کفاره روزه ۱۴۰۵ | فطریه ماه رمضان ۱۴۰۵| کفاره روزه و فطریه ماه رمضان ۱۴۰۵ چقدر است؟

روزه ماه رمضان یکی از ارکان مهم اسلام است که بر هر مسلمان بالغ و سالم واجب است. اما گاهی اوقات به دلایل مختلف، فرد ممکن است نتواند روزه بگیرد یا به عمد روزه‌اش را باطل کند. در چنین مواردی، احکام خاصی تحت عنوان “کفاره” برای جبران این عمل تعیین شده است. 

کفاره به معنای جبران و تدارک است و در فقه اسلامی به عنوان یک مجازات یا جبران برای برخی از تخلفات شرعی در نظر گرفته می‌شود.

موارد وجوب کفاره

کفاره‌ی روزه در دو حالت اصلی واجب می‌شود:

1. افطار عمدی در ماه رمضان: اگر فردی در ماه رمضان بدون داشتن عذر شرعی (مانند بیماری یا سفر) و به صورت عمدی روزه‌اش را باطل کند، بر او کفاره واجب می‌شود. این کار شامل خوردن و آشامیدن، جماع و هر عملی است که روزه را باطل می‌کند.
2. تأخیر در قضای روزه: اگر فردی به دلیل عذر شرعی (مانند بیماری یا سفر) نتواند روزه بگیرد، باید بعد از ماه رمضان روزه‌های فوت شده را قضا کند. اگر این قضا را بدون عذر شرعی تا ماه رمضان سال بعد به تأخیر بیندازد، علاوه بر قضای روزه، باید برای هر روز کفاره بپردازد.

انواع کفاره

کفاره‌ی روزه به سه شکل قابل انجام است:

1. آزاد کردن یک برده: در گذشته یکی از انواع کفاره، آزاد کردن یک برده بود. اما امروزه با توجه به عدم وجود برده‌داری، این مورد عملاً منتفی است.
2. روزه گرفتن دو ماه متوالی: فرد می‌تواند به جای پرداخت کفاره، دو ماه پی‌در‌پی روزه بگیرد. این دو ماه باید بدون وقفه باشد و اگر به هر دلیلی (حتی یک روز) روزه‌گیری قطع شود، باید از ابتدا شروع شود.
3. اطعام شصت فقیر: اگر فرد نتواند دو ماه روزه بگیرد، می‌تواند به جای آن به شصت فقیر غذا بدهد. مقدار غذای داده شده به هر فقیر باید حداقل یک مُد (تقریباً ۷۵۰ گرم) گندم یا برنج یا سایر مواد غذایی متعارف باشد. برخی فقها نیز اجازه می‌دهند که معادل پولی این مقدار غذا به فقرا داده شود.

شرایط کفاره

-توانایی مالی و جسمی: اگر فرد توانایی مالی یا جسمی برای انجام کفاره (مانند روزه‌گیری یا اطعام) نداشته باشد، می‌تواند تا زمانی که توانایی پیدا کند، کفاره را به تأخیر بیندازد. در این صورت، تکلیف از او ساقط نمی‌شود، اما تا زمانی که توانایی نداشته باشد، موظف به انجام آن نیست.

– نیت کفاره: مانند هر عمل عبادی دیگر، نیت در کفاره نیز شرط است. فرد باید با قصد قربت و برای رضای خدا کفاره را انجام دهد.

تفاوت کفاره با قضا

قضای روزه به معنای جبران روزه‌های فوت شده است و تنها شامل روزه‌گیری در روزهای دیگر می‌شود. اما کفاره علاوه بر قضای روزه، به عنوان یک مجازات یا جبران اضافی برای تخلف از احکام روزه در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، کفاره و قضا دو امر جداگانه هستند و هر کدام شرایط خاص خود را دارند.

 رئیس دفتر استفتائات شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای اعلام کرد برای مقلدان رهبر شهید انقلاب میزان زکات فطره براساس گندم ۲۰۰ هزار تومان است و براساس برنج، بستگی به نوع برنج مصرفی دارد و باید معادل ۳ کیلوگرم از نوع برنج مصرفی‌شان پرداخت کنند.

اگر قوت غالب اعضای یک خانواده متفاوت باشد، هرکدام از اعضای خانواده می‌توانند براساس قوت غالب مصرفی‌شان زکات فطره را محاسبه کنند.

جدیدترین استفتائات و بیشترین پرسش‌های فقهی از دفتر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای 

موضوع: وجوب بقای بر تقلید از رهبر شهید و پرداخت خمس به ولی امر مسلمین

حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی در این خصوص گفت: کسانی که رهبر شهید انقلاب را اعلم می‌دانستند باید بر تقلید خود باقی بمانند. بنابر نظر رهبر شهید، خمس را باید به ولی امر مسلمین تحویل داد. بنابراین باید خمس را همچنان به دفتر رهبر معظم انقلاب پرداخت.

