جنگ علیه ایران صنعت هوانوردی جهان را به لبه پرتگاه کشاند
نزدیک به پنج هفته از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران میگذرد. این بار اما نه بمبها و موشکها که «قیمت سوخت» به عنوان مخربترین سلاح اقتصادی ظاهر شده است. کنترل هوشمند تنگه هرمز، قیمت سوخت جت را طی یک ماه از مرز ۹۰ دلار به نزدیکی ۲۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
تنگه هرمز که روزگاری حدود ۲۰ درصد از نفت جهان و ۲۵ درصد صادرات سوخت جت از آن عبور میکرد، اکنون به یک گلوگاه خفهکننده تبدیل شده است. با تشدید تنشها، تردد نفتکشها تا ۹۸ درصد کاهش یافته و عملاً صادرات فرآوردههای نفتی از خاورمیانه با سقوط آزاد مواجه شده است.
دادههای منتشر شده نشان میدهد که کل صادرات فرآوردههای نفتی از منطقه در ماه مارس ۶۳ درصد کاهش یافته و به حدود ۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است. در این میان، سوخت جت بیشترین ضربه را خورده و صادرات آن ۸۵ درصد سقوط کرده است که مستقیماً منجر به لغو پروازها و کمبود سوخت در منطقه آسیا و اقیانوس آرام شده است.
شوک ۲۰۰ دلاری؛ جهشی بیسابقه در قیمت سوخت
بر اساس گزارش انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA)، قیمت سوخت جت که پیش از جنگ حدود ۸۸ دلار در هر بشکه پیشبینی میشد، اکنون از مرز ۲۱۶ دلار عبور کرده است. این جهش بیش از ۱۰۰ درصدی، صنعتی را هدف قرار داده که حاشیه سود خالص آن تنها ۴ درصد است.
ویلی والش، مدیرکل IATA، در این خصوص به خبرنگاران گفت: «برای درک بزرگی این فاجعه نیازی به نبوغ خاصی نیست. هزینههای اضافی که شرکتهای هواپیمایی با آن مواجه خواهند شد، بسیار فراتر از چیزی است که بتوانند جذب کنند. بنابراین افزایش قیمت بلیت نه یک گزینه، که یک ضرورت اجتنابناپذیر است.»
هشدار کارشناسان: بدترین بحران از ۹/۱۱ تاکنون
تحلیلگران بینالمللی وضعیت کنونی را فراتر از دوران کرونا و قابل مقایسه با بحران پس از حوادث ۱۱ سپتامبر میدانند.
جون گو، تحلیلگر ارشد بازار نفت در اسپارتا کالیتی، در گفتوگو با رویترز تشریح کرد: «سوخت جت در حال حاضر پرتنشترین بشکه بازار است. برخلاف بنزین یا گازوئیل، ذخایر استراتژیک قابل توجهی برای سوخت جت در جهان وجود ندارد و فرآیند تولید آن بسیار تخصصی است. حتی اگر همین الان تنگه هرمز باز شود، بازگرداندن زنجیره تأمین به حالت عادی حداقل سه تا شش ماه زمان خواهد برد.»
جیمز نوئل-بسویک، رئیس بخش کالاهای اسپارتا، وضعیت را قرمز ارزیابی میکند: «یک کمبود جهانی سوخت جت در حال ظهور است و هیچ مکانیسم کاهشی مشخصی وجود ندارد. تمام کریدورهای تجاری اصلی به اروپا و لسآنجلس بسته شده است.»
فاتیح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، نیز هشدار داده است: «بزرگترین مشکل امروز جهان کمبود سوخت جت و گازوئیل است. این چالش را هماکنون در آسیا میبینیم و به زودی در آوریل یا مه به اروپا نیز خواهد رسید.»
تراژدی دوگانه: گرانی و لغو گسترده پروازها
سوخت جت حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد از هزینههای عملیاتی خطوط هوایی را تشکیل میدهد. افزایش دو برابری قیمت، معادلات اقتصادی این صنعت را بر هم زده است.
اسکات کربی، مدیر اجرایی یونایتد ایرلاینز، در یادداشتی داخلی اعلام کرد: «وضعیت فوقالعاده دشوار است. ما با ۱۱ میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت در سال جاری مواجه هستیم. ناچار به لغو صدها پرواز و افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیتها شدهایم.»
در اروپا نیز وضعیت به همین منوال است. گروه هوایی لوفتهانزا برنامههای اضطراری برای بحران تهیه کرده و آماده است تا ۵ درصد از ظرفیت خود (حدود ۴۰ فروند هواپیما) را زمینگیر کند. مایکل اولیری، مدیرعامل رایانایر، گفت: «ما ۸۰ درصد سوخت خود را پوشش دادهایم، اما برای ۲۰ درصد باقیمانده قیمت نزدیک به دو برابر (۱۵۰ دلار) پرداخت میکنیم. اگر جنگ ادامه یابد، اروپا در ماه مه و ژوئن با اختلال جدی عرضه مواجه خواهد شد.»
