یادداشت اختصاصی از دکتر معصومه حسین زاده
منطقه آزاد تجاری منطق آزاد و اقتصادباز و تجارت جهانی میخواهد
آنچه در آخرین اخبار بدست آمده از مناطق آزاد تجاری حاصل شده است این است که از ۱۲ منطقه آزاد تجاری درایران عملا ۹ منطقه کارکرد مورد انتظار را به جهت تحریم ها
صفحه اقتصاد - سالها در مباحث اقتصادی گفتیم و به راههای دست یابی به تجارت جهانی باکمترین میران هزینه و بالاترین معافیت های مالیاتی جهانی در بهترین مناطق کشور به لحاظ اقلیمی وجغرافیایی و جمعیتی و استعدادهای تولید سرمایه اشاره کردیم ودراین حوزه مقالات و مطالب و کنفرانس ها ونشست های تخصصی و خبری برگزار کردیم ودراین راه مناطق آزاد تجاری ایران را تک به تک مورد بررسی قرار دادیم.
آنچه در آخرین اخبار بدست آمده از مناطق آزاد تجاری حاصل شده است این است که از ۱۲ منطقه آزاد تجاری درایران عملا ۹ منطقه کارکرد مورد انتظار را به جهت تحریم ها وعدم ورود وخروج دقیق پول و نبود حاشیه امن تجارت برای سرمایه گذاران داخلی وخارجی تبدیل به یک سیاه چاله اقتصادی شده است که هیچگونه آمار دقیقی از گردش مالی و تراکنش های بانکی دراین مناطق موجود نیست و زیان دهی آنها از سود دهی آنها بیشتر است. مابقی نیز اعلام شفافی ازکارکرد نداده اند.
بسیاری از صاحب نظران درایران براین باورند که منطقه آزاد تجاری مسبب افزایش صنعت موجود و مخوف و عیان قاچاق میشود و قاچاق دشمن اصلی تولید محصولات داخلی میباشد.این جمله درپی بیان یک واقعیت به چندین واقعیت دیگر نیز اشاره دارد وان اینکه با صداقت عنوان میکند که نبود نظارت درست در پایانه های تجاری ازمهمترین عوامل توسعه صنعت قاچاق است.و سوال اینجا بوجود می آید که آیا نظارت بر ورود وخروج کالا ها سخت تراست یا درتحریم بودن ودور زدن تحریمات ؟ آیا ورود به کنوانسیون جهانی fatf سخت تر است یا داشتن مناطق آزاد بیمار و رنجور و غیر کاربردی؟ وآیا ابراز شفافیت های مالی داخلی وخارجی و منابع واقعی تولید ثروت و هزینه کرد این منابع مشکل تراست یا قبول قاچاق و بیکاری های گسترده و دلالی و سفته بازی و تولید پول بی پشتوانه که در راستای پولشویی های گسترده خود عامل اصلی افزایش تورم و ابر تورم گردیده است؟
مناطق آزاد تجاری ایران با منطقه آزاد چابهار ازسال ۱۳۷۰ آغاز گردید باهدف صادرات محوری و توسعه تولیدات داخلی وتقریبا دوسال بعداز ایران کشور امارات متحده عربی مناطق آزاد خودرا احداث و طی ۸ سال به بهره برداری کامل با سیستم تمام دیجیتال و تمام مکانیزه وامروز فقط یک نگاه کوتاه عمق فاجعه را به ما نشان میدهد که ما درکجای داستان مناطق آزاد هستیم و امارات که ازیک صحرای شن آغاز کرد به کجا رسیده است….منطقه آزاد امارات امروز یکی از بزرگترین مناطق جهان در بخش توریست وگردشگر ی میباشد و منابع درآمدی این مناطق ازبزرگترین سرمایه گذاران بانکهای داخلی و خارجی امارات میباشندو بالاترین امتیازات تخفیفات مالیاتی در اختیار این منطقه شیخ نشین میباشد.
حال باتمام نقاط ضعف مطرحه شده درایران که در اطراف تمامی مناطق آزاد فعلی حاشیه نشینی و فقر و دلالی و دستفروشی وقاچاق هویداست.منطقه آزاد شمال نیز سالها درصددتوسعه وراه اندازی میباشد که البته امید میرود که با فراهم شدن زیرساخت ها درسه لکه جغرافیایی در مازندران و منطقه آزاد خراسان شمالی وجنوبی این اتفاق با شرایط بهبود وضع موجود میسر شود .اما توصیه های اقتصادی اینکه :
درشمال ایران منطقه آزاد پزشکی و گردشگری و بوم گردی و دانشگاهای بین المللی و داروهای گیاهی و صنایع غذایی بومی بسیار موفق تراز منطقه آزاد تجاری براساس کالاهای لوکس و تجملاتی و خودرو عمل خواهد کرد.
