سه قدرت، نیمی از هزینه نظامی جهان را بلعیدند؛ آمریکا در صدر
جهان در سال ۲۰۲۵ رکورد تازهای در هزینههای نظامی ثبت کرد؛ مجموع مخارج دفاعی کشورها به ۲ هزار و ۸۸۷ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که در میان آن، سهم آمریکا بهتنهایی ۹۵۴ میلیارد دلار بود. آمریکا، چین و روسیه در مجموع بیش از نیمی از کل هزینههای نظامی جهان را به خود اختصاص دادند؛ تصویری که از تداوم رقابت تسلیحاتی و انتقال بخش بزرگی از منابع اقتصادی کشورها به حوزه نظامی حکایت دارد.
صفحه اقتصاد - تازهترین برآوردها از هزینههای نظامی جهان در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد رقابتهای امنیتی و ژئوپلیتیکی همچنان یکی از بزرگترین مسیرهای مصرف منابع مالی کشورهاست.
مجموع هزینههای نظامی جهان در این سال به حدود ۲ هزار و ۸۸۷ میلیارد دلار رسید؛ رقمی بیسابقه که ابعاد اقتصادی مسابقه تسلیحاتی در جهان را بهخوبی نشان میدهد.
در صدر این فهرست، آمریکا با ۹۵۴ میلیارد دلار قرار دارد؛ رقمی معادل حدود ۳۳ درصد کل هزینه نظامی جهان. به این ترتیب، واشنگتن بهتنهایی حدود یکسوم مخارج نظامی جهان را به خود اختصاص داده است.پس از آمریکا، چین با ۳۳۶ میلیارد دلار و روسیه با ۱۹۰ میلیارد دلار در رتبههای دوم و سوم قرار دارند.
مجموع هزینههای نظامی این سه قدرت به حدود یک هزار و ۴۸۰ میلیارد دلار میرسد؛ یعنی بیش از نیمی از کل مخارج نظامی جهان در سال ۲۰۲۵. فاصله آمریکا با دو رقیب اصلی خود نیز قابل توجه است؛ هزینه نظامی واشنگتن تقریباً سه برابر چین و بیش از پنج برابر روسیه بوده است.در رتبه چهارم، آلمان با ۱۱۴ میلیارد دلار قرار دارد. هند با ۹۲ میلیارد دلار پنجم است و پس از آن، بریتانیا با ۸۹ میلیارد دلار، اوکراین با ۸۴ میلیارد دلار و عربستان سعودی با ۸۳ میلیارد دلار در رتبههای ششم تا هشتم قرار گرفتهاند.فرانسه با ۶۸ میلیارد دلار، ژاپن با ۶۲ میلیارد دلار، اسرائیل و ایتالیا هرکدام با ۴۸ میلیارد دلار، کره جنوبی با ۴۸ میلیارد دلار، لهستان با ۴۷ میلیارد دلار و اسپانیا با ۴۰ میلیارد دلار نیز در جمع ۱۵ کشور نخست قرار دارند.
در نیمه دوم این فهرست، کانادا با ۳۷ میلیارد دلار، استرالیا با ۳۵ میلیارد دلار، ترکیه با ۳۰ میلیارد دلار، هلند با ۲۹ میلیارد دلار، الجزایر با ۲۵ میلیارد دلار، برزیل با ۲۴ میلیارد دلار، تایوان با ۱۸ میلیارد دلار، سنگاپور و نروژ هرکدام با ۱۷ میلیارد دلار، سوئد با ۱۶ میلیارد دلار، اندونزی، دانمارک، بلژیک و کلمبیا هرکدام با ۱۵ میلیارد دلار و مکزیک با ۱۴ میلیارد دلار قرار دارند.
اروپا در مسیر افزایش هزینههای دفاعی
یکی از نکات مهم این فهرست، افزایش وزن کشورهای اروپایی در هزینههای نظامی جهان است. آلمان با ۱۱۴ میلیارد دلار در جایگاه چهارم قرار گرفته و لهستان و دیگر کشورهای اروپایی نیز در سالهای اخیر مسیر افزایش بودجههای دفاعی را دنبال کردهاند.
در همین حال، جنگ اوکراین موجب شده کییف با ۸۴ میلیارد دلار هزینه نظامی، در رتبه هفتم جهان قرار گیرد.قرار گرفتن عربستان سعودی با ۸۳ میلیارد دلار در رتبه هشتم نیز نشاندهنده تداوم وزن بالای هزینههای نظامی در خاورمیانه است؛ بهگونهای که فاصله هزینه نظامی ریاض و کییف در سال ۲۰۲۵ تنها یک میلیارد دلار بوده است.
وقتی تریلیونها دلار صرف رقابت تسلیحاتی میشوداهمیت این ارقام تنها در بزرگی آنها نیست؛ بلکه مسئله اصلی، فرصتهای اقتصادی است که در مسیر هزینههای نظامی قرار میگیرند.
۲.۸۸۷ تریلیون دلار، منابعی عظیم است که میتواند در بخشهایی مانند زیرساخت، آموزش، بهداشت، آب، اشتغال، فناوری و توسعه پایدار نیز به کار گرفته شود.البته هزینههای دفاعی برای بسیاری از کشورها بخشی از الزامات امنیت ملی محسوب میشود و نمیتوان همه این هزینهها را صرفاً هزینههای غیرضروری تلقی کرد.
با این حال، رشد مداوم مخارج نظامی در سطح جهان این پرسش را پررنگتر میکند که تداوم رقابت تسلیحاتی تا چه اندازه میتواند منابع لازم برای توسعه اقتصادی و اجتماعی را تحت فشار قرار دهد.
در نهایت، آمار سال ۲۰۲۵ تصویری از جهانی ارائه میکند که در آن امنیت همچنان با هزینههای سنگین نظامی تعریف میشود. مسئله اینجاست که هرچه سهم بیشتری از منابع کشورها به تسلیحات و آمادگی نظامی اختصاص یابد، منابع کمتری برای حل چالشهایی مانند فقر، گرسنگی، تغییرات اقلیمی و شکاف توسعه باقی میماند.
شاید مهمترین پرسش در برابر این ارقام آن باشد که جهان تا چه زمانی میخواهد امنیت را عمدتاً از مسیر افزایش قدرت نظامی دنبال کند و چه زمانی رقابت کشورها میتواند از «افزایش توان تخریب» به سمت «افزایش توان ساختن» تغییر مسیر دهد؛ رقابتی که در آن مدرسه، بیمارستان، زیرساخت، اشتغال و رفاه عمومی، شاخص قدرت کشورها باشد.