به گزارش ایسنا، در ادامه نگاهی داریم به نظر امام خمینی (ره) درباره کفاره روزه و زکات فطریه که بر اساس رساله عملیه ایشان است و سپس نظر مراجع عظام تقلید درباره مبلغ فطریه امسال می‌آید.

نظر امام خمینی (ره)

کفاره روزه

مساله ۱۶۶۰ـ‌ کسی که کفارۀ روزۀ رمضان بر او واجب است، باید یک بنده آزاد‎ ‎‌کند یا به دستوری که در مسالۀ بعد گفته می‌شود دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُد که تقریباً ده سیر است طعام یعنی گندم یا جو و مانند‎ ‎‌اینها بدهد، و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، هر چند مد که می‌تواند به فقرا طعام‌‎ ‎‌بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار کند، اگرچه مثلاً یک مرتبه بگوید‎ ‎‌استغفرالله ‌و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است که هر وقت بتواند، کفاره را‎ ‎‌بدهد.‌

‌مساله ۱۶۶۱ـ‌ کسی که می‌خواهد دو ماه کفارۀ روزۀ رمضان را بگیرد، باید سی و‎ ‎‌یک روز آن را پی در پی بگیرد و اگر بقیۀ آن پی در پی نباشد اشکال ندارد.‌

‌مساله ۱۶۶۲ـ‌ کسی که می‌خواهد دو ماه کفارۀ روزۀ رمضان را بگیرد، نباید‎ ‎‌موقعی شروع کند که در بین سی و یک روز، روزی باشد که مانند عید قربان، روزۀ آن‌‎ ‎‌حرام است.‌

زکات فطره

‌مساله ۱۹۹۱ـ‌ کسی که موقع غروبِ شب عید فطر بالغ و عاقل و هوشیار است و‎ ‎‌فقیر و بندۀ کس دیگر نیست، باید برای خودش و کسانی که نان‌خور او هستند، هر‎ ‎‌نفری یک صاع که تقریباً سه کیلو است گندم یا جو یا خرما یا کشمش یا برنج یا ذرت‌‎ ‎‌و مانند اینها به مستحق بدهد و اگر پول یکی از اینها را هم بدهد کافی است.‌

‌مساله ۱۹۹۲ـ‌ کسی که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد و کسبی هم ندارد‎ ‎‌که بتواند مخارج سال خود و عیالاتش را بگذراند فقیر است و دادن زکات فطره بر او‎ ‎‌واجب نیست.‌

‌مساله ۱۹۹۳ـ‌ انسان باید فطرۀ کسانی را که در غروب شب عید فطر نان‌خور او‎ ‎‌حساب می شوند بدهد؛ کوچک باشند یا بزرگ، مسلمان باشند یا کافر، دادن خرج‌‎ ‎‌آنان بر او واجب باشد یا نه، در شهر خود او باشند یا در شهر دیگر.‌

‌مساله ۱۹۹۴ـ‌ اگر کسی را که نان‌خور او است و در شهر دیگر است وکیل کند که‌‎ ‎‌از مال او فطرۀ خود را بدهد، چنانچه اطمینان داشته باشد که فطره را می‌دهد، لازم‌‎ ‎‌نیست خودش فطرۀ او را بدهد.‌

‎‌مساله ۱۹۹۵ـ‌ فطرۀ مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر با رضایت‌‎ ‎‌صاحبخانه وارد شده و نان‌خور او حساب می‌شود بر او واجب است.‌

‌مساله ۱۹۹۶ـ‌ فطرۀ مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر بدون رضایت‌‎ ‎‌صاحبخانه وارد می‌شود و مدتی نزد او می‌ماند واجب است، و همچنین است فطرۀ‌‎ ‎‌کسی که انسان را مجبور کرده‌اند که خرجی او را بدهد.‌

‌مساله ۱۹۹۷ـ‌ فطرۀ مهمانی که بعد از غروب شب عید فطر وارد می‌شود، بر‎ ‎‌صاحبخانه واجب نیست، اگرچه پیش از غروب او را دعوت کرده باشد و در خانۀ او‎ ‎‌هم افطار کند.‌

نظر آیت‌الله سیستانی

دفتر آیت‌الله سیستانی میزان و مبلغ فطریه سال ۱۴۴۷ هجری قمری را اعلام کرد.

