یادداشت اختصاصی دکتر معصومه حسین زاده
حذف یارانه بنزین یا راهزنی با نام عدالت اجتماعی
عدم افزایش قیمت بنزین حرف خوشحال کننده ای نیست وقتی دولت در فکر و برنامه ریزی حذف یارانه بنزین است حتی اگر تصمیم افزایش قیمت بنزین
صفحه اقتصاد - اینکه بحث و گفتگوهای زیادی درباره عدم افزایش قیمت بنزین در سال آینده نخواهیم داشت را با تریبون های زیادی شنیدیم اما سوال اینجاست که اگر از در نمیشود داخل شد از پنجره که می شود؟
عدم افزایش قیمت بنزین حرف خوشحال کننده ای نیست وقتی دولت در فکر و برنامه ریزی حذف یارانه بنزین است حتی اگر تصمیم افزایش قیمت بنزین یکسال اجرایی نشود و یا برای مدت کوتاهی به تعویق بیفتد. با توجه به وجود ۲۴ میلیون کارت سوخت و یا بیشتر و بنزین لیتری ۱۵۰۰ تومانی به لیتری ۳۰۰۰ تومان فعلی که یک دوره ۴ روزه آزمایشی را ماههای گذشته تست داده ایم و آب از آب تکان نخورد. پس میشود حداکثر تا یکسال دیگر هم بنزین لیتری ۳۰۰۰ تومانی فروخت و در سال بعد آن به لیتری حداقل ۲۲ تا ۳۰ تومان افزایش داد. زیرا با حذف ارز ترجیحی که در دستور کار دولت است . وقتی با حذف دلار ۴۲۰۰ تومانی افسانه ای، تخم مرغ به دانه ای ۳۶۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان برسد دیگر چه کسی میخواهد اعتراض کند که چرا بنزین لیتری ۳۰ تومان است؟ البته دولت فعلی خود عمیقا مردمی است و از این گرانی ها بشدت ناراحت است و این نبود بودجه و
منابع مالی کافی است که آن را به سمت حذف یارانه یک کالای بدون جانشین سوق میدهد.
مثلا : وقتی چای گران میشود مصرف قند نیز کاهش می یابد چون این دو کالا مکمل هم هستند و وقتی بنزین گران میشود خرید خودرو نیز کاهش می یابد و حال اگر این اتفاق به صورت یکباره و ناگهانی و حتی بدون توجه به اعتراض مصرف کننده هم باشد شرکت های ورشکسته خودروسازی داخلی که از رانت های قوی و به عبارتی یارانه های دولتی برخوردارند به شدت نابود و درهایشان تخته می گردد و سهام داران و سرمایه گذاران و ذینفعان آنها نیز به یکباره به انتهای داستان میرسند.
پس دولت باید دست به عصا راه برود و تمام پل های پشت سر را خراب نکند. میگویند یارانه بنزین حذف میشود و درعوض برهر فرد ماهانه معادل ۲۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی یعنی ۳۰۰۰۰ هزارررررر تومان نقدی پرداخت میشود!!! در بحث عدالت اجتماعی یارانه خانوار ۲ نفره و ۴ نفره یکسان است و به خانوار بالای ۴ نفره به همان میزان خانوار ۴ نفره یارانه بنزین تعلق می گیرد و خانوار تک نفره که بیش از نیمی از جمعیت کشور را تشکیل میدهد حرفی درباره آن زده نشده و جالب اینکه در مجلس نمایندگان منور الفکر خواهان افزایش جمعیت هستند. اینکه اساسا باچه روشی از اصول ریاضی یا حسابداری یا آماری محاسبه شده است و به رقم ۳۰ هزارتومان رسیده اند خود جای سوال است. یعنی ۲۰ لیتر بنزین برای یکماه برای هرفرد در کشور در نظر گرفته شده است. علم مکانیک ثابت کرده است که یک خودروی سالم آن هم نه خودروهای فرسوده بدون معاینه فنی در تهران و ایران حداقل برای استارت و روشن شدن حتی در یک مسیر کوتاه حداقل ۳ لیتر بنزین میخواهد که این حداقلی در ماه میشود ۶۰ لیتر نه ۲۰ لیتر ؟!
۲۰ لیتر یارانه بنزین برای هرفرد آن هم در کشوری که شغل ۴۵ تا ۵۰ درصد مردمش یا شغل اصلی و یا شغل دوم رانندگی است .
از طرفی چه برسر کرایه ها می آید یارانه بنزین برای یک ماه فقط کرایه یک مسیر در یک نیم روز برای یک کارمند یا کارگر یا حتی فرد بیکار میشود.
عدالت اجتماعی در این ارائه یارانه بنزین کاملا مشهود است.
