گفتگوی اختصاصی صفحه اقتصاد با تحلیلگر بازارهای مالی
چشم انداز قیمت طلا و سکه، با اجرا یا عدم اجرای دوباره برجام؟
صفحه اقتصاد با سینا رهبر شهلان (کارشناس بازارهای مالی و بازار طلا)، نوسانات اخیر قیمت طلای جهانی و قیمت طلا و سکه در بازار داخلی
صفحه اقتصاد - صفحه اقتصاد - بازار طلا و سکه، یکی از بازارهای مالی دنیا و ایران بوده و این بازار، رقیب بازارهای دیگر از جمله ارز، مسکن، خودرو و ارزهای دیجیتال است. در این میانه، قیمت طلا و سکه تحت دو عامل کلیدی داخلی و بین المللی در نوسان بوده و این بازار کالایی می تواند بخشی از سرمایه های موجود در جامعه را جذب کند.
در گفتگوی اختصاصی صفحه اقتصاد با سینا رهبر شهلان (کارشناس بازارهای مالی و بازار طلا)، نوسانات اخیر قیمت طلای جهانی و قیمت طلا و سکه در بازار داخلی، تحلیل شده است.
*****
در سال های اخیر، قیمت جهانی هر اونس طلا، دو بار به حدود 2 هزار دلار رسید و بعداً دچار کاهش شد. به نظر شما، بنا به چه دلایلی دو بار و در مدت کوتاهی قیمت طلا به سقف هزار دلار رسید؟
بعد از شیوع ویروس کرونا، دنیا از بحران ترسید و کسب و کارها وارد رکود شدند. این وضع، باعث شد که طلا به 2 هزار دلار برسد. بار دیگر هم، بعد از این بود که دولت ها خواستند اقتصادشان را به شرایط قبل از کرونا برگردانند. برای مثال، دولت آمریکا کمک هزینه های هنگفتی را پرداخت کرد و این کار باعث بالا رفتن بدهی دولت آمریکا شد.
تزریق این پول ها باعث شد که تورم ایجاد کند. این پول ها و دلارهای چاپ شده که به عنوان کمک هزینه به شهروندان آمریکایی پرداخت شد، باعث ایجاد تورم شد و از طرفی، طلا همیشه تورم و نا امنی را دوست دارد.
یک بخش از تورم ایجاد شده و فعلی، به چاپ دلار توسط فدرال رزرو برمی گشت. یک بخش دیگر از تورم هم، به حمله روسیه به اوکراین برمی گردد چرا که بعد از این جنگ، دنیا نسبت به آینده اطمینان نداشت.
به دلیل این که روسیه، مسلح به سلاح های اتمی است، دنیا از جنگ اتمی می ترسید ولی فعلاً فضا را به گونه ای آرام کرده اند که کمتر کسی گمان وقوع جنگ هسته ای دارد. بر این اساس، بازارها فروکش کرده اند.
بنابراین، ریسک جنگ اتمی، از روی بازارها برداشته شد. از طرف دیگر، فدرال رزرو در هر 45 روز یکبار جلسه برگزار می کند و این بانک در دو نشست اخیر خود، نرخ بهره را افزایش داد.
بر اساس نظرسنجی ها، فدرال رزرو در نشست بعدی خودش و به احتمال 74 درصد، مجدداً نرخ بهره را به اندازه نیم درصد افزایش می دهد. پس از افزایش نرخ بهره در آمریکا، اونس طلا حدود 200 دلار عقب نشینی کرد، یعنی جمع بندی این اقدامات، منجر به عقب نشینی قیمت جهانی طلا شد.
وضعیت طلا در سطح جهانی نسبت به بازارهای دیگر چگونه بوده و آیا طلا، همچنان در سطح جهانی، یک رقیب جدی و تمام عیار برای بازارهای دیگر است؟
بله. طلا به عنوان یک دارایی امن، مطرح است. کامودیتی ها و به طور خاص، طلا در زمان هایی که ابهاماتی نسبت به آینده به وجود می آید، جذابیت زیادی پیدا می کنند. این ابهامات، ممکن است بروز انواع بیماری ها یا وقوع جنگ و تنش باشد.