تحلیل طلایی گلدمن ساکس: این فقط آغاز راه است
بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس نیز در گزارشی هشدار داده که تأثیر اختلال در بازار نفت بر فرآوردههایی مانند سوخت جت و گازوئیل بسیار شدیدتر از خود نفت خام خواهد بود.
تحلیلگران این بانک، یولیا ژستکووا گریگزبی و دان استرویون، نوشتند: «قیمتها برای بسیاری از فرآوردههای تصفیهشده بسیار بیشتر از نفت خام افزایش یافته است. اختلال شدید در عرضه نفت خام سنگین و متوسط خاورمیانه (که بهترین گزینه برای تولید سوخت جت و دیزل هستند) خطر کاهش تولید این محصولات را به شدت افزایش میدهد.»
پیامدها برای مسافران: تابستانی گران و پر از چالش
تحلیلگران پیشبینی میکنند که هزینههای سفر هوایی در تابستان ۲۰۲۶ به طور قابل توجهی افزایش یابد.
مایکل تیلور، مسئول بخش سفر در جیدی پاور، به نیویورک پست گفت: «قیمت بلیتها دیوانهوار شده است. من تأثیر سه رقمی (بیش از ۱۰۰ دلار) بر روی قیمت بلیتها را پیشبینی میکنم. من یک بلیت رفت و برگشت از نیویورک به اورلاندو برای ماه ژوئن دیدم که ۹۰۰ دلار قیمت داشت!»
دیوید گودگر، مدیر توریست اکونومیکس، نیز به CNBC گفت: «پیشبینی میکنیم قیمت بلیت هواپیما در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ حدود ۵ تا ۱۰ درصد بیشتر از پیشبینیهای قبلی ما باشد.»
در آسیا، شرکتهای هواپیمایی مانند کاتای پاسیفیک، ایر ایندیا و کانتاس قبلاً افزایش قیمت یا اعمال سوخت سرفصل را اعلام کردهاند.
اثر دومینویی بر اقتصاد جهان
این بحران فقط به مسافران محدود نمیشود. افزایش هزینههای حملونقل هوایی به معنای گرانتر شدن تجارت کالاهای فاسدشدنی (میوه، گل، دارو) و اختلال در زنجیره تأمین است.
کارشناسان معتقدند حتی در صورت آتشبس فوری، ترمیم اعتماد به بازار و بازگشت قیمتها به سطوح عادی ماهها طول خواهد کشید. جهان باید خود را برای یک دوره طولانی «تورم هوایی» آماده کند؛ تورمی که ریشه در تنشهای ژئوپلیتیکی خاورمیانه دارد.
به گزارش راه دانا، کنترل هوشمند تنگه هرمز کشورهای جهان رابه اعمال سیاست هایی برای صرفه جویی در مصرف سوخت وادار کرده است.
پاکستان به منظور صرفه جویی در مصرف سوخت خودروهای شخصی اعلام کرد حمل و نقل عمومی در پایتخت و برخی مناطق پرجمعیت این کشور رایگان است.
این کشور بهتازگی قیمت بنزین را ۴۳ درصد افزایش داده و بهای هر لیتر بنزین به حدود یک و نیم دلار رسیده است.
چین سقف قیمت موقت بر روی محصولات نفتی تصفیهشده اعمال کرد.
اندونزی طرحی معرفی کرد که به کارمندان بخش عمومی اجازه میدهد یک روز در هفته دورکاری کنند.
هند استفاده صنعتی از گاز طبیعی را محدود کرد.
میانمار ، سریلانکا ، تایلند لائوس و ویتنام هم برنامه دورکاری کارمندان را برای صرفه جویی در مصرف سوخت اجرا می کنند .
کره جنوبی هم تدابیر مختلف از جمله طرح محدودیت هفتگی استفاده از خودرو برای نهادهای دولتی را اجرا کرده است.
جنگ در خاورمیانه بار دیگر نشان داد که امنیت انرژی جهان چقدر شکننده است. این بار صنعت هوانوردی در خط مقدم آتش قرار گرفته است. از واشنگتن تا سیدنی، از لندن تا توکیو، مسافران هزینه مستقیم این بحران را پرداخت خواهند کرد. راهدانا همانگونه که از ابتدای این بحران پوشش دقیقی داشته، تحولات آینده و راهکارهای احتمالی برای عبور از این طوفان اقتصادی را رصد خواهد کرد.
نظر شما