یادداشت اختصاصی از دکتر معصومه حسین زاده
اقتصاد بسته یا دنده عقب اقتصادی
اقتصاد بسته یا دنده عقب اقتصادی، مشکلات و مصائب اقتصاد بسته و دستوری و پاک کردن صورت مسئله!
صفحه اقتصاد - از ماه ها قبل با شروع قطعی برق در کشور، شبکههای اجتماعی پر شد از اخبار و انتقادات به وضعیت بهوجود آمده. یکی از این پیامها، تبلیغ یخچال نفتی بود که به دهه ۱۳۳۰ برمیگشت و توصیه میکرد از این نوع یخچال استفاده کنید.
این تبلیغ از آنجا شایع شد که این یخچال هنگام قطعی برق همچنان کار میکند! این عقب رفتن در تاریخ از آن روست که دولت قادر نیست حداقل خدماتی را که جامعه در دنیای امروز به آن نیازمند است بهطور کامل ارائه دهد.
نشانی واضح از پسرفت اقتصاد و رفاه ایرانیان. اما چرا این اتفاق رخ داده است؟ بگذارید به مثال تاریخی دیگر از این عقبگردهای رفاه مردم اشاره کنیم.
در رومانی کمونیستی، چائوشسکو برای تحقق جیرهبندی بنزین، طرح بازگشت به حملونقل اسبی را ارائه داد.
آنجا نیز مشکل برق وجود داشت برای همین سینماها و مغازهها حق نداشتند بعد از ساعت ۱۷ کار کنند و هر خانوار باید تنها ۲ ساعت بخاری برقی در روز استفاده میکرد و به هنگام شب تنها یک لامپ ۴۰ وات را روشن میگذاشت، تازه اگر برق بود.
مرگ از سرما در آپارتمانها امر معمولی بود. استفاده از اسب و شمع و بازگشت به گرمایش چوبی حاصل کار دولت چائوشسکو بود.
اقتصاد بسته یا دنده عقب اقتصادی
البته که بازگشت فقر به زیور عباراتی پرطمطراق آراسته میشد؛ آنچنانکه برنامهای دقیق و علمی به منظور تامین نیاز هر فرد از مواد غذایی مشخص شد.
معلوم بود که هر فرد در طول سال باید چقدر شیر، تخممرغ، گوشت و… بخورد تا مشکل تاریخی چاقی در بین رومانیها از بین برود.
اما در دهه ۱۹۸۰ وضعیت به آنجا رسید که دولت نمیتوانست کالاهای موردنیاز همین برنامه را هم تامین کند و صف بود که جلوی مغازهها تشکیل میشد.
فلاکت مردم رومانی از چه روی بود؟ چائوشسکو بر آن بود کشور خودکفا و خودوابسته باشد. تجارت بسیار محدود بود و هرچند رومانیها میتوانستند با خارجیها صحبت کنند، اما تا ۲۴ ساعت بعد باید به اطلاع مسوولان میرساندند و البته تجربه به مردم نشان داده بود که همان بهتر با کسی در ارتباط نباشند! کدام تجارت در این فضا میتوانست شکل بگیرد؟
ارمغان در خود فرورفتن اقتصاد رومانی با بستن درهایش به روی جهان آزاد، مرگ و گرسنگی برای شهروندانش بود.
آن هم در یک کشور اروپایی که حاصلخیزترین زمین را داشت و میتوانست قطب صادرات مواد غذایی شود؛ اما در تامین غذای مردم خودش نیز مانده بود.
و این مصیبت تا آنجا پیش رفته بود که جوایز ورزشکاران در مسابقات جهانی یک یا چند وعده غذای بیشتر بود از سوی دولت.
میتوان فهرست بلندبالایی را برای عقبگرد اقتصاد و رفاه مردم ارائه کرد، اما هسته اصلی به نوع تفکری بازمیگردد که بر آن است استقلال را در بسته بودن درهای اقتصاد، به استقبال تحریم رفتن، عدم ارتباط با دنیا و توهم تامین همه کالاهای موردنیاز تعریف کند.
