آخرین خبر از قطعی و وصل اینترنت بین المللی امروز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵
آخرین خبر از قطعی و وصل اینترنت بین المللی امروز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ را در این گزارش بخوانید.
در پی مأموریت رئیسجمهوری به معاون اول برای پیگیری و تحقق مطالبات عمومی و تقویت هماهنگیهای اجرایی، اکنون یکی از مهمترین مطالبات فعالان اقتصادی و صاحبان کسبوکارهای مجازی، پایداری دسترسی و جلوگیری از تکرار اختلالهایی است که زنجیره فعالیت اقتصاد دیجیتال را تحت تأثیر قرار میدهد. فعالان این حوزه میگویند اختلال در اینترنت فقط به معنای از دست رفتن چند روز فروش نیست، بلکه بر اعتماد مشتری، سرمایهگذاری، پشتیبانی، تبلیغات و حتی آینده کسبوکارها اثر میگذارد و در این میان، «اینترنت پرو» نیز نمیتواند پاسخگوی نیاز واقعی بازار باشد.
در شرایطی که کشور در ماههای گذشته با تبعات جنگ تحمیلی و ملاحظات امنیتی ناشی از آن روبهرو بوده، بخشی از کسبوکارهای مجازی نیز از محدودیتها و اختلالهای اینترنتی آسیب دیدهاند. این آسیب بویژه متوجه کسبوکارهایی بوده که برای فروش کالا و خدمات، ارتباط مستقیم با مشتری، بازاریابی و دریافت سفارش به اینترنت بینالمللی وابستهاند. در این میان، اینستاگرام همچنان یکی از بسترهای پرکاربرد فروش آنلاین برای بسیاری از کسبوکارهای خرد و خانگی است و هرگونه اختلال در دسترسی عمومی به این بستر، هم فروشنده و هم خریدار را همزمان از چرخه مبادله خارج میکند.
همزمان با برخی محدودیتها، موضوع «اینترنت پرو» یا دسترسی ویژه برای برخی کسبوکارها و نهادها نیز مطرح شد؛ دسترسیای که قرار بود در موارد محدود و برای مشاغل دارای نیاز ضروری به اینترنت بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد. اما مسأله اصلی اینجاست که حتی اگر بخشی از فروشندگان به اینترنت دسترسی داشته باشند، بدون حضور مصرفکننده و مشتری، امکان تداوم فروش و فعالیت اقتصادی وجود نخواهد داشت. به همین دلیل، فعالان این حوزه معتقدند همانقدر که دسترسی کسبوکارها به اینترنت ضروری است، دسترسی مشتریان نیز باید برقرار باشد تا چرخه اقتصاد دیجیتال از حرکت نایستد.
خسارت فراتر از چند روز فروش
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، در گفتوگو با روزنامه ایران میگوید: «قطعی و محدودیت اینترنت صرفاً به معنای از دست رفتن چند روز فروش برای کسبوکارهای آنلاین نیست، بلکه در عمل کل زنجیره اقتصاد دیجیتال را مختل میکند.» به گفته او، وقتی اینترنت قطع یا محدود میشود، فروش یا بهطور کامل متوقف میشود یا بهشدت افت میکند. در کنار آن، تبلیغات، فرآیند جذب مشتری، پاسخگویی، پشتیبانی و حتی ارسال سفارشها نیز دچار اختلال میشود.
او تأکید میکند این وضعیت فقط به کاهش درآمد مقطعی ختم نمیشود، بلکه اعتماد مشتریان را نیز از بین میبرد؛ آسیبی که گاه باعث میشود مشتری برای همیشه از یک کسبوکار فاصله بگیرد. الفتنسب میگوید در چنین شرایطی سرمایهگذاران هم نسبت به آینده بیاعتماد میشوند و برندها برای بازگرداندن مشتریان خود ناچارند هزینههای سنگینی بپردازند.
به گفته رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، مهمترین خسارت این وضعیت، بیثباتی فضای کسبوکار است؛ زیرا اقتصاد دیجیتال اساساً بر اعتماد کاربران بنا شده و وقتی فعال اقتصادی در هر لحظه نگران قطع دسترسی باشد، امکان برنامهریزی بلندمدت از بین میرود و در نتیجه، سرمایهگذاری نیز کاهش پیدا میکند.
