از تخت بیمارستان تا خط فقر؛ روایت تلخ هزینه های سرطان

در سال‌های اخیر، همزمان با رشد تورم، افزایش قیمت خدمات درمانی و کاهش قدرت خرید خانوارها، هزینه مقابله با بیماری‌های پرهزینه به‌ویژه سرطان به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصادی مردم تبدیل شده است. مطالعات انجام‌شده درباره بار اقتصادی سرطان در ایران نشان می‌دهد این بیماری علاوه بر هزینه‌های مستقیم درمان، هزینه‌های غیرمستقیم گسترده‌ای را نیز به بیماران و خانواده‌های آنان تحمیل می‌کند؛ هزینه‌هایی که گاه از خود درمان سنگین‌تر هستند.

 

به گزارش "نورنیوز"، برای بسیاری از خانواده‌ها، لحظه شنیدن خبر ابتلا به سرطان تنها آغاز یک مسیر درمانی نیست؛ بلکه نقطه شروع بحرانی است که می‌تواند تمام معادلات مالی خانواده را بر هم بزند. هزینه دارو، آزمایش‌های تخصصی، تصویربرداری، جراحی، شیمی‌درمانی و مراجعات مکرر پزشکی تنها بخشی از بار مالی این بیماری است.در کنار این هزینه‌ها، مخارج پنهان نیز به تدریج خود را نشان می‌دهد؛ رفت‌وآمدهای مکرر به مراکز درمانی، اقامت در شهرهای بزرگ برای دریافت خدمات تخصصی، مراقبت از بیمار، کاهش ساعات کاری اعضای خانواده و در بسیاری موارد از دست رفتن کامل درآمد فرد مبتلا. مطالعات اقتصادی حوزه سلامت در ایران نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از بار سرطان ناشی از هزینه‌های غیرمستقیم و کاهش بهره‌وری اقتصادی بیماران و خانواده‌های آنان است.
بحران زمانی عمیق‌تر می‌شود که فرد مبتلا، سرپرست خانوار باشد. در چنین شرایطی درآمد خانواده کاهش می‌یابد، در حالی که هزینه‌ها به سرعت افزایش پیدا می‌کند. نتیجه این وضعیت، ورود خانواده به چرخه‌ای از بدهی، فروش دارایی‌ها، برداشت از پس‌انداز و کاهش هزینه‌های ضروری زندگی است.

 

شاید مهم‌ترین اثر تورم در حوزه سرطان، افزایش هزینه درمان نباشد؛ بلکه تأخیر در مراجعه و تشخیص بیماری باشد.در شرایطی که بسیاری از خانوارها برای تأمین هزینه‌های روزمره با مشکل مواجه‌اند، مراجعه به پزشک، انجام آزمایش‌های دوره‌ای یا پیگیری علائم اولیه بیماری به اولویت‌های بعدی زندگی تبدیل می‌شود. این در حالی است که سرطان از جمله بیماری‌هایی است که زمان در آن نقشی تعیین‌کننده دارد.بر اساس اظهارات متخصصان، بین ۳۵ تا ۶۵ درصد بیماران سرطانی در ایران با تأخیر بیش از سه ماه به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند. این تأخیر می‌تواند احتمال تشخیص بیماری در مراحل پیشرفته را چند برابر افزایش دهد و شانس موفقیت درمان را به طور محسوسی کاهش دهد.

 

سالانه حدود ۱۳۷ هزار مورد جدید سرطان در کشور شناسایی می‌شود و ده‌ها هزار نفر نیز جان خود را بر اثر این بیماری از دست می‌دهند. سرطان‌های پستان، پروستات، معده، کولورکتال و ریه از شایع‌ترین انواع سرطان در ایران به شمار می‌روند.متخصصان معتقدند بخش مهمی از این بار بیماری با تشخیص زودهنگام قابل کنترل است. اما تناقض تلخ اینجاست که در شرایط تورمی، حتی دسترسی به خدمات تشخیصی اولیه نیز برای برخی خانوارها دشوار شده است. هزینه ویزیت، آزمایش، تصویربرداری و مراجعات تخصصی موجب می‌شود بسیاری از افراد علائم اولیه را نادیده بگیرند و زمانی به پزشک مراجعه کنند که بیماری وارد مراحل پیشرفته شده است.در چنین شرایطی نه تنها شانس درمان کاهش می‌یابد، بلکه هزینه‌های درمان نیز چندین برابر می‌شود.

 

حتی در مواردی که بیمار با موفقیت درمان می‌شود، پیامدهای اقتصادی بیماری لزوماً پایان نمی‌یابد. از دست رفتن پس‌اندازها، کاهش دارایی‌ها، بدهی‌های انباشته و افت جایگاه اقتصادی خانواده می‌تواند سال‌ها ادامه پیدا کند.در برخی خانواده‌ها، فرزندان برای کمک به تأمین هزینه‌ها ناچار به ورود زودهنگام به بازار کار می‌شوند. برخی فرصت‌های تحصیلی از بین می‌رود و سطح رفاه خانوار به طور دائمی کاهش می‌یابد. به این ترتیب، سرطان از یک بیماری فردی به عاملی برای بازتولید نابرابری اجتماعی تبدیل می‌شود.

 

مطالعات مربوط به بار اقتصادی سرطان در ایران نشان می‌دهد هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم این بیماری سهم قابل توجهی از منابع خانوار و نظام سلامت را مصرف می‌کند. پژوهشگران نیز بر لزوم تقویت پوشش بیمه‌ای، توسعه برنامه‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام، کاهش پرداخت از جیب بیماران و حمایت از خانواده‌های درگیر بیماری تأکید دارند.امروز سرطان دیگر صرفاً یک مسئله پزشکی نیست؛ معیاری برای سنجش کارآمدی نظام سلامت و میزان تاب‌آوری اقتصادی جامعه است. هرچه فاصله میان هزینه‌های درمان و توان مالی خانوارها بیشتر شود، خطر «فقر درمان‌زده» نیز گسترده‌تر خواهد شد؛ پدیده‌ای که قربانیان آن تنها بیماران نیستند، بلکه کل خانواده و در نهایت جامعه هزینه آن را پرداخت می‌کند.