همچنان که اگر از فردا صبح قصد کنید، چایی را که مینوشید خود به عمل آورید، نخ لباسی را که به تن دارید خود از پشم گوسفندانی که پرورش میدهید تامین کنید و کفشی را بپوشید که خود دوختهاید، ابدا امکانپذیر نیست.
بستن درهای کشور و محدود شدن تجارت و بدتر از آن افتخار به تولید همه کالاهای موردنیاز نیز، رفاه میلیونها ایرانی را به قهقرا میبرد. همچنان که در این سالها شاهدش بودیم. بیش از این اقتصاد را دنده عقب نرانیم.
اقتصاد بسته
قیمت های دستوری و جنایات ارز جهانگیری و نیمایی وغیرواقعی اعلام کردن رقم صادرات وواردات
عدم اطمینان نرخ و شاخص رشد اقتصادی
نامعلوم بودن رقم تولیدات صنعتی و دادن یارانه سوخت صنعت وشاخه های تولید که بعید می نماید
و عدم مشخص بودن تولیدات اتمی که دهها سال است درحال تولید هستیم و سوال اینکه این تولیدات درمقیاس فایده و هزینه درکجای نمودار افتخار ملی قراردارد؟
آیا تاکنون هزینه ای که برای این سوخت گران قیمت انجام داده ایم را درآورده ایم؟
نبور آمار و ارقام درست و نتوانستن اتکا به این آمارها
وجهه بسیار بدی از این اقتصاد متزلزل و فلج را دردنیا به نمایش گذاشته است.
وقتی اقتصادی نتواند سالانه بودجه برای استهلاک صنایع خود پس انداز کند و وقتی نتواند جلوی کشاورزی که ۹۰٪ آب موجود را مصرف می کند درحالی که با اندوخته آب موجود می توان هم نیازهای شهروندان را پاسخگو بود و به حفظ محیط زیست کمک کرد و هم باهزینه بسیار کمتر برنج این محصول پر نوش آبی و محصولات صیفی از قبیل هندوانه و خربزه و محصولات جالیزی از این دست را وارد کرد….
ما کشوری غنی هستیم و لازم نیست مانند عصر حجر به دنبال غذا و شکار و آب باشیم.
معادن غنی
صنایع منحصر بفرد غذایی که اینک فلج شده اند
و صنعت بزرگ توریسم یا اقتصاد نامرئی
و مخازن عظیم سوخت های فسیلی
و صنعت فعال و عالی پوشاک همه و همه هرکدام به تنهایی یک کشور صدمیلیونی را پاسخگو می باشد.
چرا کشور بزرگی چون ایران نباید در کنفرانس های بین المللی اقتصاد حضور داشته باشد ازجمله کنفرانس داووس یکی از بزرگترین کنفرانس های جهان هست که مانند یک کلاس درس اشتباهات اقتصادی در آن اصلاح می شود.
کره جنوبی، مالزی، سنگاپور، تایلند و کشورهای حاشیه خلیج فارس همگی روزی در آرزوی ایران شدن بودند، اما حالا؟
برجام ۲ یا سرانجام برجام آخرین طناب نجات از مرداب فلاکت است. این تنها راه نجات را با دوستی با طالبان و گروکشی های بچه گانه و کم سوادی اقتصادی به چالش مرگبار نکشانیم.
هرچند با توافق برجام فقط ۲۰ سال به عقب برمی گردیم اما با عدم توافق آن به مرگ جمعی در داخل برزخ خودخواسته گرفتار می شویم.
بانگاهی به قیمت های متزلزل ارز و وضعیت تابلوهای دروغین بورس چشمان ناامید و بی تفاوت مردم و ایجاد حکومت نظامی ویروسی به نام کرونا و اقتصادی که فقط با سه پایه مقاومت می کند و با یک لگد در عدم توافق برجام نیست و نابود می شود.
دیگر بیش از این عقب گرد نکنیم.