آیا کشت خشخاش در ایران آزاد می‌شود؟ + توضیحات یک مقام مسئول
تأمین مواد اولیه دارویی در کشور با چالش‌هایی از جمله محدودیت واردات، هزینه‌های تولید و ضرورت تضمین کیفیت روبه‌روست.
صفحه اقتصاد - سید علیرضا سلامی، رئیس مؤسسه تحقیقات شاهدانه صنعتی و دارویی، با اشاره به ظرفیت ایران در تولید مواد اولیه دارویی با منشأ طبیعی گفت: گیاهانی مانند شقایق، شاهدانه و برخی قارچ‌های دارویی، منابع ترکیبات مهمی همچون مورفین، کدئین، تبائین، CBD و سیلوسایبین هستند و ایران با برخورداری از بیش از ۱۰ اقلیم و ظرفیت علمی و پژوهشی، امکان تولید و فرآوری این ترکیبات را در داخل کشور دارد.
وی افزود: یکی از محورهای اصلی این برنامه، تولید مواد اولیه دارویی از ارقام مشخص شقایق، از جمله ترکیبات مورفین، تبائین، کدئین و پاپاورین است. تاکنون بخشی از مواد اولیه دارویی از کشفیات مواد مخدر تأمین می‌شد که به دلیل احتمال آلودگی و ناخالصی و همچنین محدودیت‌های ناشی از تحریم و واردات، با ریسک‌هایی همراه بود. کشت کنترل‌شده ارقام مشخص می‌تواند دسترسی به مواد اولیه خالص و شناسنامه‌دار را تضمین و تأمین دارو را پایدارتر کند.
سلامی تأکید کرد: دستورالعمل جدید به معنای آزاد شدن کشت خشخاش نیست و کشت آزاد آن همچنان جرم محسوب می‌شود. کشت رقم مشخص شقایق الیفرا، دارای مورفین و تبائین بالا، تنها در مناطق تعیین‌شده و با مجوز قانونی امکان‌پذیر است. وزارت جهاد کشاورزی مسئول صدور مجوز، ستاد مبارزه با مواد مخدر ناظر بر اجرا و سازمان غذا و دارو مسئول تنظیم‌گری فرآوری و تولید دارو است.
به گفته وی، تبصره ماده ۴۱ از سال ۱۳۸۲ وجود داشت، اما اجرای آن تا سال ۱۴۰۴ مسکوت مانده بود. پس از برگزاری جلسات کارشناسی با مشارکت دستگاه‌های مرتبط، دستورالعمل نهایی تدوین شد. همچنین تکثیر بذر ارقام منطبق با ضوابط قانونی در داخل کشور با موفقیت انجام شده و امسال کشت در مقیاس گسترده‌تری دنبال می‌شود تا ماده اولیه «کاه خشخاش» در اختیار شرکت‌های دارویی قرار گیرد و امکان استخراج ترکیبات دارویی فراهم شود.
سلامی با اشاره به تجربه کشورهایی مانند ترکیه، استرالیا و اسپانیا، بر ضرورت اصلاح ضوابط، نظارت دقیق و بررسی ممنوعیت تیغ‌زنی برای کاهش خطر انحراف تأکید کرد.
وی همچنین هزینه بالای زمین‌های کشت را از چالش‌های اصلی دانست و گفت: اجاره زمین بیش از ۵۰ درصد هزینه زنجیره تولید را تشکیل می‌دهد.
وی در پایان خواستار حمایت دولت در تأمین زمین، نهاده‌ها، اجرای طرح و فرآوری شد و آگاهی‌بخشی عمومی را برای جلب اعتماد مردم ضروری دانست. به گفته او، اجرای صحیح این برنامه می‌تواند زمینه توسعه تولید داخلی مواد اولیه دارویی و کاهش وابستگی کشور به واردات را فراهم کند.