و نکته گفتنی اینکه : شمال ایران به جهت دست یابی به کشورهای اطراف دریاچه خزر و قرابت فرهنگی و نژادی بااین کشورها بهتر میتواند دربخش صادرات دام وطیور و محصولات صیفی وباغی ومرکبات وگیاهان تزییتی ودارویی وانواع نان ها وبیسکویت ها و تنقلات وخشکبار عمل کند اما مشروط برآنکه منابع درآمدی حاصل از فروش مجدد به داخل کشور برگردد و بخش تولید را حمایت کند و از واردات محوری و صادرات کالاهای اساسی که عامل اصلی گرانی وتورم داخل کشور شده است به پردازش صادرات وصادرات مازاد نیاز داخلی بپردازد که هم درپی آن اشتغال زایی و تولید رونق میگرد و هم نرخ ارز رو به کاهش میرود و توسعه پایداری در بخش تجارت جهانی بوجود خواهد آمد. منطقه آزاد از لوازم و اسباب اولیه نیاز به زیرساخت های ریلی و زمینی وهوایی دارد و سرمایه گذاران داخلی وخارجی با اطمینان از برگشت سرمایه وحاشیه سود مطمئن و امکانات دقیق قوانین مناطق آزاد تجاری اقدام به سرمایه گذاری میکنند..
آنچه درمجلس شورای اسلامی ایران درآینده تصویب خواهد شد نامی دلنشین خواهد داشت به نام منطقه آزاد شمال که شامل بندر امیرآباد ونوشهر و فریدونکنار و بابلسر اما آنچه مردم درتصور خود دارندگرانی شدید وافزایش قیمت زمین ها وگرانی مسکن و گرانی دریافت خدمات پزشکی و بیمارستانی و گرانی هزینه های حمل ونقل وگرانی کالاها ومایحتاج و خوراکی های اساسی برای شهروندان است و این نگرانی بیجا هم نمیباشد .چراکه نبود هیچ سازمان کنترل کننده و افزایش روزانه قیمت ارز و بیکاری وتورم لحظه به لحظه و کاهش زمین های قابل کشت و کمبود آب مورد نیاز و کاهش جنگلها و مزارع و نبود امکانات بهبود پرورش دام وطیور تمامی این آرزوها را نقش برآب کرده است.
حال باید دید دولت جدید چه برنامه هایی برای مهار تورم و افزایش تولید و برگشت سرمایه های خارج شده ازکشور بصورت قانونی وغیرقانونی و کاهش نرخ ارز دارد؟
دولتی جدیدی که به دنبال پر کردن صندلی های وزرات خانه ها بوده ونه به دنبال متخصصان و آدمهای کارآزموده و فن آور و اینکه مملکت کارمندان خوب داشته باشد کفایت نمیکند بلکه اقتصاد امروز ایران نیاز به خلاقیت و قبول قوانین اقتصاد باز و تجارت جهانی دارد.خفقان در بخش ارائه نظرات و به بازی گرفتن اندیشمندان و شکستن دایره بسته خودی ها و شنیدن منطق آزاد دانشگاهیان و مجربان وایجاد تحول دراتاق های بازرگانی ایران و جدایی اقتصاد از سیاست دینی و کم رنگ شدن حضور افراد غیر متخصص درتمامی زمینه های اقتصادی و اجتماعی و جلب رضایت مردم از اولین گامهای قبول توسعه پایدار است و باید بدانیم که ایجاد نام وافتتاح یک جریان جدید در مکانی جدید بدون داشتن زیرساخت وبرنامه و نظارت فقط گداپروری ودزدی وفساد و باند بازی و سهم خواهی و تسلط قشر غنی بر قشر فقیر را افزایش میدهد.
منطقه آزاد تجاری بازرگانی پزشکی دانشگاهی بوم گردی توریستی و دریایی وابزیان و …..
باید رعایت عدالت محوری درتقسیم داده ها به تمامی پایگاههای مدنظر باشد در غیر اینصورت ماهم مانند منطقه آزاد بانه و مریوان درکنار منطقه آزاد شاهد کولبری و قاچاق و فساد و دلالی خواهیم بود.
اقتصاد تنها علمی است که نشانگرهای آن هیچ گاه بیراهه را قبول نمیکند و هر اشتباهی در مراحل پیدایش آن منجر به هزاران مشکل ومعضل عینی در بازار میشود بطوری که دراولین گامهای اشتباه مردم عادی وقشر آسیب پذیر و کم درآمد درزیر این چرخ های سنگین اشتباه له میشوند همانگونه که طی چهل سال اخیر شاهد بودیم و مفهوم اقتصاد درایران به بیراهه رفته است.
منطقه آزاد تنها یک نام نیست بلکه انتظار میرود یک فکر تبدیل به پول شودو یک قانون سالم ازاین فکر وسرمایه دفاع کند .