الفتنسب با اشاره به وابستگی گسترده فعالیتهای اقتصادی به اینترنت میگوید حتی کسبوکارهایی که در ظاهر آنلاین نیستند نیز از این وضعیت آسیب میبینند. امروز بسیاری از فرآیندها از فروش و پرداخت گرفته تا تبلیغات، لجستیک، خدمات مشتری و حتی ارتباطات داخلی شرکتها به اینترنت وابسته است و به همین دلیل، اختلال در اینترنت بر بخش بزرگی از اقتصاد اثر میگذارد.
او در ادامه میگوید هرچند برخی نهادهای داخلی و مجموعههای مستقل بینالمللی برآوردهایی از خسارتهای ناشی از قطعی اینترنت ارائه کردهاند، اما هنوز نظام شفاف و رسمی برای محاسبه دقیق این خسارتها وجود ندارد. با این حال، تقریباً همه گزارشها بر یک نکته اتفاقنظر دارند: قطعی اینترنت فقط باعث افت فروش چند پلتفرم یا فروشگاه اینترنتی نمیشود، بلکه به کاهش گردش مالی، افت بهرهوری، توقف بخشی از خدمات و تضعیف اقتصاد دیجیتال منجر میشود.
به گفته رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، بیشترین فشار ناشی از اختلالهای اینترنتی متوجه فریلنسرها، فروشگاههای اینستاگرامی، مشاغل خانگی و کسبوکارهای کوچک است؛ گروههایی که ذخیره مالی کمتری دارند و معمولاً از زیرساخت جایگزین نیز برخوردار نیستند. او میگوید: «وقتی یک فریلنسر چند روز نتواند پاسخ مشتری را بدهد، بویژه اگر مشتری خارجی داشته باشد، مسأله فقط از دست رفتن یک پروژه نیست؛ اعتبار حرفهای او هم آسیب میبیند.»
اینترنت پرو، راهحل پایدار نیست
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی درباره اینترنت پرو نیز توضیح میدهد که این نوع دسترسی قرار بود برای کسبوکارهایی که واقعاً نیاز حیاتی به اینترنت بینالمللی دارند و آن هم برای مدت محدود در شرایط خاص، فعال شود. اما مشکل اینجاست که بخش بزرگی از آسیبدیدگان، همان کسبوکارهای خرد و فروشگاههای فعال در شبکههای اجتماعی هستند. حتی اگر به این گروهها دسترسی داده شود، در صورتی که مردم و مشتریان به اینترنت دسترسی نداشته باشند، امکان فروش واقعی وجود نخواهد داشت.
او تأکید میکند اینترنت نباید به یک امتیاز ویژه تبدیل شود. ممکن است در شرایط بحرانی و در بازههای کوتاه، محدودیتهایی قابل درک باشد، اما تداوم چنین شرایطی برای مدت طولانی، اقتصاد دیجیتال را با مشکلات جدی روبهرو میکند.
الفتنسب میگوید در اقتصاد دیجیتال شاید بزرگترین خسارت، از دست رفتن منافع آینده باشد. به گفته او، استارتاپها فقط درآمد امروز خود را از دست نمیدهند، بلکه فرصت رشدی را که میتوانستند در آینده تجربه کنند نیز از دست میدهند. یک فروشگاه سنتی ممکن است بعد از چند روز تعطیلی، دوباره از همان نقطه فعالیت خود را از سر بگیرد، اما یک پلتفرم دیجیتال اگر اعتماد و ترافیک خود را از دست بدهد، ممکن است ماهها زمان و هزینه صرف کند تا دوباره به شرایط گذشته بازگردد.
احسان سقایی، معاون اقتصادی و برنامهریزی اتاق اصناف ایران، نیز در گفتوگو با خبرنگار روزنامه ایران با اشاره به نبود آمار دقیق از میزان خسارتها میگوید: «عدد ثابت و سادهای برای برآورد خسارتها وجود ندارد، زیرا بسیاری از واحدهای صنفی علاوه بر فروش حضوری، فروش اینترنتی هم دارند یا از اینترنت و شبکههای اجتماعی بهعنوان بستر جذب مشتری استفاده میکنند و اساساً بخش بزرگی از فعالیتهای اقتصادی به اینترنت وابسته شده است.»
