یادداشت اختصاصی از افشین کلاهی
شرکت های دانش بنیان توان تغییر کسب و کار را دارند
بحث استفاده از فناوری دانش بنیان در فرایندهای معادن است که این فرایندها را از همان ابتدا تا انتها می شود در نظر گرفت. از بخش ماشین آلات و مواد اولی
صفحه اقتصاد -
بحث استفاده از فناوری دانش بنیان در فرایندهای معادن است که این فرایندها را از همان ابتدا تا انتها می شود در نظر گرفت. از بخش ماشین آلات و مواد اولیه تا استخراج و بحث فروش و انبار و …، شرکتهای دانش بنیان در بخشهای مختلف آن می توانند برروی فرایندها تاثیرگذار باشند. بعنوان مثال با استفاده از فناوری می شود بهره وری را در معدن بالا برد. همینطور می توان در روشهای فروش بیزینس مدلهای جدیدی را استفاده کرد. همچنین در بحث لجستیک و .. هم به این شکل مدیریت کرد. شرکت های دانش بنیان می توانند کسب و کار را متحول کنند. یعنی روش کسب و کار را به شکل دیگری می بینند و حتی مدل کسب و کار را عوض می کنند. در تولید استفاده از فناوری می تواند بهره وری را بالا ببرد حتی می تواند ضایعات را کاهش دهد و هم اینکه در زمان استخراج تاثیر بگذارد و زمان را کوتاهتر کند.
دولت برنامههای حمایتی خوبی برای شرکتهای دانش بنیان تا به امروز اراده داده است. معاونت علمی فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی یک اکوسیستم و یک زیست بوم مناسبی برای این شرکتها ایجاد کرده که یکسری فرایندهای حمایتی هم دارند منتهی مسئله این است که بقیه مسئولین و نهادهای ذیربط حمایت نمی کنند و حتی الفبای طرف شدن با این شرکتها را ندارند. بعنوان مثال، بانکها یک بخشی از منابعشان را به شرکتهای دانش بنیان اختصاص دهند، این تا زمانی که روش اجرایی بانک عوض نشود، نمی توانند شرکتهای دانش بنیان را جذب کنند حتی اگر به آنها تسهیلات داده شود. شرکتهای دانش بنیان معمولا شرکتهایی هستند که ملک و ساختمان و معدن و صنعت ندارند.
با توجه به روشهای سنتی بانک در خصوص تسهیلات نمی توانند وثیقه بگذارند تا بتوانند تسهیلات بگیرند. بنابراین، باید آن دیدگاه عوض شود. بعنوان مثال برای این شرکتها داراییهای نامشهود و ارزشمند است و آن فناوری و دانش و ایده و نرم افزاری که دارند نیز ارزشمند است ولی اینها دیده نمی شود. بنابراین، باید روشها و دیدگاههای بقیه بخشها به دانش بنیان و استارتاپها عوض شود که در کلیه نهادهایی که شرکتها با آنها در ارتباط هستند در فضای اصلی کسب و کار متاسفانه این شرکتها این چالش را دارند و فضای کسب و کار فضای مناسبی نیست و برای آنها سختتر هم هست. متاسفانه آن دیدگاه عوض نمی شود و تا زمانی که این دیدگاه عوض نشود خیلی نمی شود به شرکتها در فضای کسب و کار واقعی کمک کرد. مشکل دیگری که به آن برخورد می کنند بازار است. بازار ایران در اکثر حوزهها بازار رقابتی نیست و ما در بعضی از بازارها انحصار کامل داریم و شرکتها وارد این بازارها می شوند و نمی توانند کالا یا خدماتشان را بفروشند.
مهمترین نکته ایی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که سهم اقتصاد دانش بنیان ما از کل اقتصاد بیشتر شود و فضای کسب و کار ما برای این شرکتها مساعدتر شود. رتبه فضای کسب و کار ما در دنیا پایین است و حتی اگر جایی نمی شود این فضا را بهبود داد حداقل باید برای شرکتهای دانش بنیان تفاوت قائل شوند. بعنوان مثال، نحوه مواجه سازمانها باید تغییر کند و نمی شود بگوییم ما از دانش بنیان و استارتاپ حمایت می کنیم ولی مقررات و قوانین این است و آیین نامه این را می گوید و فلان بند بخشنامه این را می گوید. مگر بخشنامه و آیین نامه را چه کسی نوشته است؟ همین سازمانها آیین نامه و بخشنامه می نویسند. باید این آیین نامه و بخشنامهها را عوض کنیم، تا زمانی که اینها عوض نشود اتفاقی نمی افتد و تغییری ایجاد نمی شود.
حوزه دانش بنیان، حمایتهایی که صورت می گیرد به نوعی رانت بشمار می آید ولی رانت خوبی است. حوزه دانش نبیان، حوزه ریسک پذیری است و سرمایه گذاری در این حوزه سرمایه گذاری ریسک پذیر بشمار می آید. از هر ۱۰ استارتاپ ممکن است ۸ الی ۹ تای آن failed شود، یا از هر ۱۰ شرکت استارتاپ ممکن است ۳ الی ۴ تای آن از بین برود، چون این فضا، فضای پر ریسکی برای سرمایه گذار است و سرمایه گذار سنتی به راحتی برای سرمایه گذاری در این فضا جذب نمی شود و دولتها باید بخشی از این ریسک را بپذیرند.
* رییس کمیسیون دانش بنیان اتاق بازرگانی ایران