آرامش موقت نفت در سایه هرمز؛ جهش ۱۴۰ دلاری در کمین است؟
بازار نفت با کاهش اخیر قیمتها نفسراحت کشیده، اما تحلیلگران هشدار میدهند این آرامش بر پایه امید به توافق هرمز استوار است؛ در صورت تداوم بنبست، قیمت نفت تا ۱۴۰ دلار افزایش مییابد و بازار وارد فاز بحرانی میشود.
بازار نفت در شرایطی میان امید به بازگشایی تنگه هرمز و نگرانی از تداوم اختلال در مسیر انتقال انرژی گرفتار شده است که تحلیلگران هشدار میدهند کاهش اخیر قیمتها لزوماً بازتابدهنده واقعیتهای بنیادین بازار نیست. اگر بنبست میان تهران و واشنگتن ادامه پیدا کند و جریان عبور نفت از هرمز برای مدت طولانیتری محدود بماند، احتمال جهش دوباره قیمت نفت و حتی حرکت آن به سمت محدوده ۱۲۰ تا ۱۴۰ دلار در هر بشکه وجود دارد.
قیمت نفت طی روزهای اخیر بار دیگر در مسیر صعودی قرار گرفته است؛ هرچند همچنان فاصله محسوسی با سقفهای ثبتشده در ماههای گذشته دارد. نفت برنت در معاملات اولیه روز سهشنبه ۲۰ مرداد به محدوده ۸۸ دلار در هر بشکه نزدیک شد؛ در حالی که این شاخص در پایان هفته گذشته حدود ۸۳ دلار معامله میشد.
این افزایش در شرایطی رخ داده که امیدها نسبت به بازگشایی سریع تنگه هرمز و بازگشت جریان عادی کشتیرانی، نسبت به روزهای گذشته کمرنگتر شده است.
هفته گذشته، پس از ادعاهای واشنگتن درباره نزدیک بودن توافق با تهران برای بازگشایی این آبراه راهبردی، قیمت نفت برنت بیش از ۷ درصد کاهش یافت. اما با ادامه اختلافات و نبود توافق مشخص، بازار بار دیگر با این پرسش مواجه شده است که آیا کاهش قیمتها بر مبنای واقعیتهای بازار شکل گرفته یا صرفاً حاصل خوشبینی معاملهگران به یک توافق احتمالی بوده است.
هرمز؛ متغیری که معادلات نفت را تغییر میدهد
اهمیت تنگه هرمز برای بازار انرژی تنها به وضعیت سیاسی منطقه محدود نمیشود. بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت از این مسیر عبور میکند و هرگونه اختلال پایدار در آن میتواند اثر مستقیمی بر عرضه جهانی داشته باشد.
ایران همچنان بر شروط خود برای بازگشایی این مسیر تأکید دارد و در مقابل، دونالد ترامپ نیز از تغییر رویکرد دولت آمریکا سخن گفته است. بر اساس گزارش آکسیوس، دولت آمریکا ظاهراً در حال پیگیری رویکردی کمسروصداتر است و به جای حملات نظامی جدید، بر افزایش فشار اقتصادی علیه تهران تمرکز دارد؛ رویکردی که یادآور سیاست «فشار حداکثری» است.
در چنین شرایطی، بازار نفت در حال قیمتگذاری دو سناریوی کاملاً متفاوت است: بازگشت سریع جریان انرژی یا تداوم محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز.
چرا احتمال افزایش بیشتر قیمت نفت وجود دارد؟
مودوپه آدگبِمبو، اقتصاددان مؤسسه جفریز، معتقد است معاملهگران همچنان احتمال دستیابی به نوعی توافق را جدی میدانند؛ توافقی که حتی اگر کامل نباشد، بتواند اجازه عبور حجم بیشتری از نفت و کالا را از تنگه هرمز فراهم کند.
با این حال، او هشدار داده است که واکنش فعلی بازار «حساس به زمان» است. به این معنا که اگر بنبست موجود تا پایان هفته یا هفته آینده ادامه پیدا کند، آرامش فعلی بازار نفت میتواند به سرعت از بین برود.
این همان نقطهای است که اهمیت ذخایر نفتی جهان و ظرفیت بازار برای جذب شوک عرضه بیشتر میشود.
