نرخ چهارم را باید در چارچوب یک پیشنهاد دانست، نه قیمت مصوب یا تغییر قطعی در سهمیه‌بندی بنزین.