سخنگوی دولت : یک خانوار ۴ نفره ماهانه ۸۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی معادل ۱۲۰ هزارتومان دریافت میکند و این داستان چه عواقبی دارد؟
شاید همگی داستان فضیل عیاض راهزنی که با وضو از مسافران مکه دزدی میکرد و به فقرا کمک میکرد را شنیده اید، قسم به ماه و خورشید که علم اقتصاد در برابر این عدالت اجتماعی حیران مانده است.
این راهکار غلط را باهر فرمولی که به دست آورده باشید مطمئنا چاه کار است و بزودی عواقب آن آشکار میشود.کالاهای مکمل در اقتصاد با هیچ فرمولی جابجا نمیشود و قوانین علم اقتصاد اثبات شده است و هرگاه با دستکاری در این قوانین چه به صورت سهوی و چه به صورت عمدی بخواهیم اتفاق جدیدی را رقم بزنیم نتیجه حاصلی چون ضررهای سنگین نخواهد داشت . و آن فرضیه به یکباره فرو میریزد و ای کاش مسئولین کشوری حداقل دو واحد اقتصاد بین الملل را پاس میکردند.
بنزین مکمل خودرو و حامل های انرژی مکمل وسایل سرمایشی و گرمایشی و حداقل بدانیم خمیر دندان مکمل مسواک است و گلوله مکمل تفنگ ….
چرا وقتی میشود گره ای را با دست باز کرد به دندان متوسل شویم؟
دولت سیزدهم خوب میدانست دارد دولتی را تحویل می گیرد که خزانه اش خالی است و هزاران میلیارد میلیارد بدهی دارد و اینک بگوید خزانه خالی تحویل گرفتم و باید سهم بودجه ها را پرداخت کنم و چاره ای جز زیرکی در حذف یارانه ندارم یا فروش ارز ۴۲۰۰ در بازار آزاد و دستکاری در قیمت طلا و سکه و بورس حرفی لغو است. این میدان را درحالی تحویل گرفتید که گفتید گوی برنده در دستان شماست.
برای خروج از این بازی ترسناک حذف یارانه بنزین یا افزایش قیمت بنزین باید ابتدا اقدام به صرفه جویی های دولتی کرد و دولت سهم خود را فدای سیاست خارجی نکند و سیاست داخلی را پر رو نفرماید و از ارسال بنزین داخلی به صورت هدیه تانکر تانکر به کشورهای دوست و برادر خودداری کند چراغی که به منزل رواست به مسجد حرام است و البته نه در بحث بنزین بلکه در مبحث هدیه یا فروش نسیه آب و برق و گاز نیز این صرفه جویی و این اولویت دادن به مصرف داخلی و کاهش قیمت های داخلی باید هدف اصلی دولت باشد.
رضایتمندی شهروندان و ملت خود عامل حمایت و پیوند رابطه دولت - ملت میشود.
و البته نشست با تیم قوی اقتصاددانان داخلی و خارجی و گرفتن راهکارهای عملی در این خصوص و باز کردن حلقه بسته و فرسوده و تاریخ گذشته فعلی تصمیم سازان مملکتی.
مثلا اگر در کشور هلند هر ۵۰ لیتر بنزین ۷۶ پوند است یعنی یک لیتر بنزین ۱/۴۴ یور یا معادل ۱/۹۳ دلار است و تا سال ۲۰۲۵ مصرف سوخت های فسیلی ممنوع میشود.
این نگاره این مفهوم را یاد آور می شود که اولا سطح زندگی و رفاه و سقف دسترسی به حداقل های زندگی که در ایران فعلی در سطح آرزومندی است در آنجا متناسب با قیمت بنزین است و در ثانی برای تشویق به استفاده از تکنولوژی پیشرفته و خودروهای خورشیدی و غیره...و حمایت از محیط زیست، این شیوه حکمرانی انتخاب شده است و نتیجه اینکه اگر قرار است یارانه بنزین حذف شود یا افزایشی صورت گیرد باید در تعادل با سایر قیمت ها باشد در تعادل با سطح دستمزدها و حداقل حقوق کارگری یا کارمندی و یک همسان سازی در قیمت ها و دستمزدها، باید اول نگاهی عمیق به کاهش تورم انداخت بعد به دستمزدها و بعد اقدام به افزایش قیمت نان و بنزین
چرا که نان و بنزین دو کالای بی جانشین هستند و از این دو فاکتور در جهان سوم به عنوان عوامل آرامش یا نا آرامی نام میبرند.
افزایش قیمت نان که هرروز شاهد یک نرخ جدید هستیم و حذف یارانه بنزین که مانند گول زدن کودکی است که دوچرخه اش را میگیرند و درعوض به او یک تکه آب نبات می دهند.
یا مکن با پیل بانان دوستی
یا بنا کن خانه ای در شان پیل
اقتصاد رفتار یک بام و دوهوا را هرگز نپذیرفته و عدالت اجتماعی نیز مفهومی فراتر از حذف یارانه ها دارد.