تبصره ۱۰۰ مالیاتی چیست و چرا اهمیت دارد؟

صفحه اقتصاد - مطابق آمار موجود، تعداد مؤدیان بهره‌مند از تبصره 100 برای عملکرد سال 1403 به بیش از 12 میلیون نفر رسیده که این رقم بیانگر رشد 80 درصدی نسبت به سال قبل است. همچنین، افزایش سقف بهره‌مندی از این تبصره به 216 میلیارد ریال، زمینه بهره‌مندی افراد بیشتری را فراهم کرده است.

بر اساس گزارش تسنیم ، تبصره ماده «100» قانون مالیات‌های مستقیم، به‌عنوان ابزاری که برای تسهیل امور مالیاتی مشاغل و اصناف ایجاد شده است، عملکردی طولانی‌مدت داشته است. این تبصره به سازمان امور مالیاتی اجازه می‌دهد تا با توجه به شرایط خاص مشاغل و بر پایه داده‌های موجود، میزان مالیات به‌صورت مقطوع محاسبه شود.

در این باره، سبحانیان رئیس کل سازمان مالیاتی، با رد برداشت‌های نادرست پیرامون تبصره 100، تأکید کرد که این تبصره به معنی فرار مالیاتی نیست. بلکه هدف آن، ساده‌سازی فرآیند برای صنوف کوچک و متوسط فاقد سیستم حسابرسی پیچیده است. استفاده از اطلاعات سیستماتیک و داده‌های موجود، بر پایه منافع ملی طراحی شده است.

رویکرد تسهیل‌گرایانه در بخشودگی مالیاتی

سازمان مالیاتی با توجه به قوانین سامانه مؤدیان، رویکردی کاملاً تسهیل‌گرایانه را در بخشودگی و تکالیف مالیاتی اتخاذ کرده است. مؤدیانی که به شفافیت مالیاتی اقدام کرده و خریدوفروش خود را به‌صورت منظم ثبت کنند، از مزایا و تشویق‌هایی بهره‌مند خواهند شد.

همچنین، معاون وزیر اقتصاد اعلام کرد که سقف بهره‌برداری از تبصره ماده 100 برای سال 1404 به 216 میلیارد ریال افزایش یافته که این رقم نسبت به دو سال گذشته چند برابر شده است. به این ترتیب، تعداد بیشتری از مؤدیان قادر به استفاده از این امکان خواهند بود.

افزایش آمار مؤدیان و نظارت سیستمی

آمارها از عملکرد سال 1403 نشان می‌دهد که تعداد مؤدیان بهره‌مند از تبصره به 12 میلیون و 587 هزار و 762 نفر رسیده که نسبت به سال قبل، رشد قابل توجهی داشته است. این در حالی است که نظام مالیاتی سیستمی به کاهش تعداد اظهارنامه‌های ارائه شده نیز کمک کرده است. تعداد اظهارنامه‌های تکمیل‌شده در سال 1403 نسبت به سال 1404 به نصف کاهش یافته است.

درآمد حاصل از مالیات ابرازی در سال 1403 حدود 75 همت بوده است که در مقایسه با 57 همت در سال قبل، رشد چشمگیری داشته است. همچنین، معافیت‌های مالیاتی برای صنوفی که سامانه مؤدیان را استفاده کرده‌اند، تا دو برابر افزایش داشته و به 144 میلیون تومان رسیده است.

رشد مالیات مقطوع و سیاست‌های سیستمی

میزان مالیات مقطوع در سال 1404 نسبت به سال قبل 25 درصد رشد داشته و به 536 هزار میلیارد ریال رسیده است. این امر نشان‌دهنده افزایش مؤثر درآمدهای مالیاتی ناشی از روش‌های سیستماتیک است. در سال 1403، حدود 90 درصد مؤدیان، مالیات مقطوع صفر داشتند و تنها 10 درصد از آنان مالیاتی بیش از صفر پرداخت کرده‌اند که این امر به‌نوعی بیانگر عدالت مالیاتی و کاهش فشاری است که بر مشاغل کوچک وارد می‌شود.

طرح نشان‌دار کردن مالیات

طرح نوآورانه «نشان‌دار کردن مالیات‌ها» به مؤدیان این امکان را داده که بخشی از مالیاتشان را به پروژه‌های عمرانی و اجتماعی اختصاص دهند. بیش از 300 هزار مؤدی در سال 1404 در این طرح مشارکت داشتند و حدود 9.6 همت اعتبار به 881 پروژه ملی و منطقه‌ای تخصیص یافته است. نتایج نشان می‌دهد که این رویکرد به تقویت حس مسئولیت اجتماعی و اعتماد عمومی کمک کرده است.

عمران احمدی، نماینده مجلس، این ابتکار را تحولی مهم در زمینه نظام مالیاتی کشور توصیف کرد و اظهار داشت که طرح نشان‌دار کردن مالیات علاوه بر حل مشکلات زیرساختی، پیشرفت مناطق محروم را به همراه داشته و منابع مالیاتی را به صورت مؤثر مدیریت کرده است.

روند مثبت در استفاده از اظهارنامه پیش‌فرض

در دومین سال اجرای روش اظهارنامه پیش‌فرض، تعداد مؤدیانی که به این روش تمایل نشان داده‌اند، 80 درصد رشد داشته است. در همین راستا، مبلغ مالیات‌های ابراز شده نیز 162 درصد افزایش یافته که این موضوع مؤید تأثیر مثبت روش‌های سیستماتیک در بهبود فرآیند مالیاتی و تسهیل مدیریت درآمدهای مالیاتی دولت است.