یادداشت اختصاصی از فرحناز سپهری
امنیت غذایی و معیشت کشاورزان مسئله این است؟!
امنیت غذایی از جمله موارد چالشبرانگیز کشورها به شمار میرود. علت چالش برانگیز تر شدن امنیت غذایی جهان چیست؟
صفحه اقتصاد - امنیت غذایی از جمله موارد چالشبرانگیز کشورها به شمار میرود. این در حالی است که بروز درگیری و بحران میان روسیه و اوکراین باعث شده تا این چالش بیشتر هم شود. به طوری که باعث کاهش عرضه محصولات عمده همچون غلات به کشورها و از سوی دیگر افزایش قیمتها شده است.
از آنجا که این دو کشور از جمله کشورهای مهم صادرات غلات به شمار میروند. از این رو بسیاری از کشورها که واردکنندگان آنها بودهاند همچون کشورهای آفریقایی و خاورمیانه از این مسئله آسیب خواهند دید.
باید اشاره کرد اوکراین هفتمین تولیدکننده بزرگ و چهارمین صادرکننده بزرگ ذرت در جهان است که مسئول ۱۳ درصد صادرات جهانی در سال ۲۰۲۰ -۲۰۲۱ بوده است این در حالی است که عمده صادرکنندگان اش به کشورهای چین، اتحادیه اروپا و ایران (با میزان 40 درصد) بوده است.
بنابراین ایران از جمله شرکای تجاری اوکراین است که 40 درصد ذرت خود را از این کشور تامین میکند به طوری که با کاهش عرضه این محصول در تولیدات جانبی همچون روغن گیاهی دچار مشکل میشود. به طوری که شاهد این مسئله با کاهش عرضه و یا افزایش قیمت این محصول طی چند وقت بودهایم.
همچنین بررسـی آمـار گمرک ایـران نیـز نشـان میدهد بیشـترین میـزان واردات گنـدم طـی سـال 1400 توسط روســیه با میزان 30 درصد بوده است که میتواند با کاهش واردات این محصول به ایران به بروز ناامنی غذایی منجر به ویژه در میان افراد آسیبپذیر جامعه بینجامد.
این در حالی است که به تازگی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) تخمین زده است که اوکراین 20 تا 30 درصد گندم، ذرت و آفتابگردان خود را از دست خواهد داد. در عین حال که کاهش تولید محصولات کشاورزی و افزایش شدید قیمت مواد غذایی و انرژی انتظار میرود چندین سال ادامه یابد.
از این رو به نظر میرسد کشورهایی که به واردات محصولات کشاورزی وابسته باشند ضربه بیشتری خواهند دید.
با توجه به اینکه ایران هم جزو واردکنندگان برخی محصولات کشاورزی همچون ذرت و گندم است انتظار میرود با بروز این بحران بیشتر با چالش امنیت غذایی روبرو شود.
در اینجا مسئلهای دیگر هم نباید نادیده گرفته شود که این امنیت غذایی از سوی کشاورزان کشور هم به دست میآید به طوری که در رسانههای کشور معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی وزیر جهاد کشاورزی به تازگی اعلام کرد امنیت غذایی کشور در دست ۴.۵ میلیون کشاورز ایرانی است.
اما برای تامین این امنیت توسط کشاورزان پرسشهایی مطرح است: چه میزان رفاه معیشت و بیمه کشاورزان و خانوادههای آنها از سوی دولت ارگانهای ذیربط حمایت شده است؟
چه میزان در بخش ارایه راهکارهای نوین کشاورزی و مشاوره و یا برگزاری کلاسهای متعدد آموزشی در روستاها و یا حتی در زمان کاشت، داشت و برداشت اقدام شده است؟
چقدر زنجیره تولید تا مصرف به شکلی شفاف تحت نظارت مسئولان امر بوده تا از هرگونه دلالی و واسطهگری که هم به مصرفکننده هم تولیدکننده زیان میزند، جلوگیری شود؟
این موارد البته برخی از چالشهای صنعت کشاورزی ایران است که میتواند با راهکارهایی بهبود یابد. همچون تأمین و حمایت نیازهای معیشتی و زیر پوشش قرار دادن کشاورزان تحت صندوقهای قرضالحسنه و یا بیمههای مختلف کشاورزی که میتواند هم برای سلامت کشاورزان و خانوادههایشان و هم برای محصولاتشان و یا برای خرید تجهیزات جدیدتر استفاده شود.
همچنین با به کار گرفتن دانشآموختگان دانشگاهی در رشتههای مختلف کشاورزی و با برگزاری کلاسهای آموزشی در روستاهای کشور همچنین با تشویق و ترغیب کشاورزان برای حضور در این کلاسها با انواع فناوری نوین و تجهیزات بروز و راهکارهایی ساده آشنا شوند تا در جهت بهبود و کارایی بازده محصولاتشان به کار برند.