او میافزاید: «بررسی آمارهای شاپرک نشان میدهد رخدادهای اخیر و اختلال در اینترنت، اثر خود را بر بازار گذاشته است. به گفته سقایی، اگرچه ممکن است در برخی مقاطع میزان پرداختها افزایش ظاهری داشته باشد، اما این افزایش بیشتر ناشی از گرانی کالاهاست و در واقع، رونق بازار کاهش یافته است.»
سقایی میگوید بخش قابل توجهی از کسبوکارهای کوچک که در بستر شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام فعالیت میکردند با مشکلات جدی روبهرو شدهاند و برخی از آنها در عمل از چرخه فعالیت خارج شدهاند، زیرا تمام ارتباط آنها با مشتری از طریق اینترنت برقرار میشد.
معاون اقتصادی و برنامهریزی اتاق اصناف ایران درباره اینترنت پرو میگوید این نوع اینترنت برای برخی مشاغل که نیاز ضروری به ارتباط با اینترنت بینالملل دارند، میتوانست تا حدی راهگشا باشد؛ از جمله برنامهنویسان برای دسترسی به کتابخانهها و بسترهای کدنویسی یا برخی مشاغل فنی که نرمافزارهای تخصصی آنها نیازمند بهروزرسانی است. با این حال، او تصریح میکند اتاق اصناف با این نوع اینترنت موافق نیست، زیرا این موضوع نوعی تبعیض در دسترسی ایجاد میکند.
سقایی میگوید کسبوکارها در یک زنجیره دوطرفه فعالیت میکنند و نمیتوان فقط یک سمت این زنجیره را به اینترنت متصل کرد و طرف دیگر، یعنی مشتریان، با محدودیت روبهرو باشند. به گفته او، این وضعیت شبیه تلفن است؛ اگر یک طرف تلفن داشته باشد و طرف دیگر نداشته باشد، ارتباطی شکل نمیگیرد.
او در ادامه با اشاره به ضرورت اصلاح زیرساختها میگوید باید بسترهای ارتباطی کشور به گونهای طراحی شود که در شرایط بحرانی مانند جنگ، حملات سایبری یا تهدیدهای امنیتی، اینترنت مورد استفاده عموم مردم و کسبوکارها از بخشهای حساس زیرساختی جدا باشد. به گفته سقایی، اینکه همه خدمات روی یک بستر واحد قرار داشته باشند و با بروز هر تهدیدی، کل اینترنت دچار اختلال شود، موضوعی پرهزینه است.
او تأکید میکند پس از عبور از شرایط بحرانی باید بهصورت جدی برای حل این مسأله برنامهریزی شود، چرا که سبک زندگی امروز کاملاً به اینترنت وابسته شده و دیگر نمیتوان بسیاری از فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی را بدون آن اداره کرد.
عدد جدید از خسارت قطعی ۷۴ روزه اینترنت ایران؛ ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان
اقتصادآنلاین نوشت؛ گزارش تازه انجمن بلاکچین ایران نشان میدهد تنها در حدود ۷۴ روز اختلال اینترنت در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، روزانه بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت به اقتصاد دیجیتال ایران وارد شده؛ بحرانی که حالا از افت شدید فروش و تعطیلی استارتاپها تا مهاجرت نیروی انسانی را دربر گرفته است.
گزارش تازه انجمن بلاکچین ایران درباره «تابآوری اقتصاد دیجیتال در بحران اینترنت ۱۴۰۴–۱۴۰۵» فقط یک گزارش صنفی یا هشدار رسانهای نیست؛ این سند در واقع تصویری کمسابقه از ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی بحران اینترنت در ایران ارائه میدهد. گزارشی که تلاش کرده با اتکا به دادههای میدانی، نظرسنجی از کسبوکارها و تحلیل روندهای اقتصادی، نشان دهد اختلال گسترده اینترنت در ماههای اخیر چگونه به یکی از پرهزینهترین بحرانهای اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، در حدود ۷۴ روز اختلال و محدودیت ارتباطی، چیزی بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است؛ عددی که حتی در محافظهکارانهترین برآوردها نیز شوکهکننده به نظر میرسد. اما اهمیت گزارش فقط به همین عدد ختم نمیشود. آنچه این سند را قابل توجه کرده، تلاش برای ترسیم جزئیات خسارتها در بخشهای مختلف اقتصاد دیجیتال و نشان دادن زنجیره اثرات بحران اینترنت بر کل اکوسیستم فناوری کشور است.
