بررسی مهمات و تجهیزات محور آمریکایی-صهیونی/ ستون فقرات قدرت آتش دشمن چیست؟
بررسی و تحلیل مهمات و تجهیزات نظامی طرفین یک درگیری بالقوه، نه صرفاً یک تمرین آکادمیک، بلکه ضرورتی راهبردی برای درک عمق تهدیدات و امکانسنجی سناریوهای مختلف است.
بررسی و تحلیل مهمات و تجهیزات نظامی طرفین یک درگیری بالقوه، نه صرفاً یک تمرین آکادمیک، بلکه ضرورتی راهبردی برای درک عمق تهدیدات و امکانسنجی سناریوهای مختلف است. شناخت دقیق توانمندیها، محدودیتها و راهبردهای تسلیحاتی، تصویر روشنی از معادله قدرت و بازدارندگی ارائه میدهد و به تصمیمسازان اجازه میدهد تا فراتر از هیاهوی رسانهای، واقعیتهای میدان نبرد را ارزیابی کنند. حالا که جبههی حق درگیر جنگ تحمیلی با محور شرارت آمریکایی-صهیونی شده، این آگاهی میتواند تفاوت بین غافلگیری راهبردی و آمادگی همهجانبه را رقم بزند.
تحلیل دادههای موجود نشان میدهد که تسلیحات مورد استفاده محور آمریکایی-صهیونی را میتوان به چند دسته اصلی تقسیم کرد:
موشکهای کروز دوربرد (Long-Range Cruise Missiles)
توماهاوک (Tomahawk): این موشک کروز ساخت آمریکا که توسط شرکت "ریتون" ساخته میشود، یکی از مهمترین گزینهها برای حمله از فواصل دور (بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر) با دقت بالا است. در عملیات "چکش نیمهشب" آمریکا علیه تاسیسات هستهای ایران، از یک زیردریایی آمریکایی تعداد قابل توجهی (حدود ۳۰ فروند) از این موشکها پرتاب شد.
بمبهای سنگرشکن (Bunker Buster Bombs)
جیبییو-۵۷ (GBU-۵۷ MOP): این بمب عظیمالجثه که توسط بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ اسپریت پرتاب میشود، قدرتمندترین بمب سنگرشکن در زرادخانه آمریکا است. در حمله ۱ تیر ۱۴۰۴، از چندین فروند از این بمبها برای نابودی تاسیسات هستهای فردو و نطنز استفاده شد. این بمبها به دلیل توانایی در نفوذ به اعماق زمین و منهدم کردن تاسیسات مستحکم، انتخاب اصلی برای چنین اهدافی بودند.
جیبییو-۳۱ و جیبییو-۲۸ (GBU-۳۱/۲۸): در عملیات "طلوع شیران"{زوزه کفتاران! } توسط رژیم اسرائیل، از این نوع بمبهای سنگرشکن برای آسیب زدن به تاسیسات هستهای مانند نطنز استفاده شده است. تصاویر ماهوارهای و تحلیل کارشناسان نظامی حاکی از کاربرد این مهمات بوده است.
جنگندههای رادارگریز و مهمات هدایتشونده دقیق
جنگندههای اف-۳۵ و اف-۲۲ (F-۳۵ & F-۲۲): این جنگندههای نسل پنجم با قابلیت رادارگریزی بالا، نقش کلیدی در نفوذ به حریم هوایی ایران و سرکوب سامانههای پدافندی داشتند. آنها ضمن برتری هوایی، از مهمات نقطهزن برای هدف قرار دادن تاسیسات نظامی استفاده کردند.
جنگندههای اف/ای-۱۸ (F/A-۱۸): این جنگندههای نیروی دریایی آمریکا که از ناوهای هواپیمابر به پرواز درمیآیند، در کنار سایر جنگندهها در عملیاتهای ترکیبی نقش داشتهاند.
راهبردهای نوین: ترکیبی از سلاحهای پیشرفته و ارزانقیمت
پهپادهای انتحاری LUCAS: برای اولین بار در شرایط جنگی، آمریکا از پهپادهای تهاجمی یکطرفه ارزانقیمت (با هزینه حدود ۳۵ هزار دلار) با نام LUCAS استفاده کرد. این تاکتیک که "انبوه ارزان" نامیده میشود، با هدف اشباع سامانههای پدافندی و کاهش هزینههای جنگ طراحی شده است. با این حال، این کپی آمریکایی از روی پهپاد معروف شاهد 136، هنوز به آن اندازه که آمریکا انتظار دارد، نتوانسته وارد عمل شود.