هر زمان که بین کشورها تنش ایجاد می شود، صاحبان پول های درشت، به سمت خرید طلا می روند. در دو، سه سال گذشته به دلیل شیوع کرونا و چاپ پول، ادعا می شد که ارزهای دیجیتال می توانند جایگزین طلا باشند، اما در ماه های اخیر که حمله روسیه به اوکراین اتفاق افتاد، به طور کامل مشخص شد که ارزهای دیجیتال، این نوع کارایی ندارند و طلا، همیشه طلا است.
شاخص دلار به بالای 100 واحد رفته و در محدوده 103 واحد تقریباً تثبیت شده. این در حالی است که چند سال قبل، در محدوده 93 واحد بود. این وضع، تا چه حد تاثیر دارد در این که قیمت طلا تحت فشار باشد و رو به کاهش داشته باشد؟
نتیجه رشد نرخ بهره در آمریکا، باعث تقویت شاخص دلار در برابر سبد مقابل شد. چون ارز اصلی که در برابر طلا معامله می شود، دلار است و وقتی دلار تقویت می شود، در ادامه قیمت طلا پایین می آید.
دو مرتبه رشد نرخ بهره در آمریکا، باعث رشد شاخص دلار شد. الان هم 72 درصد کارشناسان و مقامات فدرال رزرو اعتقاد دارند که در نشست بعدی فدرال رزرو، افزایش نیم درصدی رشد نرخ بهره تصویب می شود. در نتیجه نمی توان تا نشست بعدی ریزش چندانی را برای شاخص دلار متصور بود.
سینا رهبر شهلان تحلیلگر بازارهای مالی
آیا بورس های سهام آمریکا در وضعیت فعلی از نظر اشتغال و تولید در رونق بوده و بر شاخص دلار تاثیر دارند؟
بازار سرمایه آمریکا، ابزارهای متنوعی دارد ولی بازار اوراق قرضه آمریکا، بزرگ تر از بازار سهام آن کشور است. بالا رفتن نرخ های بهره، باعث می شود قیمت سهام شرکت ها کاهش پیدا کند.
بر همین اساس، شاخص های بورس آمریکا، دچار کاهش شده و سهام شرکت های مختلف از جمله اپل حدود 25 تا 30 درصد، ریزش داشته اند. این وضع، ربطی به اشتغال در آمریکا ندارد.
برخی فعالان بازارهای مالی می گویند زمانی که میزان اشتغال در آمریکا بالا می رود، در نتیجه قیمت طلا باید کاهش پیدا کند. این نوع فعالان بازار، این طور نتیجه گیری می کنند.
به دلیل این که فعلاً سیاست های پولی فدرال رزرو حاکم است و نرخ بهره به یک درصد رسیده، این یعنی شرایط باثبات اقتصادی در آمریکا. در این مقطع زمانی، این موضوع ربطی به آمار اشتغال ندارد.
در این که آمار اشتغال آمریکا، در یک سطح بسیار مناسب است، شک نداریم ولی آمار اشتغال ربطی یه شاخص بورس آمریکا ندارد.
به هر حال، قیمت اونس طلا در ماه های اخیر به بالای 2 هزار دلار رفت و در ادامه و در روزهای گذشته تا حد 1812 دلار ریزش کرد. با توجه به شرایطی که ترسیم کردید و نرخ بهره آمریکا هم بالا رفته، چطور شده که قیمت اونس دوباره حدود 40 دلار افزایش پیدا کرده است؟
ما روی کره زمین زندگی می کنیم و قرار نیست قیمت این نوع کالاها به صفر برسد. اساساً تغییر هر پارامتر، تاثیر خاصی به جای می گذارد و برای مثال، ممکن است در اقتصاد چین، بعضی پارامترها تغییر کند یا امکان دارد در اقتصاد اروپا، برخی پارامترهای دیگر تغییر کند.
این نوع تغییرات، به طور همزمان، تقویت کننده اثرات نرخ بهره آمریکا هستند یا ممکن است عکس آن عمل کنند. همه این تغییرات باعث می شود در بازارهای جهانی، نوسانات مختلفی ایجاد شود.
به طور کلی بازار طلا، سخت ترین بازار برای سرمایه گذاری در جهان است و اگر قرار باشد که افراد به راحتی سود کنند بازارهای لندن، نیویورک و شیکاگو باید تا الان تعطیل می شدند.