 از آنجا که میزان زکات فطره برای هر فرد سه کیلوگرم قوت شایع شهر است، مبلغ آن برای فطریه بدل از آرد، دویست (۲۰۰) هزار تومان و برای فطریه بدل از برنج ایرانی، یک میلیون (۱.۰۰۰.۰۰۰) تومان و فطریه بدل از برنج غیر ایرانی، پانصد (۵۰۰) هزار تومان تعیین شده است.

نظر آیت‌الله مظاهری

نظر آیت‌الله مظاهری در خصوص «زکات فطره» و «کفّاره» به شرح ذیر اعلام شد:

۱) میزان زکات فطرۀ مکلّفینی که فقیر نیستند، برای خودشان و اشخاص تحت تکفّل، به‌ازای هر نفر، تقریباً سه کیلوگرم گندم یا جو یا خرما یا برنج و مانند آن است که باید به مستحق بدهند و اگر قیمت یکی از اینها را هم بر اساس قیمت رایج محلّ زندگی خود بپردازند کافی است. با توجّه به اینکه قیمت گندم و برنج و مانند آن، در شهرهای مختلف متفاوت است، مؤمنین می‌توانند معادل مقادیر مذکور را براساس قیمت محلّ زندگی خود بپردازند. این مبلغ، به‌حساب گندم، بنابر نظر کارشناسان مربوطه، حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برای امسال برآورد شده است.

۲) کفّارۀ افطار غیر عمدی روزه، به ازای هر روزه، حدود ۷۵۰ گرم طعام نظیر گندم یا قیمت آن است و کفّارۀ عمدی افطار روزه، به‌ازای هر روزه، شصت برابر آن می‌باشد. مبلغ کفّارۀ غیر عمد برای هر روزه، حدود ۴۵ هزار تومان توسط کارشناسان برآورد شده است.

۳) خرید سایر نیازمندی‌های متعارف فقرا، اعم از خوراکی و غیر خوراکی، با مبالغ زکات فطره یا با مبالغ کفّاره و تحویل به آنان جایز است و نیز انتقال مبالغ زکات فطره یا کفّاره به حساب آنان مانعی ندارد و لازم نیست عین پول به آنها پرداخت شود.

۴) زکات فطرۀ کسانی که در شب عید فطر مهمان هستند یا افرادی نظیر کارگران، کارمندان و سربازان که در محلّ کارشان غذای روزانه به آنها داده می‌شود، بر عهدۀ خودشان می‌باشد.

۵) کسی که نماز عید فطر می‌خواند، مستحب است زکات فطره را پیش از نماز عید بدهد و اگر نماز عید نمی‌خواند، می‌تواند ادای فطریه را تا ظهر عید به تأخیر اندازد.

نظر آیت الله شبیری زنجانی

زکات فطره و کفارۀ افطار روزه مطابق فتوای آیت‌الله‌ شبیری زنجانی به شرح زیر اعلام شد:

شخصی که پرداخت زکات فطره بر او واجب است باید برای خودش و کسانی که نانخور او هستند، هر نفری یک صاع (تقریبا ۳کیلو و ۶۰۰گرم به حساب گندم) از خوراکی‌های رایج در منطقه خود (مانند گندم، برنج و ...)  یا مبلغ آن را به عنوان فطریه بپردازد. 

با توجه به اینکه قیمت گندم و برنج در شهرهای مختلف، ممکن است اندکی متفاوت باشد، لذا مؤمنین می‌توانند معادل مقادیر مذکور را بر طبق قیمت محل زندگی خود، محاسبه و پرداخت نمایند. 

کفاره افطار غیر عمدی برای هر روز، یک مد طعام (حدود ۹۰۰گرم به‌حساب گندم) است که باید به مسکین (فردی که معیشتش سختتر از فقیر می‌گذرد) پرداخت شود و در صورت اطمینان می‌توان قیمت آن را به مسکین داد تا برای خودش این مقدار طعام بخرد.

جهت تسهیل برای مؤمنین در انجام تکلیف شرعی و رسیدگی به نیازمندان محترم، بخش وجوهات دفتر آیت‌الله‌ شبیری زنجانی، برای زکات فطره به حساب گندم مبلغ ۲۲۰ هزار تومان و برای کفاره غیرعمد مبلغ ۵۵هزار تومان را تعیین نموده است و پس از دریافت، به مصرف شرعی آن می‌رساند.

مؤمنین می‌توانند مبلغ زکات فطره یا کفاره را از طریق بخش وجوهات سایت دفتر (zanjani.ir) پرداخت کنند و یا به شماره کارت ۶۰۳۷۹۹۱۴۹۹۱۰۷۳۶۹ واریز کنند، سپس از طریق شماره ۰۹۱۹۱۵۳۰۶۲۳ (به‌وسیله پیامک یا از راه شبکه‌های اجتماعی) به دفتر وی اطلاع دهند.