بر اساس شواهد عیان و آشکار از آخرین درگیریها، سناریوی حملات هوایی تروریستهای آمریکایی-صهیونی به ایران شامل استفاده از موشکهای کروز توماهاوک برای حملات از راه دور، بمبهای سنگرشکن عظیمالجثه جیبییو-۵۷ برای نابودی تاسیسات هستهای عمیق و مستحکم، و جنگندههای رادارگریز مجهز به مهمات نقطهزن برای کسب برتری هوایی و حملات دقیق است. همچنین، استفاده از پهپادهای ارزانقیمت به عنوان یک تاکتیک مکمل برای غلبه بر پدافندها، به نسبت کم، مشاهده شده است. انتخاب این تسلیحات نشاندهنده یک راهبرد نظامی پیچیده با هدف حداکثر اثربخشی و نابودی اهداف راهبردی ایران در کمترین زمان ممکن بود.
موشک JASSM: ستون فقرات حملات هوایی
موشک کروز AGM-۱۵۸ JASSM (Joint Air-to-Surface Standoff Missile) یک سلاح هواپرتاب، دوربرد و رادارگریز است که توسط لاکهید مارتین ساخته شده و به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای نیروی هوایی آمریکا برای نفوذ به حریم هوایی دشمن و انهدام اهداف حیاتی طراحی شده است.
دلایل محوریت JASSM در بدنه حملات:
1. برد بالا و قابلیت "Stand-Off": این موشک به جنگندهها اجازه میدهد بدون نیاز به پرواز بر فراز اهداف و قرار گرفتن در معرض خطرناکترین سامانههای پدافندی، از فاصله ای امن (صدها کیلومتر دورتر) شلیک کنند. این همان مفهومی است که در تحلیلها به عنوان سلاح "دورایستا" از آن یاد شده است.
2. تیراژ و تعداد بالا: برخلاف بمبهای سنگرشکن خاص، برنامه تولید JASSM بسیار انبوه است. تا سال ۲۰۱۶، بیش از ۲۰۰۰ فروند از انواع اولیه (JASSM) و بردافزوده (JASSM-ER) به نیروی هوایی آمریکا تحویل شده بود و برنامه نهایی برای خرید ۴۹۰۰ موشک است. این تعداد بالا به آمریکا اجازه میدهد تا در یک عملیات گسترده، دهها یا حتی صدها فروند از آن را شلیک کند و سامانههای پدافندی را اشباع نماید.
3. تنوع سکوهای پرتاب: JASSM یک موشک همهمنظوره است و تقریباً توسط تمام جنگندهها و بمبافکنهای اصلی آمریکایی قابل حمل است:
جنگندههای تاکتیکی: F-15E Strike Eagle, F-16, F/A-18, F-35.
بمبافکنهای استراتژیک: B-1B Lancer, B-2 Spirit, B-52 Stratofortress.
4. قابلیت نفوذ و دقت: بدنه رادارگریز موشک، شناسایی آن را برای رادارهای دشمن بسیار دشوار میکند. همچنین با ترکیب هدایت ماهوارهای (GPS) و جستجوگر فروسرخ در مرحله نهایی، از دقت بالایی برای اصابت به اهداف حیاتی و مستحکم برخوردار است. کلاهک ۴۵۰ کیلوگرمی آن نیز از نوع نفوذگر (Penetrator) است که برای منهدم کردن تأسیسات بتنی و زیرزمینی طراحی شده است.
انواع اصلی JASSM که در حملات نقش دارند:
AGM-158A JASSM: نسخه پایه با برد حدود ۳۷۰ کیلومتر.
AGM-158B JASSM-ER (Extended Range) نسخه بردافزوده که قلب تپنده حملات مدرن محسوب میشود. برد آن به بیش از ۹۸۰ کیلومتر (حدود ۶۲۰ مایل) میرسد. این برد بالا به جنگندههای مستقر در پایگاههای منطقه یا ناوهای هواپیمابر اجازه میدهد اهدافی در عمق خاک ایران را هدف قرار دهند.
AGM-158D JASSM-XR (Extreme Range)جدیدترین نسخه با برد بیش از ۱۹۰۰ کیلومتر که به تازگی عملیاتی شده و قدرت مانور استراتژیک را به شدت افزایش داده است.
برآورد ذخایر موشک تاماهاوک
موشک تاماهاوک (BGM-109 Tomahawk)، یک موشک کروز دریایی است و مکمل مهمی برای زرادخانه هوایی محسوب میشود.
در مورد تعداد کل ذخایر، باید گفت که رقم دقیق آن محرمانه است، اما بر اساس گزارشها و تحلیلهای کارشناسی، تخمین زیر منطقی به نظر میرسد:
برآورد کل ذخایر: ایالات متحده در مجموع هزاران فروند موشک تاماهاوک در انبارهای خود دارد. تخمین زده میشود که موجودی این موشکها در حوالی ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ فروند باشد. این تعداد شامل انواع مختلف (نسخههای حمله به زمین ضدکشتی) و نسلهای گوناگون (Block III، IV، V) میشود.