قیمت طلا و سکه
بالاخره برای 40 دلار افزایش قیمت جهانی اونس در همین روزهای اخیر، دلیل خاصی وجود دارد؟
ما قرار نیست که برای همه تغییرات قیمت ها، دلیل پیدا کنیم. بازار روند خودش را طی می کند و فرضاً اگر ما یک توپ را از طبقه دهم یک ساختمان به سمت پایین بیندازیم، این توپ بعد از برخورد به زمین، یک مقدار به سمت بالا برمی گردد. به همین دلیل، برای هر نوسان قیمت طلا، قرار نیست به دنبال دلیل باشیم.
بعضی کارشناسان جهانی گفته اند که حضور اونس طلا در قیمت بالای 1800 دلار، دوام ندارد. این کارشناسان پیش بینی کرده اند احتمال ریزش اونس طلا تا 1692 دلار وجود دارد.
به نظر شما، آیا واقعاً ممکن است قیمت طلا در حد 200 تا 300 دلار دیگر کاهش پیدا کند؟
بله. اگر نرخ بهره به صورت چکشی و ناگهانی افزایش پیدا کند، احتمال کاهش قیمت طلا وجود دارد. چرا که این سطوح قیمتی طلا، شکننده است ولی فقط نرخ بهره، تاثیرگذار نیست.
در اینجا، افزایش یا کاهش قیمت طلا، بستگی به این دارد که آیا چین به تایوان حمله خواهد کرد یا نه و آیا روسیه، بعد از اتمام جنگ اوکراین، به سوئد و فنلاند که می خواهند به ناتو بپیوندند، حمله خواهد کرد یا نه.
ده ها اما و اگر وجود دارد و این طور نیست که ما با یک یا دو عامل، نتیجه بگیریم و قیمت طلا را تحلیل کنیم و برخی افراد به راحتی بتوانند مثلا 2 میلیارد دلار سود کنند.
چشم انداز کلی قیمت جهانی طلا را چگونه ارزیابی کرده و فکر می کنید اونس طلا به چه قیمتی خواهد رسید؟
چشم انداز کلی اونس طلا، فعلاً نوسانی است و روند مشخصی ندارد. در این حالت، باید سقف قیمت بشکند و تا زمانی سقف قیمت نشکند، ما نمی توانیم برای آن روند خاصی را اعلام کنیم. الگویی که قیمت طلا ایجاد کرده و با نوساناتی که طلا داشته، فعلاً سه سال است که کل دنیا را بازی داده است.
ولی به هر حال در همین سه سال، قیمت اونس طلا شده صدها دلار نوسان داشته و دوبار به بالای 2 هزار دلار رفت.
با این حال، روند مشخصی ندارد و در این حالت، مثل این است که به جایی می رود و سریعاً برمی گردد.
در بازار داخلی، نوساناتی در قیمت طلا و سکه اتفاق افتاد. در بهمن 1400 قیمت سکه در حد 11 میلیون تومان بود و الان افزایش پیدا کرده است. در این میان، به نظر شما، نرخ دلار تاثیر بیش تری بر قیمت طلا و سکه دارد یا قیمت جهانی طلا؟
در همان سال 1400 سکه با قیمت 16 میلیون تومان هم معامله شد. هر دو عامل، بر قیمت طلا و سکه تاثیر دارند و هر دو در مقاطع زمانی خاص تاثیر دارند. وقتی که یک شوک بزرگ به جامعه وارد می شود و حذف ارز 4200 تومانی اتفاق می افتد که عملاً پذیرش نرخ سامانه معاملات الکترونیکی (ETS) برای سفره مردم است، باید انتظار این نوع افزایش قیمت ها را نیز داشته باشید.
بر این اساس، آن افزایش نرخ دلار از 4200 تومان به 23 هزار تومان فعلی سامانه الکترونیکی ارزی، تکانه هایش در بازارهای دارایی هم مشاهده می شود.
در حال حاضر، امیدواری هایی وجود دارد نسبت به این که توافق برجام، دوباره اجرا شود. در عمل بازار داخلی، موضوع اجرای دوباره برجام را جدی نمی گیرد؟
الان سیزده سال است که قرار است برجام امضاء شود. در سال های قبل، خانم اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برای مذاکره به ایران می آمد. در همین اردیبهشت 1401 آقای مورو، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برای دومین بار در سال جاری به ایران آمد. از زمانی که یک گرم طلا 50 هزار تومان بود این مذاکرات شروع شد و قرار بر این بود که توافق انجام شود.
