چالشهای تابستانی زنجیره فولاد در سال ۱۴۰۱
سال گذشته با مواجه شدن با بحران انرژی، تولید فولاد خام در کشور کاهش یافت. فعالان زنجیره آهن و فولاد درگیر بیبرقیها در تابستان و کمبود گاز در فصول سرد شدند
صفحه اقتصاد - سال گذشته با مواجه شدن با بحران انرژی، تولید فولاد خام در کشور کاهش یافت. فعالان زنجیره آهن و فولاد درگیر بیبرقیها در تابستان و کمبود گاز در فصول سرد شدند که در پی آن وزارت نیرو برای رفع هرچه سریعتر این مشکلات با شرکتهای فولاد برای سرمایهگذاری و تامین برق پایدار صنایع تفاهمنامهای را امضا کرد.
مشخص است که تنها چالش این بخش انرژی نیست. دبیر انجمن سنگآهن ایران چهار چالش در زنجیره آهن و فولاد را معرفی کرده است که فراهم آوردن زیرساختهای مورد نیاز مهمترین آنها بود. اگر چنین چالشهایی بر سر راه فعالان زنجیره فولاد در ایران نباشد، آنان میتوانند به راحتی تولید خود را افزایش دهند.
از معدن تا تولید محصول
به فرآیند تولید فولاد خام از استخراج سنگآهن تا تولید فولاد و محصول را زنجیره تولید فولاد مینامند. از استخراج سنگ آهن از معادن تا انواع فناوری و ورود آن به بخش فولادسازی و در نهایت ورود به بخش نورد مشمول این زنجیره است. در چند دهه گذشته به دلیل اهمیت اقتصادی و استراتژیکی فولاد نگاه ویژهای به آن شده است.
چندسالی است که پس از جان گرفتن جامعه فولادی کشور و تزریق علم و ثروت به آن، برنامهریزی ذقیق و تولید هدفمند صورت گرفته است. تخصصیترین برنامه فولادی کشور چشمانداز ۱۴۰۴ فولاد است که بر این اساس ایران تا سال ۱۴۰۴ باید ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تن فولاد خام را داشته باشد.
پس از ده سال از شروع برنامه توسعه این صنعت در ضمن پیشرفت در بخشهای مختلف وضعیت نامتوازنی ایجاد شد. این عدم توازن باعث شد برخی از حلقههای زنجیره پاسخگوی ظرفیت فولاد نباشد که بعضا برنامه احیای واردات انجام گرفت. پس از آن با رسیدن به تعادل نسبی در زنجیره، اجرای برنامههای سند چشمانداز دوباره از سر گرفت تا به هدف مشخص شده دست یابد.
چالش قدیمی تامین برق و گاز صنعت
برای رسیدن به اهداف تعیین شده در گام نخست باید چالشها را برطرف کرد. تامین مواد اولیه، زیرساخت حملونقلی، زیرساخت انرزی و… از جمله این چالشها است. در نزدیکی زمان موعد سند مذکور، کمبودها به راحتی تشخیص داده میشوند. بررسیها نشان میدهد که بر اساس این سند در افق ۱۴۰۴ ایران سالانه به ۱۳۰ تا ۱۶۰ میلیون تن سنگ آهن خام نیازمند است اما پرسش مطرح شده در اینجا آن است که رسیدن به چنین میزان از تولید امکانپذیر است؟
در آمارهای تولید و فروش امیدوارکننده سال ۱۳۹۹ تولید فولاد از مرز ۳۰ میلیون تن گذشت و فقط ۲۵ میلیون تن با هدف تعیین شده فاصله وجود داشت. با وجود رشد جدی ظرفیت فولاد کشور در پایان سال ۹۹، در سال گذشته نقصانهای زیرساختی کشور در بخشهای مختلف زنجیره فولاد آشکار شد.
ماههای ابتدایی سال شروع هشدارهای قطعی برق از منازل مسکونی تا صنایع مادر بود. تابستان سال گذشته خاموشیها به صورت جدی صنایع را درگیر کرد و صنعت فولاد نیز با بحران روبرو شد.
بررسی تغییرات قیمتی فولاد
با بررسی جدول تغییرات تولید فولاد خام تغییرات گسترده تولید در این حوزه را شاهد خواهیم بود. با آغاز سهمیهبندی برق در واحدهای فولادی در خردادماه سال ۱۴۰۰ روند کاهشی تولیدات شروع شد و به نزدیک به ۶۰ درصد کاهش داشت. این آمار در فصول پاییز و زمستان با همکاری وزارت نیرو با فولادیها و امضای قرارداد توسعه زیرساخت برق کشور تا حدودی اصلاح شد.
گزارش آماری انجمن فولاد نشان میدهد که تولیدکنندگان آهن اسفنجی در سال گذشته ۳۰.۳ میلیون تن این محصول را تولید کردند که نسبت به سال ۹۹ سه درصد کاهش داشته است. از آنجا که گاز در فرایند تولید آهن اسفنجی نقش اساسی را واحدهای احیای مستقیم دارد، علت اصلی کاهش سه درصدی تولید آهن اسفنجی محدودیت مصرف گاز در زمستان سال گذشته بوده است.
