وام فوری بدون ضامن واقعی است؟ هشدار تازه بانک مرکزی را بخوانید

صفحه اقتصاد -  این روزها کافی است چند بار درباره وام، تسهیلات یا خرید خودرو در فضای مجازی جست‌وجو کنید تا با انبوهی از پیام‌ها و تبلیغات مواجه شوید؛ پیام‌هایی که در نگاه اول بیش از آنکه شبیه یک هشدار باشند، شبیه یک فرصت طلایی‌اند، پیام هایی با عناوین «حساب شما واجد دریافت تسهیلات غیرحضوری با نرخ 4 درصد تا سقف 400 میلیون تومان است»، «وام فوری بدون ضامن»، «وام با سیکارت»، «وام خرید خودرو»، «وام طلا» یا حتی پیشنهاد خرید و فروش امتیاز تسهیلات.

در برخی از این پیام‌ها از مخاطب خواسته می‌شود برای «استعلام»، «تکمیل پرونده» یا «فعال‌سازی وام» روی یک لینک کلیک کند یا با شماره‌ای تماس بگیرد. در مرحله بعد هم ممکن است پای دریافت اطلاعات هویتی، تصویر کارت ملی و شناسنامه، اطلاعات کارت بانکی، رمز پویا، پرداخت وجهی تحت عنوان کارمزد، تشکیل پرونده یا بیمه و حتی در اختیار گذاشتن حساب بانکی به میان بیاید.

همین نقطه‌ای است که یک پیام وسوسه‌کننده درباره وام می‌تواند به یک پرونده کلاهبرداری، برداشت غیرمجاز یا حتی دردسر بانکی و قضایی تبدیل شود.

هشدار تازه بانک مرکزی دقیقاً روی همین نقطه دست گذاشته است. این بانک در اطلاعیه‌ای که 9 مهرماه منتشر کرد، اعلام کرد: هرگونه واگذاری، خرید و فروش تسهیلات بانکی و تبلیغ آن غیرقانونی است و می‌تواند برای تبلیغ‌کنندگان پیگرد قانونی داشته باشد. بانک مرکزی همچنین صراحتاً هشدار داده تبلیغات منتشرشده در فضای مجازی و پیامک‌ها درباره اعطای وام و خرید و فروش آن می‌تواند با هدف کلاهبرداری و سوءاستفاده از اطلاعات شهروندان انجام شود.

اما ماجرا فقط به گرفتن چند میلیون تومان از متقاضی ختم نمی‌شود. یکی از بخش‌های مهم هشدار بانک مرکزی، موضوع اطلاعات هویتی و حساب‌های بانکی است. این بانک تأکید کرده در اختیار گذاشتن مدارک هویتی یا حساب بانکی به افراد ناشناس با وعده دریافت یا فروش وام می‌تواند برای صاحب حساب تبعات حقوقی و حتی مسئولیت در قبال جرائم مالی و پولشویی ایجاد کند.

چرا وعده وام 4 درصدی این‌قدر جذاب است؟

پشت این تبلیغات، بالابودن تقاضا برای وام در جامعه آنهم با سود کم است. هزینه‌های زندگی افزایش پیدا کرده، خرید مسکن برای بسیاری دشوار شده، هزینه خودرو و درمان و آموزش سنگین است و بسیاری از خانوارها برای تأمین نقدینگی به تسهیلات بانکی چشم دوخته‌اند.

در چنین بازاری، عبارت‌هایی مانند «بدون ضامن»، «غیرحضوری»، «فوری»، «4 درصد» و «400 میلیون تومان» دقیقاً روی حساس‌ترین نقطه ذهن متقاضی دست می‌گذارند.

فردی که ماه‌ها در صف دریافت تسهیلات بوده یا امکان معرفی ضامن ندارد، ممکن است با دیدن چنین پیامی تصور کند بالاخره راهی برای عبور از بروکراسی بانکی پیدا کرده است. کلاهبردار هم دقیقاً روی همین عجله و نیاز حساب می‌کند.

واقعیت این است که تسهیلات بانکی یک کالای قابل خرید و فروش در بازار آزاد نیست که فردی بتواند در شبکه‌های اجتماعی آن را مانند خودرو یا کالا آگهی کند و به دیگری بفروشد.

بانک مرکزی تأکید کرده تسهیلات بانکی بر اساس ضوابط مصوب و از سوی شبکه بانکی به اشخاص واجد شرایط پرداخت می‌شود و اصولاً قابلیت خرید، فروش یا انتقال به غیر را ندارد؛ مگر در موارد خاصی که مقررات اجازه داده باشد.

ترفند از «وام» شروع می‌شود، اما ممکن است به اطلاعات بانکی برسد

مسأله مهم این است که همه کلاهبرداری‌ها الزاماً از همان ابتدا با درخواست پول آغاز نمی‌شوند. گاهی ابتدا یک پیام کاملاً حرفه‌ای برای مخاطب ارسال می‌شود. نام یک بانک، لوگوی یک مؤسسه، عبارت «تأیید بانک مرکزی»، شماره پرونده، کد رهگیری یا حتی مشخصات ظاهراً رسمی در متن دیده می‌شود تا مخاطب تصور کند با یک مجموعه معتبر طرف است.

بعد از ایجاد اعتماد، از فرد خواسته می‌شود برای «احراز هویت» اطلاعاتی ارسال کند یا وارد یک لینک شود.

در مرحله بعد ممکن است درخواست پرداخت مبلغی تحت عناوینی مانند کارمزد، هزینه تشکیل پرونده، بیمه تسهیلات، آزادسازی اعتبار یا تضمین مطرح شود.