بالاخره در سال 1394 توافق حاصل شد و نرخ دلار در حد 3 هزار تومان برای چند سال ثابت ماند.
ولی سه سال بعد، نرخ دلار دچار جهش شد و به 20 هزار تومان رسید. بعداً هم نرخ دلار به 30 هزار تومان افزایش پیدا کرد. البته الان اقتصاد ما، تاب و توان سال های گذشته را ندارد. در سال 1393 وقتی دولت به تثبیت بازارها اقدام کرد، موفق شد نرخ بهره مثبت ایجاد کند ولی الان دولت توان ایجاد نرخ بهره مثبت ندارد.
در آن زمان، ما واقعی سازی قیمت ها و تطبیق قیمت ها با دلار را نداشتیم ولی الان داریم یا در آن زمان، برخی مشکلات فعلی را نداشتیم ولی الان داریم. البته بررسی همه این عوامل، نیاز به بحث های مفصل دارد.
به هر حال، دلیل رشد طلا در ماه های اخیر، حذف ارز 4200 تومانی بوده و یک بخش هم مربوط به نوسانات قیمت جهانی طلا است.
سینا رهبر شهلان تحلیلگر بازارهای مالی
دولت سعی کرد به ازای حذف ارز 4200 تومانی، یارانه 300 هزار و 400 هزار تومانی به خانوارها بدهد.
بالاخره تصمیمات دولت باید مورد پذیرش مردم باشد وگرنه مردم با برنامه های دولت همراهی نمی کنند.
نرخ دلار از حدود 25 هزار تومان ماه های قبل، به بالای 30 هزار تومان در روزهای اخیر رفته است. این افزایش را چگونه تحلیل می کنید؟
خیر. نرخ دلار 32 هزار تومان بود ولی به طور مصنوعی، آن را به 25 هزار تومان رسانده بودند. در اواسط سال 1399 نرخ دلار به 32 هزار رسید و با برخی صحبت ها در مورد برجام و این که سرمایه های بزرگی پشت درهای ایران ایستاده است، دلار را به طور موقت تا 21 هزار تومان پایین آوردند.
با این حال، نرخ دلار در حد شش ماه در آن محدوده دوام نیاورد و شروع به افزایش کرد. وقتی که الان نرخ سفره مردم، نرخ لبنیات، نرخ روغن نباتی و نرخ همه کالاهای وارداتی، با دلار 25 هزار تومان است، دیگر به چه علت نرخ دلار کاهش پیدا کند. سوال این است که اگر الان برجام دوباره اجرا شود، آیا نان را به قیمت ارزان تر می فروشند یا نه.
بالاخره مجلس در بودجه سال 1400 تصویب کرده که قیمت ها در حد شهریور 1400 باشد و بابت افزایش قیمت، یارانه و جبرانی داده شود.
افزایش قیمت هایی که اتفاق افتاده، اصلاً جبران نمی شود. ما باید مثلاً شش ماه صبر کنیم و وقتی قیمت بنزین افزایش پیدا کند، آن موقع مشاهده خواهیم کرد که آیا افزایش قیمت جبران می شود یا این یارانه هم، به سرنوشت یارانه 45 هزار تومان دچار خواهد شد.
در مجموع، جنابعالی تاثیر نرخ دلار را بر سکه و طلا بیش تر می دانید یا قیمت جهانی طلا؟
-در سیکل های متفاوت زمانی، تاثیرات آنها متفاوت است و بستگی دارد به این که کشور در حوزه کلان خودش در چه شرایطی باشد. در شرایط فعلی، نرخ دلار تاثیر بیش تری بر قیمت طلا و سکه دارد و مهم تر از نرخ دلار، نرخ تورم است.
الان دلیل رشد همین نرخ دلار، تورم است و در نتیجه باید زیرساخت های تورمی کشور اصلاح شوند. در گام اول باید زیرساخت های تورم زای کشور ما، اصلاح شوند و این قضیه مثل عفونت کردن دندان است.
وقتی دندان عفونت می کند، در ابتدا با آنتی بیوتیک، عفونت آن را از بین می برند و بعد آن دندان را می کشند. با شرایط تورمی فعلی، معلوم است که قیمت همه دارایی ها بالا می روند. در اصل، این تورم درون زای کشور است که نرخ دلار را بالا می برد.