این آمارها نشان از آن دارد که زمانی ظرفیت بالقوه تولید بالفعل خواهد شد که موانع جدی و بزرگ از سر راه آن برداشته شود. یعنی بایستی به مرور و همزمان تمامی مشکلات برطرف شود. مجموعهای قدرتمند از موانع که شامل چالش انرژی، چالش حملونقل ریلی، مشکل تامین آب، معضلات تامین مواد اولیه، عدم جذب سرمایهگذار، قیمتگذاری دستوری و… میشوند سبب نچرخیدن چرخ صنعت فولاد شده است.
عملکرد زنجیره فولادسازی در سال جاری
در شروع سال جدید فعالان حوزه فولاد با عملکرد خود نشان دادند که درصورت وجود فضای امن برای تولید، میتوانند با تمام توان به مار خود ادامه دهند. آمار منتشرشده برخی از محصولات زنجیره فولاد در فروردین ماه ۱۴۰۱ ازجمله سیم خاردار حلقوی ، موید روزهای خوش معدن و دستیابی به اهداف تعیین شده در بلند مدت را میدهد.
بر اساس آمار منتشر شده تولید فولاد کشور توسط انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در فروردین سال جاری، تولید فولاد میانی کشور در یک ماهه اول سال با رشد سه درصدی نسبت به مدت مشابه روبرو بوده و به میزان ۲ میلیون و ۸۹۱ هزار تن رسیده است. تولید کل محصولات فولادی نسبت به ماه مشابه سال قبل با رشد ۵ درصدی مواجه بوده و همچنین تولید آهن اسفنجی رشد سه درصدی را نشان میدهد.
آمار امیدوارکنندهای از معاملات فیزیکی بورس کالا در خرداد ماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل منتشر شده است. طبق این آمار در بازه زمانی اول تا سی خرداد امسال، حدود ۱ میلیون و ۲۲۴ هزار تن سنگ آهن دانهبندی، کنسانتره و گندله معامله شده که در این معاملات معدنی و صنعتی چادرملو و معدنی و صنعتی گلگهر بیشترین سهم را داشتهاند.
در مدت مذکور در بورس کالا ۱۸۰ هزار تن آهن اسفنجی در بورس کالا معامله شده است. ایمیدرو با بیشترین نقش در این بازار محصولات خود را مورد عرضه و معامله قرار داده است. در همین بازه مشخص در سال گذشته میزان معاملات آهن اسفنجی در بورس کالا ۶۰ هزار تن بوده است. در این ماه معاملات بلوم و بیلت مجموعا ۴۷۵ هزار تن است.
بیشترین معاملات فولاد در کدام شرکت ها رقم خورده است؟
بیشترین سهم از این معاملات مربوط به فولاد خوزستان، آهن و فولاد ارفع و چادرملو است که رشد دوبرابری را نسبت به مدت مشابه در سال قبل نشان میدهند. همچنین فولاد خوزستان و فولاد جنوب هرمزگان در بورس کالا ۱۹۰ هزار تن اسلب عرضه کردند که در بورس کالا بیش از ۱۴۵ هزار تن مورد معامله قرار کرفت. معاملات این فرآورده نسبت به خرداد ماه سال گذشته رشد دو برابری را ثبت کرده است.
فعالان حوزه فولاد و تحلیلگران در این خصوص گلهمندند که چرا با وجود نیروی کار با دانش و مصمم، ذخایر معدنی ناب و برنامه مدون و دقیق، دولتمردان نگاه گذشته خود را به این بهش دارند و رویه برخورد با صنعت را تغییر نمیدهند تا اختلالی در تولید ثروت در کشور ایجاد نشود؟
با این وجود در داخل کشور نیز در بحث قیمتگذاری و خرید و فروش و قیمت نهایی محصولات فولادی نوساناتی ایجاد خواهد شد که صنایع وابسته به فولاد دچار دردسر خواهند شد. علاوه بر آن محصولاتی که در زندگی روزمره مردم به وفور استفاده میشود نیز دچار نوساناتی خواهد بود که در هزینه تمام شده ساختوسازها و هزینههای روزمره زندگی اثرگذار است. برای تایید چنین اثراتی قیمت برخی محصولات را که در فروشگاههای آنلاین از قبیل دیجیکالا میتوان بررسی و با قیمتهای گذشته مقایسه کرد، برای مثال خرید سیم خاردار که از کلاف تولید می شود و قیمت نهایی آن نیز تحت تاثیر نرخ ارز است روزانه ممکن است بارها نوسان داشته باشد.
برای مثال اگر برای خرید سیم خاردار به بازار یا فروشگاههای آنلاین سری بزنید میتوانید اثرات چالشهای موجود در صنعت فولاد را در این محصولات ببینید. با بررسی قیمت سیم خاردار دیجیکالا و سایر فروشگاهها و بازار مهر تاییدی بر وجود چالشها و موانع بر سر راه صنعت فولاد و اثرات آن بر قیمتها در داخل و مشکلات صادرات خواهد بود.