نکته مهم: از این تعداد، همه در وضعیت عملیاتی (Operational) نیستند. تعدادی برای آزمایش، تعدادی در حال بازآمادگی (تعمیر اساسی) و تعدادی نیز از رده خارج یا در حال جایگزینی با نسل جدیدتر هستند.
نتیجهگیری: ترکیب مکمل JASSM و تاماهاوک
در یک سناریوی حمله گسترده، این دو موشک مکمل یکدیگر خواهند بود:
موشکهای JASSM که توسط جنگندهها و بمبافکنها از پایگاههای هوایی منطقه یا پس از سوختگیری هوایی پرتاب میشوند، بخش عمده حملات هوایی را تشکیل میدهند.
موشکهای تاماهاوک نیز از ناوشکنها و زیردریاییهای مستقر در آبهای منطقه (خلیج فارس و دریای عمان) شلیک شده و موج اولیه حملات را برای سرکوب پدافند یا هدف قرار دادن اهداف ساحلی و دورتر شکل میدهند.
به این ترتیب، بدنه اصلی حملات با استفاده از این دو خانواده موشک کروز (هوایی و دریایی) شکل میگیرد که هر دو از دقت، برد و قدرت تخریب بالایی برخوردارند و در تعداد بسیار زیاد قابل استفاده هستند.
ساخت موشکهای کروز پیشرفتهای مثل JASSM یک فرایند فوقالعاده پیچیده و دانشبنیان است و بر خلاف تصور عمومی، تیراژ تولید سالیانه آن در مقایسه با مهمات سادهتر، محدود است. اما آمریکا به شدت در حال سرمایهگذاری برای شکستن همین محدودیتهاست.
نرخ تولید: جهش از چند ده به هزار موشک در سال
شواهد نشان میدهد که خط تولید موشکهای خانواده JASSM (شامل نسخه حمله به زمین و نسخه ضدکشتی LRASM) در سالهای اخیر دستخوش تحول شده است.
نرخ تولید کنونی: آخرین گزارشها حاکی از آن است که هماکنون ظرفیت تولید این کارخانه به بیش از ۵۰۰ فروند در سال رسیده است. این رقم در مقایسه با اوایل دهه ۲۰۰۰ که نرخ تولید ماهانه ۸ فروند (حدود ۱۰۰ فروند در سال) بود، یک جهش چشمگیر است.
هدف گذاری برای آینده: لاکهید مارتین و پنتاگون به این میزان قانع نیستند و هدف بلندپروازانهای را دنبال میکنند: رسیدن به ظرفیت تولید ۱۰۰۰ فروند در سال در آینده نزدیک.
در سال ۲۰۲۲، لاکهید مارتین یک کارخانه جدید به مساحت ۲۲۵,۰۰۰ فوت مربع (حدود ۲۱,۰۰۰ متر مربع) راهاندازی کرد. این کارخانه یک "کارخانه هوشمند" (Intelligent Factory) است که در آن از اتوماسیون پیشرفته و خطوط رنگآمیزی تمام رباتیک استفاده میشود.
پنتاگون با استفاده از برنامهای به نام "تدارکات درشتقطعات" (Large Lot Procurement) به لاکهید مارتین اجازه داده تا مواد اولیه و قطعات مورد نیاز برای تولید انبوه را یکجا و با صرفهجویی بیشتر خریداری کند. این ثبات در سفارشدهی، به سازنده اطمینان میدهد تا روی افزایش ظرفیت خط تولید سرمایهگذاری کند.
به عنوان مثال، نیروی هوایی آمریکا در بودجه سال مالی ۲۰۲۵ خود، درخواست خرید ۵۵۰ فروند موشک JASSM-ER را داده است که نشان از عطش شدید برای انباشت این مهمات دارد
جنگ طولانی ایران: چرا زرادخانه موشکی آمریکا هنوز آماده نیست؟
اگرچه پنتاگون سالهاست که روی موشکهای کروز نسل پنجم سرمایهگذاری میکند، اما ظرفیت تولید آنها هنوز به نقطه اوج نرسیده است.
آیا آمریکا میتواند در یک درگیری گسترده، پدافند هوایی ایران را در هم بشکند؟
تاسیسات هستهای غنیسازی ایران در دل کوهها، با لایههای متراکم پدافند هوایی محافظت میشوند. اما سوالی که طراحان جنگ در پنتاگون را شبها بیدار نگه میدارد، صرفاً "چگونه به آنجا برسیم" نیست، بلکه این است: "آیا به اندازه کافی موشک داریم؟ "
موشکهای کروز دوربرد، به ویژه خانواده AGM-158 JASSM (موشک هوایی دورایستا)، به عنوان ستون فقرات هر تهاجم تروریستی آمریکایی طراحی شدهاند. این موشکهای رادارگریز با برد بیش از ۹۰۰ کیلومتر (در نسخه JASSM-ER) به جنگندههای اف-۳۵ و اف-۱۵ اجازه میدهند بدون ورود به مرگبارترین منطقه پدافندی ایران، آتش خود را از داخل حریم هوایی عراق یا خلیج فارس فرو بریزند.