سینا رهبر شهلان تحلیلگر بازارهای مالی
بعضی تحلیلگران می گویند اگر قیمت دلار به محدوده مقاومتی 32 هزار تومان برسد و از آن عبور کند، دلار افزایش بیش تری خواهد داشت. آیا ممکن است قیمت از محدوده فعلی فراتر برود که بر قیمت طلا و سکه هم تاثیر بگذارد؟
اگر چند روز دیگر یا یک ماه دیگر، قیمت نهاده های انرژی تغییر کند و همزمان توافق هسته ای هم اجرایی نشود، یک جهش بزرگ را در قیمت دلار شاهد خواهیم بود. اقتصاد کاری به این ندارد که مجلس چه می گوید یا دولت چه می گوید و می گوید مردم سر سفره خودشان چه چیزی دارند.
از نظر شما، اخبار دیگر تاثیر واقعی ندارند؟
گفتار درمانی با خبر واقعی، فرق زیادی دارد.
در هفته های اخیر قیمت سکه بین کانال های 13 میلیون تومان و 14 میلیون تومان در رفت و آمد بود و الان در محدوده 14 میلیون و 500 هزار تومان است. برخی تحلیلگران بازار می گفتند اگر قیمت سکه بالای 14 میلیون و 200 هزار تومان تثبیت شود قیمت سکه می تواند تا 14 میلیون و 800 هزار تومان افزایش پیدا کند. در مورد این تحلیل ها و ارقامی که پیش بینی می شود شما چه نظری دارید؟
این عددها، عددهای بزرگی نیستند و کافی است یک خبر بد درباره برجام منتشر شود. در این حالت و در مدت کمتر از یک ساعت، قیمت سکه به بالای 15 میلیون تومان می رود.
در سال 1390 کشور عمان در پیشبرد مذاکرات ایران و آمریکا نقش مثبتی داشت و برخی مذاکرات دو طرفه در همین کشور برگزار شد. عمان در مجموع، روابط حسنه ای با آمریکا و ایران دارد و آن میانجی گری منجر به توافق برجام شد.
در حال حاضر و با سفر آقای رئیسی به کشور عمان، آیا این سفر می تواند تاثیر مثبتی در بازار داشته باشد؟
به حدی در بازار، گفتار درمانی انجام شده که الان بازار به این خبرها واکنش نشان نمی دهد. واکنش در حد کاهش 200 یا 300 هزار تومان ممکن است اتفاق بیفتد ولی اگر دو سال پیش، رئیس جمهور ایران به عمان سفر می کرد به راحتی باعث ریزش یک میلیون تومانی قیمت سکه می شد.
در صورتی که در حال حاضر و با وجود انتشار خبر سفر آقای رئیسی به عمان، می بینیم که قیمت سکه بالا رفته است. واقعیت این است که بازار، تورم آینده را می بیند و فعلاً باوری به توافق ندارد.
اگر توافق حاصل شود، مردم از فشارهای اقتصادی موجود خلاص می شوند. در این حالت، اگر قیمت سکه یک یا دو میلیون کاهش پیدا کند و نرخ دلار هم دو، سه هزار تومان کاهش پیدا کند، هیچکس ناراحت نمی شود.
قیمت طلا و سکه
الان سکه چقدر حباب دارد؟
حباب سکه حدود یک و 200 هزار تا یک و 300 هزار تومان است.
آیا مشتریان مطمئن هستند که قیمت سکه کاهش پیدا نمی کند؟
این وضع، مربوط به احساسات بازار است و با شرایط فعلی، تصمیم فعالان و معامله گران بازار این است. اگر خبر واقعی بیاید و گشایش سیاسی واقعی اتفاق بیفتد، کاهش قیمت می تواند رخ بدهد.
در برخی مواقع، قیمت طلای آبشده در ایران، حباب منفی نسبت به قیمت جهانی هم پیدا کرد ولی در حال حاضر، اگر یک اتفاق واقعی بیفتد، قیمت سکه و طلا کاهش پیدا می کند. در مجموع، اگر در حد گفتار درمانی باشد یک نوسان جزئی اتفاق می افتد، اما در روزهای بعد، به قیمت های بالاتر می رسد.
اگر اجرای دوباره برجام، همچنان در ابهام باشد، فکر می کنید قیمت سکه چطور می شود؟
اجازه بدهید در حد کُلی بگویم که ما تورم شدیدی در کشور داریم و این تورم، بر قیمت کالاهای مختلف تاثیر می گذارد.