نظر آیت الله سبحانی 

اطلاعیه دفتر آیت الله  سبحانی در خصوص میزان زکات  فطره امسال به شرح زیر است:

شخصی که پرداخت زکات فطره بر او واجب است باید برای خودش و کسانی که نانخور او هستند، هر نفری یک صاع (تقریبا ۳کیلو ) از خوراکی‌های رایج در منطقه خود (مانند آردگندم، برنج و ...) یا مبلغ آن را به عنوان فطریه بپردازد.

با توجه به اینکه قیمت آرد گندم و برنج در شهرهای مختلف، ممکن است اندکی متفاوت باشد، لذا مؤمنین می‌توانند معادل مقادیر مذکور را بر طبق قیمت محل زندگی خود، محاسبه و پرداخت کنند.

اعلام میزان زکات فطره از سوی آیت الله مکارم شیرازی

بر اساس نظر آیت الله مکارم شیرازی مبلغ فطریه برای ساکنان تهران دویست و پنجاه هزار تومان (۲.۵۰۰.۰۰۰ ریال) و برای سایر مناطق کشور، دویست هزار تومان (۲.۰۰۰.۰۰۰ ریال) به ازای هر فرد تعیین شده است. افرادی که ترجیح می‌دهند فطریه را به جای گندم، با قیمت برنج پرداخت کنند، لازم است هزینه ۳ کیلوگرم برنج مصرفی خانوار (ایرانی یا خارجی) را برای هر نفر محاسبه نمایند.

کفاره روزه غیر عمد مبلغ چهل و پنج هزار تومان (۴۵۰.۰۰۰ ریال) است که باید به صورت نان تهیه و پرداخت شود؛ همچنین کفاره روزه عمد مبلغ دو میلیون و هفتصد هزار تومان (۲۷.۰۰۰.۰۰۰ ریال) می‌باشد.

لازم به ذکر است که براساس مسئله ۱۶۹۲ رساله توضیح المسائل آیت الله العظمی مکارم شیرازی، زکات فطره بر تمام کسانی که قبل از غروب شب عید فطر بالغ و عاقل و غنی باشند واجب است، یعنی باید برای خودش و کسانی که نان خور او هستند، هر نفر به اندازه یک صاع (نزدیک به سه کیلوگرم) از آنچه غذای نوع مردم آن محل است، اعم از گندم و جو یا خرما یا برنج یا ذرّت و مانند اینها به مستحق بدهد و اگر پول یکی از اینها را بدهد کافی است.

بنابر فتوای این مرجع تقلید اگر کسی فقط در افطار شب عید فطر میهمان دیگری باشد فطریه او به عهده خودش می‌باشد.

میزان زکات فطره از سوی آیت الله نوری‌همدانی

دفتر آیت‌الله نوری همدانی میزان زکات فطریه امسال رو به این شرح اعلام کرد: ‌طبق نظر مرجع تقلید آیت‌الله نوری همدانی در ماه مبارک رمضان سال ۱۴۴۷ قمری (مطابق با اسفند ۱۴۰۴ شمسی)، زکات فطره هر فرد باید حدود سه کیلوگرم گندم یا برنج یا نظیر آن که در رساله عملیه ذکر شده است و یا قیمت آن را پرداخت کند.

اعلام میزان زکات فطریه از سوی آیت الله وحید خراسانی

به اطلاع می‌رساند میزان زکات فطره برای هر نفر، یک صاع که تقریبا سه کیلوگرم گندم یا برنج و مانند اینها - از طعام های متعارف در محل - است که مکلف می‌تواند پول یکی از اینها را طبق قیمتی که در محل خودش دارد محاسبه نموده و به فقیر بپردازد.

دفتر این مرجع تقلید زکات فطره -به حساب گندم- را برای هر نفر به مبلغ ۲۱۰ هزار تومان قبول می‌کند.

اعلام میزان فطریه از سوی دفتر آیت الله جوادی آملی

بنابر اعلام دفتر مرجعیت آیت الله جوادی آملی، مبلغ فطریه برای هر نفر برمبنای قوت غالب منطقه، سه کیلو گندم، برنج و مانند آنها و یا معادل قیمت اینها به قیمت روز پرداخت گردد.

همچنین مبلغ مربوط به کفاره غیرعمد، به ازای هر روز ۴۵/۰۰۰ تومان (چهل و پنج هزار تومان) و کفاره عمدی روزه به ازای هر روز ۲/۷۰۰/۰۰۰ تومان (دو میلیون و هفتصد هزار تومان) تعیین شده است.