نقطه بحرانی بازار نفت کجاست؟
کایران تامپکینز، اقتصاددان ارشد حوزه اقلیم و کالا در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، معتقد است قیمتهای فعلی نفت حاصل همزمان شدن دو انتظار متضاد در بازار است؛ از یک سو، سرمایهگذاران احتمال بازگشت سریع جریان انرژی را در نظر گرفتهاند و از سوی دیگر، احتمال بسته ماندن طولانیمدت تنگه هرمز را نیز نادیده نگرفتهاند.
به گفته او، اگر بنبست فعلی طولانی شود، معاملهگران ناچار خواهند شد احتمال تداوم اختلال در هرمز را در محاسبات خود افزایش دهند. در این صورت، قراردادهای آتی نزدیک نفت میتوانند با رشد قابل توجهی مواجه شوند.
موضوع مهمتر، رسیدن بازار به اصطلاح «نقطه بحرانی» است؛ زمانی که ذخایر نفتی دیگر توان جبران شوک عرضه را نداشته باشند. پس از عبور از این نقطه، برای برقراری تعادل میان عرضه و تقاضا، قیمت نفت باید به اندازهای افزایش پیدا کند که بخشی از تقاضا کاهش یابد.
تامپکینز معتقد است اگر تنگه هرمز همچنان بسته یا بهشدت محدود باقی بماند و ذخایر نفت کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی کاهش پیدا کند، بازار ممکن است در حوالی آغاز سهماهه چهارم به این نقطه نزدیک شود. در چنین سناریویی، قیمت نفت میتواند به محدوده ۱۲۰ تا ۱۴۰ دلار در هر بشکه برسد.
مسیرهای جایگزین تا کجا میتوانند بازار را نجات دهند؟
یکی از پرسشهای کلیدی بازار این است که آیا مسیرهای جایگزین صادرات نفت، افزایش تولید برخی کشورها، کاهش مصرف و افت موقت واردات نفت چین میتوانند برای مدت طولانی اثر اختلال در هرمز را خنثی کنند یا خیر.
آمریتا سن، بنیانگذار مؤسسه Energy Aspects، معتقد است کاهش واردات نفت چین در ماه مه به حفظ تعادل بازار کمک کرد، اما این عامل نمیتواند برای همیشه ادامه داشته باشد. واردات نفت خام چین در ماه ژوئیه افزایش یافته و انتظار میرود این روند در ماه اوت نیز ادامه پیدا کند.
از این منظر، هرچه تقاضای چین دوباره تقویت شود، فضای مانور بازار برای جبران کاهش عرضه محدودتر خواهد شد.
بازار نفت، خوشبینتر از واقعیت؟
یکی از نکات قابل توجه در شرایط فعلی این است که بازار با کوچکترین نشانه از احتمال توافق، به سرعت سناریوی عادی شدن شرایط را در قیمتها لحاظ کرده است؛ در حالی که محدودیتهای فیزیکی عرضه همچنان پابرجاست.
تداوم حملات انصارالله یمن به زیرساختهای عربستان سعودی نیز از جمله عواملی است که میتواند ریسک بازار انرژی را افزایش دهد. عربستان سعودی یکی از مهمترین بازیگران ثبات بازار نفت محسوب میشود و هرگونه آسیب به زیرساختهای انرژی این کشور میتواند دامنه نگرانیها را گستردهتر کند.
جمعبندی؛ نفت در انتظار تصمیم هرمز
بازار جهانی نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و امنیتی خلیج فارس وابسته است. کاهش قیمتها در روزهای گذشته را نمیتوان الزاماً نشانه بازگشت بازار به شرایط عادی دانست؛ زیرا بخش مهمی از این کاهش، ناشی از امید به توافق و بازگشایی مسیرهای انتقال انرژی بوده است.
اگر مذاکرات به نتیجه برسد و عبور نفتکشها از تنگه هرمز افزایش پیدا کند، بازار میتواند بخشی از ریسک فعلی را تخلیه کند. اما در صورت تداوم بنبست، کاهش ذخایر و افزایش تقاضای چین، معادله میتواند کاملاً تغییر کند.
در چنین شرایطی، نفت ۱۲۰ تا ۱۴۰ دلاری دیگر صرفاً یک سناریوی دور از ذهن نیست؛ بلکه هشداری درباره نقطهای است که ظرفیت بازار برای جذب شوک عرضه به پایان میرسد. به بیان دیگر، آرامش فعلی بازار نفت ممکن است بیش از آنکه نشانه پایان بحران باشد، حاصل چند هفته امید به توافق باشد؛ امیدی که در صورت تحقق نیافتن، میتواند جای خود را به یک جهش قیمتی تازه بدهد.
نظر شما