اما مشکل همواره در عددها بوده است. ساخت یک موشک کروز که بتواند بدون شناسایی شدن پرواز کند، با دقت نقطهای به هدف اصابت کند و کلاهک ۴۵۰ کیلوگرمی خود را بر سر تاسیسات هستهای فردو یا نطنز بریزد، با تولید یک گلوله توپخانه تفاوت دارد.
لاکهید مارتین، پیمانکار اصلی این برنامه، به راهحلی به نام "کارخانه هوشمند" روی آورده است. در سال ۲۰۲۲، این شرکت تاسیسات جدیدی به مساحت ۲۲۵ هزار فوت مربع را افتتاح کرد که در آن رباتها خطوط رنگآمیزی را بر عهده دارند و اتوماسیون، جایگزین نیروی انسانی ماهر اما کند شده است. نتیجه؟ افزایش ظرفیت تولید از حدود ۱۰۰ فروند در سال به بیش از ۵۰۰ فروند در سال.
با این حال، بررسی بودجههای سالانه پنتاگون تصویر پیچیدهتری را نشان میدهد. این ارقام حاکی از آن است که مسیر تولید، خطی و یکنواخت نیست.
نگاهی به درخواستهای خرید نیروی هوایی آمریکا در سالهای اخیر:
سال مالی ۲۰۲۴: خرید ۴۵۰ فروند
سال مالی ۲۰۲۵: جهش به ۵۵۰ فروند
سال مالی ۲۰۲۶ (سال جاری) : کاهش چشمگیر به ۲۴۵ فروند
این موضوع احتمالا به پیچیدگیهای تولید، یا هدایت منابع مالی به سمت تسلیحات دیگر یا تلاش برای افزایش کیفیت به جای کمیت بوده است.
تاماهاوک؛ گزینه همیشگی
در این میان، فراموش نکنیم که ایالات متحده یک موشک اصلی دیگر نیز دارد: موشک تاماهاوک. این موشک که از ناوشکنها و زیردریاییها پرتاب میشود، اگرچه به اندازه JASSM پیشرفته نیست، اما در تعداد موجود است. تخمین زده میشود که ذخایر این موشک بالغ بر ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ فروند باشد.
در یک حمله هماهنگ، سناریوی محتمل این است که دهها فروند تاماهاوک از آبهای خلیج فارس و دریای عمان شلیک شوند تا پدافند ساحلی ایران را درگیر کنند، و سپس موج اصلی حملات توسط JASSM ها از آسمان عراق یا کشور دیگری به سمت تاسیسات هستهای روانه شود.
هدف نهایی پنتاگون، البته رسیدن به ظرفیت تولید ۱۰۰۰ فروند موشک کروز در سال است. برنامهریزیها برای احداث دومین خط تولید در جریان است.
اما واقعیت این است که این روند در میانهی یک گذار قرار دارد. ایالات متحده در حال تغییر از یک زرادخانه محدود به یک کارخانه انبوهسازی تسلیحات دقیق است. این فرآیند چندین سال طول کشیده و هنوز تکمیل نشده است.
در همین راستا، در تازهترین تحول در این موضوع، طی ساعات اخیر گزارش هایی در رسانه های غربی منتشر شده است که می گویند ترامپ و مقامات نظامی این کشور نسبت به کاهش شدید ذخایر موشکی آفندی و پدافندی آمریکایی در جنگ علیه ایران نگران شده اند.
گسترش این خبر، ترامپ را وادار به موضع گیری کرد. او در مصاحبه ای مدعی شد که ذخایر به اتمام نرسیده است. ترامپ می گوید که کارخانه های آمریکای با سرعت در حال تولید بمب هستند تا به ارتش آمریکا برسانند!
علیرغم ظاهر تکذیبی سخنان ترامپ، اذعان او به شدت گرفتن کار کارخانه های تولید بمب آمریکایی و مجبور شدن او به واکنش سریع به این اخبار، نشان می دهد که مقامات سیاسی و نظامی آمریکایی با نگرانی بسیار شدیدی درباره ذخایر نظامی آمریکا مواجه هستند. احتمالا هدف قرار گرفتن محل دپوی تسلیحات محور آمریکایی-صهیونی در منطقه، می تواند این محدودیتها را به وضعیت بحرانی برای دشمن سوق دهد.
نظر شما