یادداشتی از حمید رضا حاجی اشرفی
امپاتی چیست و درک آن چه مزایایی در زندگی اجتماعی دارد!؟
در ساده ترین تعریف از امپاتی آنرا : شرط انصاف برای نگاه انسانی ؛ خود را بجای شرایط دیگری گذاشتن و سپس قضاوت کردن توصیف کرده اند.
صفحه اقتصاد - در کلام الله قرآن مجید به خلیفه الهی بودن بشر تاکید دارد. خلیفه به عنوان جانشین قاعدتا به خصایص و ویژگیهای پروردگار متعال مزین است. فلاسفه و خردمندان تفاوت بین انسان با سایر جانداران را در قدرت تفکر و تعقل و آموختن می دانند. از این حیث ، انسان خردمند و آگاه با درک شرایط زمان - مکان به اندیشه می نشیند و سخن می گوید و رفتار می کند.
طرز اندیشیدن موجب کنش ها و واکنش های فردی و اجتماعی می گردد. انسان برای رسیدن به سطح اندیشه والاتر مدام نیاز به یادگیری و به روز رسانی آموخته ها و پیاده سازی آنها در شغل و زندگی روزمره دارد. بدون تردید برای رسیدن به خرد و تجربیات سطح بالاتر بطور مستمر نیاز به مطالعات اجتماعی و نیز خواندن کتاب وجود دارد.
یک انسان اجتماعی صرف نظر از نوع شغل و سطح تحصیلات و طبقه اجتماعی که در آن زندگی می کند همواره در تلاش است که در چارچوب های قانونی و عرفی به سبکی زندگی کند که در هیچ زمینه ای از جنبه های مختلف عملکردها، کنش ها و واکنش ها دچار افراط و تفریط نگردد. حفظ تعادل در همه امور به هر شخص کمک می کند تا توازن در زندگی را رعایت کند.
امپاتی
در زبان و ادبیات غنی فارسی ضرب المثل های بسیاری وجود دارد که از جنبه تجربیات انباشته مردمان ایران زمین و پتانسیل آموزشی بسیار آموزنده و کاربردی هستند:
در ساده ترین تعریف از امپاتی آنرا : شرط انصاف برای نگاه انسانی ؛ خود را بجای شرایط دیگری گذاشتن و سپس قضاوت کردن توصیف کرده اند.
ضرب المثل ها و جملات ارزشمندی همچون :
[ یک سوزن به خودت بزن ، یک جوالدوز به دیگری ]
[ برای فهمیدن تاول پاهای دیگری باید با گالش های او قدم بزنی ]
[ کسی رو بی دلیل قضاوت نکن که همان موضوع به سر خودت میاد ]
[ قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار شود ]
و سایر جملات قصار و آموزشی که دقیقا به موضوع امپاتی اشاره دارند.
سئوال اصلی در مورد نقش امپاتی درزندگی اجتماعی اینست که درک این آموزه چه کمکی به فرد و اجتماع می کند !؟ در قالب یک مثال توضیح می دهم:
- روز گذشته برای جستجوی راهکار حل یک مشکل اداری - حقوقی به یکی از مراجع دولتی و کارشناس معرفی شده مراجعه کردم. اولا ؛ با انسانی شریف و مودبی روبرو شدم که حسننیت ایشان قابل تقدیر بود. ثانیا؛ مشکل مطرح شده را کاملا درک و درصدد پیدا نمودن راه حل بر آمد. ثالثا ؛ راهنمایی پیگیری کار را بیان نمود.
در ذهنیت و رفتار این هموطن گرامی به وضوح مشخص بود که با درک شرایط بدنبال باز شده گره کوری در جهت کمک به مراجعه کننده است. چه آن مشکل حل شود و چه نشود، رفتار مسئولانه و ممتاز مبتنی بر امپاتی این شخص اصیل قابل تحسین و الگوبرداری است.
مهمترین عملکرد هر انسان اجتماعی در واکنش به مشکلات دیگران و در همکاری با همنوعان، درک درست از جایگاه و کمک به حل مشکلات دیگران در راستای بسط دوستی ها و حفظ تعادل اجتماعی و مودت ها می باشد.
این نوع نگاه همان امپاتی در صحنه عمل و درک مفهوم توحیدی : همه در قبال هم و اجتماع دارای مسئولیت هستند، می باشد.
بی شک، رسیدن به اوج این قله از رفتار والای انسانی به مطالعه مستمر و تلاش برای یافتن یاقوت دانایی دارد تا بدانجا که هر شهروندی مشمول این توصیف مرحله تکاملی توسط حضرت مولانا بگردد:
رسد آدمی به جایی که بجز خدا نبیند
بنگر که تا چه حد است ، مکان آدمیت