گفتگوی صفحه اقتصاد با حسین راغفر کارشناس اقتصادی
ایران و تنگه هرمز/ ایران میتواند قواعد جدید خلیج فارس را تعیین کند
حسین راغفر استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا با تاکید بر ظرفیتهای راهبردی تنگه هرمز معتقد است ایران میتواند از این گذرگاه برای تعریف قواعد جدید در خلیج فارس، افزایش درآمدهای مستقیم و غیرمستقیم، و حتی اعمال فشار متقابل بر طرفهای مقابل بهره بگیرد، ظرفیتی که بهگفته او، تنها به تعرفههای ترانزیتی محدود نیست و ابعاد امنیتی، سیاسی و زیستمحیطی نیز دارد.
رها رمضانی - حسین راغفر استاد دانشگاه کارشناس اقتصادی در گفتگو با صفحه اقتصاد، با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی تنگه هرمز تاکید کرد که برآورد درآمدزایی از این گذرگاه راهبردی نیازمند اطلاعات دقیقتری درباره نوع کشتیهای عبوری، نوع محمولهها و ابعاد و تناژ آنهاست و به گفته او، تعرفهها نیز باید متناسب با این مولفهها تعیین شوند.
ظرفیت درآمدزایی از تنگه هرمز فراتر از تعرفههای مستقیم است
راغفر در گفتگو با صفحه اقتصاد با اشاره به اینکه تعیین ظرفیت درآمدزایی نیازمند بررسی جزئیات بیشتر است گفت: برای محاسبه دقیق باید مشخص شود چه نوع کشتیهایی وارد و خارج میشوند، چه محمولههایی حمل میکنند و بر اساس آن، تعرفههای متفاوتی اعمال شود.
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مباحث مربوط به قوانین بینالمللی، مدعی شد که بسیاری از این قوانین در عمل بر مبنای منافع قدرتهای جهانی شکل گرفتهاند و در موارد متعدد نیز از سوی همان قدرتها نقض شدهاند.
راغفر در همین زمینه به نمونههایی از حمله به دانشگاهها، مدارس، اماکن مسکونی و ورزشی اشاره کرد و گفت این اقدامات،با وجود مغایرت با قواعد بینالمللی از سوی حامیان قدرتهای بزرگ نادیده گرفته میشود.
این اقتصاددان با استناد به مفهومی تاریخی درباره نقش قدرتها در تعریف قواعد جهانی، اظهار کرد: آنچه در نظام بینالملل اهمیت دارد، صرفا قانون نیست، بلکه این است که هر قدرتی که ظهور میکند میتواند برای دیگران قاعدهگذاری کند. به گفته او ایران نیز باید از ظرفیتهای خود برای قاعدهگذاری در منطقه بهره بگیرد و اجازه ندهد که رفتار دیگران قواعد حاکم را تعیین کند.
راغفر با تاکید بر اینکه فرصتهای ناشی از مدیریت تنگه هرمز نباید از دست برودگفت: کشور در شرایطی قرار گرفته که میتواند از این ظرفیت برای ایجاد درآمد و اعمال فشار متقابل استفاده کند.
او افزود: این ظرفیت فقط به حملونقل و ترانزیت کالا محدود نیست بلکه میتواند کشورهایی را که بهگفته او در «تجاوز آمریکا علیه ایران نقش داشتهاند وادار به مشارکت در تامین هزینههای زیرساختی و امنیتی کند.
وی تصریح کرد: آنچه امروز مطرح است، صرفادرآمدهای مستقیم ناشی از تعرفهها نیست، بلکه ایران میتواند در شرایط فعلی،با اتکا به کنترل این گذرگاه، عملادیگران را تحریم کند. همان کشورهایی که به گفته او، طی ۴۷ سال گذشته در کنار آمریکا علیه ایران تحریم اعمال کردهاند.
راغفر مدعی شد ایران میتواند منابع خود را که در کشورهای دیگر گروگان گرفته شدهاند آزاد کند و در صورت عدم همراهی طرفهای مقابل،عبور کشتیها و جریان انرژی با اختلال مواجه خواهد شد.
او در ادامه با اشاره به حضور نظامی کشورهای فرامنطقهای در برخی کشورهای حوزه خلیج فارس گفت: در بسیاری از این کشورها، پایگاههای نظامی خارجی مستقر هستند و عملا فرماندهی عملیات نظامی در اختیار نیروهای خارجی قرار دارد. راغفر در این زمینه به نمونههایی از حضور نظامیان آمریکایی، کرهای، ژاپنی و آلمانی در کشورهای مختلف اشاره کرد و مدعی شد که در برخی موارد، حتی نیروهای نظامی این کشورها نیز از فرماندهان مستقر در پایگاههای خارجی تبعیت میکنند.
این استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا افزود: در چنین شرایطی برخی کشورها هزینه استقرار نیروهای خارجی را نیز خود پرداخت میکنند. از جمله به گفته او،کره جنوبی، ژاپن و آلمان. راغفر با طرح این مقایسه نتیجه گرفت که اگر ایران امنیت خلیج فارس را تعریف کندطبیعی است که دیگر کشورها نیز باید در تامین هزینههای آن مشارکت کنند.