خسارتهای چندصد هزار میلیارد تومانی چگونه محاسبه شد؟
یکی از مهمترین بخشهای گزارش، جدول برآورد خسارتها در سناریوهای مختلف است؛ جدولی که نشان میدهد دامنه آسیبها صرفاً محدود به فروشگاههای اینترنتی یا استارتاپهای کوچک نیست. طبق این برآوردها، بخشی از خسارتها مستقیماً ناشی از توقف فروش، کاهش تراکنشها، افت تبلیغات دیجیتال و اختلال در خدمات آنلاین بوده و بخش دیگری به خسارتهای غیرمستقیم مانند کاهش اعتماد کاربران، مهاجرت سرمایه، خروج نیروی انسانی متخصص و توقف پروژههای توسعهای مربوط میشود.
در این جدول، انجمن بلاکچین ایران سه سناریوی متفاوت برای محاسبه خسارتها در نظر گرفته است؛ سناریوی حداقلی، میانی و حداکثری. در سناریوی حداقلی، خسارتها در محدوده چند صد هزار میلیارد تومان برآورد شده و در سناریوی حداکثری، رقم خسارت به حدود ۷۰۰ هزار میلیارد تومان میرسد. نکته مهم اینجاست که بخش قابل توجهی از این خسارتها اساساً قابل بازیابی نیستند. برخلاف صنایع سنتی که میتوانند پس از رفع بحران دوباره چرخه تولید را از سر بگیرند، در اقتصاد دیجیتال از دست رفتن کاربر، افت رتبه جستوجو، کاهش اعتماد مخاطب و مهاجرت مشتریان میتواند اثرات بلندمدت و حتی دائمی داشته باشد.
کدام بخشهای اقتصاد دیجیتال بیشترین آسیب را دیدند؟
گزارش همچنین در جدول دیگری، حوزههای آسیبدیده از بحران اینترنت را به تفکیک بررسی کرده است؛ جدولی که شاید مهمترین بخش تحلیلی این سند باشد. بر اساس این بخش، بیشترین آسیبها متوجه کسبوکارهای مبتنی بر شبکههای اجتماعی، فروشگاههای آنلاین، فینتکها، پلتفرمهای خدمات دیجیتال، رسانههای آنلاین و شرکتهای فعال در حوزه صادرات خدمات فناوری بوده است.
طبق دادههای ارائهشده، بسیاری از کسبوکارهای آنلاین با افت فروش بیش از ۵۰ تا ۷۰ درصد روبهرو شدهاند. برخی پلتفرمهای خدماتی نیز به دلیل اختلال در دسترسی کاربران یا کاهش کیفیت ارتباطات، بخش مهمی از مشتریان خود را از دست دادهاند. در حوزه فینتک و پرداخت، کاهش تراکنشها و اختلال در سرویسهای مالی آنلاین باعث شده بخشی از فعالیت شرکتها عملاً متوقف شود. حتی رسانههای آنلاین و تولیدکنندگان محتوا نیز با افت شدید بازدید، کاهش درآمد تبلیغاتی و کاهش تعامل مخاطبان مواجه شدهاند.
یکی از نکات قابل توجه، سهم بالای کسبوکارهای کوچک و متوسط در میان آسیبدیدگان است. برخلاف شرکتهای بزرگ که تا حدی توان مالی و زیرساختی برای مدیریت بحران دارند، بسیاری از استارتاپها و کسبوکارهای نوپا عملاً توان تحمل چند هفته اختلال مداوم را ندارند. به همین دلیل، گزارش هشدار میدهد ادامه این وضعیت میتواند به حذف تدریجی بخش مهمی از اکوسیستم استارتاپی کشور منجر شود.
