یادداشت اختصاصی از آسیه کرمی
خلیج فارس؛ هویت تاریخی و میراث راهبردی ایران
روز ملی خلیج فارس، فرصتی برای بازخوانی حقیقتی انکارناپذیر در مناسبات منطقه ای و جهانی است؛ آبی بیکران که پیوند تمدن ها، مسیر تجارت و قدرت تاریخی ایران را برای هزاران سال رقم زده است. در این یادداشت به بررسی ابعاد هویتی، حقوقی و سیاسی این آبراه حیاتی می پردازیم.
دهم اردیبهشت ماه در تقویم رسمی ایران به نام روز ملی خلیج فارس ثبت شده است؛ نامگذاری ای که ریشه در اخراج پرتغالی ها از تنگه هرمز و بازپس گیری قطب تجارت آن دوران توسط نیروی دریایی ایران در عصر صفوی دارد. این واقعه تاریخی، تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه نمایشی از اراده سیاسی ایرانیان برای حراست از تمامیت یک منطقه راهبردی در برابر اشغالگران فرامنطقه ای به شمار می رفت. خلیج فارس از دیرباز تا امروز، مهد تمدن های کهن، شاهراه مواصلاتی شرق به غرب و منبع سرشار انرژی بوده است؛ ویژگی هایی که آن را به کانون رقابت های ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است.
نام خلیج فارس در تمام نقشه های تاریخی، کتب جغرافیایی معتبر و اسناد بین المللی تا پیش از قرن بیستم، بدون هیچ گونه ابهامی ثبت شده و سازمان ملل متحد نیز بارها بر استفاده از همین نام اصیل تأکید کرده است. با این حال، جعل نام توسط برخی محافل سیاسی در دهه های اخیر، نه تنها از سر ناآگاهی تاریخی، بلکه پروژه ای هدفمند برای ایجاد دوگانگی در هویت جغرافیایی این منطقه بوده است. ایرانیان از دیرباز با آگاهی از این حقیقت، در برابر تحریف نام خلیج فارس ایستادگی کرده اند و روز ملی آن را نمادی برای ترویج دانش دقیق تاریخی و مقابله با وارونه نمایی ها قرار داده اند.
از منظر حقوقی، جمهوری اسلامی ایران همواره بر حاکمیت بخش هایی از خلیج فارس و کنترل بر رفت و آمد کشتی ها بر اساس قواعد بین المللی و کنوانسیون حقوق دریاها تأکید داشته است. حضور فعال نیروهای نظامی و انتظامی در منطقه، تضمین کننده امنیت ناوبری و صیانت از منافع ملی کشور در برابر تهدیدات احتمالی محسوب می شود. در سطح منطقه ای، دیپلماسی مبتنی بر همگرایی و همکاری برای بهره برداری مشترک از منابع نفت و گاز، همچنین مدیریت زیست محیطی این پهنه آبی نیمه بسته، ضرورتی انکارناپذیر است.
روز ملی خلیج فارس فقط یک مناسبت تقویمی برای سر دادن شعارهای حماسی نیست، بلکه دعوتی به مسئولیت پذیری عمیق تر در قبال میراثی است که از گذشتگان به ما رسیده و به آیندگان تعلق دارد. هرگونه تلاش برای کمرنگ کردن نام تاریخی این خلیج، در واقع تلاش برای نادیده گرفتن نقشی است که تمدن ایرانی در شکل گیری مناسبات جهانی بازی کرده است. به یاد داشته باشیم که خلیج فارس همچنان پل ارتباطی ملت ها و ضامن آرامش منطقه ای باقی خواهد ماند، به شرط آنکه حقیقت تاریخی آن با قاطعیت زبان های رسمی و اسناد معتبر بازگو شود. حفظ این نام و حراست از آب هایش، تعهدی است که نسل امروز ایران در برابر نسل های آینده بر دوش می کشد.
نظر شما