وی تاکید کرد که ظرفیتهای درآمدی ناشی از مدیریت تنگه هرمز، فقط به تعرفه ترانزیت کالا محدود نمیشود و ابعاد آن به حوزه قدرت نظامی، امنیت منطقه و مناسبات سیاسی نیز گسترش مییابد. به گفته راغفر، باید منتظر ماههای آینده ماند تا پس از پایان تجاوز و روشنتر شدن شرایط، میزان واقعی این ظرفیتها مشخص شود.
مناسبات جهانی بر پایه زور استوار است و ایران میتواند قواعد جدیدی تعریف کند
حسین راغفر استاد اقتصاد دانشگاه الزهرادر ادامه با اشاره به نقش قدرت در شکلگیری مناسبات بینالمللی تاکید کرد که در جهان امروزقاعده سلطه همچنان یکی از اصلیترین مبانی رفتار کشورهاست و بسیاری از تحلیلها درباره پیامدهای این سیاست به گفته اوباید با درک واقعیت نقش زور و قدرت در روابط منطقهای و جهانی همراه باشد.
راغفر با بیان اینکه فلاسفه و متفکران نیز بارها به این مسئله اشاره کردهاندگفت: مناسبات جهانی امروز بر پایه زور استوار است و این قاعده در رفتار دولتها کاملا شناخته شده است.
وی افزود: کسانی که نسبت به پیامدهای این رویکرد ابراز نگرانی میکنند، باید در نگاه خود به نقش قدرت و زور در تعیین روابط منطقهای و جهانی بازنگری کنند.
وی در ادامه با اشاره به ساختار قدرت در غرب آسیا و نقش کشورهای غربی در تحولات منطقه مدعی شد که اسرائیل در عمل محصول حمایت و نقشآفرینی قدرتهایی مانند بریتانیا، فرانسه و آمریکا بوده است. راغفر گفت این کشور بارها از سوی سازمان ملل محکوم شده اما به دلیل حمایت قدرتهای بزرگ این محکومیتها اثر عملی نداشته است.
این اقتصاددان همچنین با انتقاد از نقش نهادهای بینالمللی و برخی قدرتهای اروپایی اظهار داشت که اتحادیه اروپا امروز عملا نقشی در تعیین روابط جهانی ندارد و آنچه تاکنون در محاسبات بینالمللی دست بالا را داشته، اراده آمریکا بوده است.
راغفر با اشاره به ظرفیتهای ژئوپلیتیکی ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز تاکید کرد: ایران مقتدر در خلیج فارس میتواند قواعد این آبراه را از این پس خود بنویسد و نباید تحت تاثیر موقعیتهایی قرار گیرد که قدرتهای جهانی برای خود تعریف کردهاند.
وی افزود: اگر ایران بتواند از این ظرفیت بهدرستی استفاده کند قادر خواهد بود رفتاری تازه را در منطقه تعیین کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حمله به تاسیسات آبشیرینکن در منطقه اشاره کرد و گفت: هدف قرار دادن چنین زیرساختهایی، از منظر حقوق بینالملل، اقدامی خلاف قوانین است. با این حال بسیاری از کشورها در برابر چنین رخدادهایی سکوت میکنند.
او در ادامه با ابراز امیدواری کرد که با توجه به تحولات پیشآمده، این منابع در آینده نزدیک آزاد شوند و ایران بتواند از ظرفیتهای اقتصادی و راهبردی خود در مسیر منافع ملی بهرهبرداری کند.
حسین راغفر در پاسخ به پرسشی درباره طرح دو فوریتی مجلس درباره تنگه هرمز این طرح را اقدامی در راستای بهرهگیری از ظرفیتهای این آبراه راهبردی دانست و گفت: چنین طرحی میتواند در صورت اجرابه تعریف قواعد جدید برای استفاده از این ظرفیت منجر شود.
این استاد اقتصاد با اشاره به محورهای اعلامشده برای این طرح از جمله ارتقای امنیت کشتیرانی، صیانت از محیط زیست، ساماندهی خدمات دریایی و ایجاد سازوکارهای توسعهای تاکید کرد: این موضوع یکی از همان قاعدههایی است که برای استفاده از ظرفیتهای موجود شکل گرفته و میتواند مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
راغفر با بیان اینکه حفاظت از محیط زیست نیز در این طرح اهمیت دارد اظهار کرد:کشتیهایی که از این منطقه عبور میکنندآلودگیهای قابل توجهی برای محیط زیست ایجاد میکنند و بنابراین لازم است برای هر یک از این حوزهها از جمله امنیت خلیج فارس، بندها و سازوکارهای مشخصی تعریف شود.
وی افزود: این مقررات میتواند بهعنوان قاعده رفتاری جدی تصویب شود و در صورت اجرا و اثربخشی، در آینده به یک مصوبه با ابعاد جهانی نیز تبدیل شود.
نظر شما