اینترنت ناپایدار و موج تازه تعدیل نیرو
انجمن بلاکچین ایران در بخش دیگری از گزارش، به مسئله بازار کار پرداخته و توضیح داده که بحران اینترنت فقط به کاهش درآمد شرکتها ختم نشده است. بسیاری از کسبوکارهای فناوری برای کاهش هزینهها، جذب نیرو را متوقف کرده یا به سمت تعدیل کارکنان رفتهاند. این موضوع در شرایطی رخ میدهد که اقتصاد دیجیتال طی سالهای اخیر یکی از معدود حوزههای مولد اشتغال برای نیروهای متخصص و تحصیلکرده محسوب میشد.
در واقع، بحران اینترنت حالا مستقیماً به مسئله مهاجرت نیروی انسانی نیز گره خورده است. گزارش تأکید میکند که نااطمینانی مداوم نسبت به وضعیت زیرساخت اینترنت، بسیاری از برنامهنویسان، تحلیلگران داده، مدیران محصول و نیروهای متخصص فناوری را به فکر مهاجرت یا همکاری با بازارهای خارجی انداخته است. این روند فقط به خروج افراد محدود نمیشود؛ بلکه باعث انتقال سرمایه، ایده و ظرفیت تولید دانش نیز خواهد شد.
در بخش دیگری از این سند، مفهوم «تابآوری» مورد بازتعریف قرار گرفته است. تا چند سال پیش، تابآوری در فضای فناوری بیشتر به امنیت سایبری، پایداری سرورها یا مقابله با حملات هکری مربوط میشد؛ اما حالا مسئله اصلی، دسترسی پایدار و قابل پیشبینی به اینترنت جهانی است. بسیاری از شرکتها برای ادامه فعالیت مجبور شدهاند زیرساختهای ارتباطی جایگزین طراحی کنند، بخشی از سرویسهای خود را به خارج از کشور منتقل کنند یا مدل کسبوکارشان را تغییر دهند.
گزارش همچنین به مسئله فرسایش اعتماد اشاره میکند؛ موضوعی که شاید مهمترین خسارت بلندمدت بحران اینترنت باشد. بسیاری از کسبوکارها طی سالهای اخیر هزینه سنگینی برای جذب مخاطب، تبلیغات دیجیتال، توسعه برند و بهبود جایگاه خود در موتورهای جستوجو پرداخت کردهاند، اما اختلالهای گسترده و طولانیمدت باعث شده بخشی از این سرمایهگذاری عملاً از بین برود. وقتی کاربر چند بار با اختلال در پرداخت، قطع سرویس یا کندی شدید مواجه شود، احتمال زیادی وجود دارد که برای همیشه به سراغ سرویس دیگری برود.
هشدار به سیاستگذاران؛ اقتصاد دیجیتال با منطق سنتی اداره نمیشود
در همین حال، گزارش انجمن بلاکچین ایران تلاش میکند یک هشدار کلانتر نیز به سیاستگذاران بدهد؛ اینکه اقتصاد دیجیتال را نمیتوان با منطق صنایع سنتی اداره کرد. در اقتصاد سنتی، شاید توقف چندروزه تولید قابل جبران باشد، اما در اقتصادِ آنلاین، هر ساعت اختلال میتواند به از دست رفتن مشتری، افت اعتبار برند و حذف از بازار رقابتی منجر شود.
این گزارش در نهایت تصویری از اقتصادی ارائه میدهد که زیر فشار محدودیتهای ارتباطی، آرامآرام در حال از دست دادن مزیت رقابتی خود است. اقتصادی که قرار بود سهم مهمی در رشد تولید ناخالص داخلی، اشتغالزایی و توسعه فناوری داشته باشد، حالا برای بقا میجنگد. شاید به همین دلیل است که فعالان این حوزه دیگر فقط درباره سرعت اینترنت یا کیفیت دسترسی صحبت نمیکنند؛ آنها از «امنیت اقتصادی» حرف میزنند.
زیرا در جهان امروز، اینترنت صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست؛ بخشی از شریان حیاتی اقتصاد است. وقتی این شریان دچار اختلال شود، آسیب آن فقط به چند اپلیکیشن یا استارتاپ محدود نمیماند؛ کل اقتصاد هزینهاش را پرداخت میکند.
نظر شما