نقطه خطر دقیقاً همین‌جاست؛ زیرا متقاضی وام، به جای آنکه پولی از بانک دریافت کند، ممکن است خودش به حساب فرد دیگری پول واریز کرده باشد.

حتی اگر فرد متقاضی از پرداخت پول خودداری کند، ارسال تصویر مدارک هویتی یا اطلاعات حساب بانکی به افراد ناشناس همچنان می‌تواند خطرناک باشد. بانک مرکزی نیز به‌صراحت نسبت به همین موضوع هشدار داده است.

«وام فوری» را با یک پیامک نمی‌توان واقعی کرد

یکی از نشانه‌های مهم تبلیغات مشکوک، ادعای برخورداری قطعی فرد از یک تسهیلات است؛ آن هم بدون اینکه فرآیند اعتبارسنجی، بررسی شرایط، سابقه بانکی و ضوابط بانک مشخص باشد.

عبارت‌هایی مانند «شما واجد شرایط هستید»، «وام شما تأیید شده»، «سهمیه شما فعال شده» یا «فقط برای تکمیل ثبت‌نام روی لینک زیر کلیک کنید» باید برای مخاطب زنگ خطر باشد.

هیچ متقاضی نباید صرفاً به دلیل دریافت یک پیامک، پیام تلگرامی یا دایرکت اینستاگرام تصور کند تسهیلاتی به نام او تصویب شده است.

مسیر دریافت تسهیلات باید از کانال رسمی بانک یا مؤسسه اعتباری مجاز طی شود، نه از شماره شخصی، صفحه ناشناس، کانال تلگرامی یا لینکی که فردی در فضای مجازی برای شما ارسال کرده است.

یک خط قرمز جدی؛ حساب بانکی‌تان را اجاره ندهید

در میان پیشنهادهای وسوسه‌کننده، گاهی موضوع فقط دریافت وام نیست. ممکن است فردی پیشنهاد دهد «حساب شما برای دریافت وام مناسب است» یا در ازای استفاده از حساب، مبلغی به عنوان حق‌الزحمه پرداخت کند. این پیشنهاد را نباید یک درآمد آسان تلقی کرد.

حساب بانکی متعلق به شماست و تراکنش‌هایی که از آن عبور می‌کنند می‌توانند برای صاحب حساب تبعات داشته باشند. بانک مرکزی نیز در اطلاعیه اخیر خود، هم تبلیغ خرید و فروش تسهیلات و هم اجاره حساب را در چارچوب دستورالعمل تبلیغات اشخاص تحت نظارت ممنوع اعلام کرده و درباره پیامدهای در اختیار گذاشتن حساب و مدارک هویتی به افراد ناشناس هشدار داده است.

به بیان ساده‌تر، چند میلیون تومان دریافتی به عنوان «حق حساب» ارزش آن را ندارد که فرد، حساب بانکی و هویت خود را در اختیار کسی قرار دهد که از فعالیت واقعی او اطلاعی ندارد.

از «وام خودرو» تا «وام طلا»؛ اسم‌ها عوض می‌شوند، ترفند نه

بازار تبلیغات غیررسمی تسهیلات، خود را با نیاز روز جامعه تطبیق می‌دهد. یک روز «وام فوری» پررنگ می‌شود، روز دیگر «وام خرید خودرو»، «وام با ضمانت طلا»، «وام با سیکارت» یا «وام بدون ضامن».

اما یک وجه مشترک در بسیاری از این تبلیغات وجود دارد؛ وعده دریافت پول سریع‌تر و آسان‌تر از مسیر رسمی بانک است.

در همین روزها بانک مرکزی حتی درباره جهت‌دهی تسهیلات به خرید طلا، ارز و رمزارز نیز هشدار جداگانه‌ای صادر کرده و بر ممنوعیت اعطای تسهیلات بانکی برای چنین مقاصدی تأکید کرده است.

بنابراین شهروندان باید میان «تبلیغ یک خدمت بانکی واقعی» و «تبلیغ فردی که خودش را واسطه دریافت پول از بانک معرفی می‌کند» تفاوت قائل شوند.

اگر چنین پیامی برایتان آمد، چه کار کنید؟

اولین کار، عجله نکردن است. روی لینک ناشناس کلیک نکنید، اطلاعات کارت بانکی و رمزهای خود را در اختیار فرستنده قرار ندهید و تصویر مدارک هویتی را برای افراد ناشناس ارسال نکنید.

اگر نام یک بانک در پیام آمده است، خودتان از طریق سایت یا شعبه رسمی همان بانک موضوع را پیگیری کنید؛ نه از طریق شماره‌ای که در همان پیام برای شما ارسال شده است.

اگر فردی ادعا می‌کند «وام شما قطعی شده»، از او بخواهید مسیر رسمی و قابل استعلام بانک را معرفی کند. اگر پاسخ او این بود که «این وام خارج از سیستم بانک است»، «باید اول پول واریز کنید»، «لینک مخصوص خودتان را باز کنید» یا «مدارک را در واتساپ ارسال کنید»، باید با احتیاط بسیار بیشتری برخورد کرد.

مهم‌تر از همه، هیچ‌گاه برای دریافت وام، رمز پویا، رمز کارت، کدهای پیامکی ورود به همراه‌بانک یا اینترنت‌بانک و سایر اطلاعات امنیتی را در اختیار دیگران قرار ندهید.

مسئله فقط یک کلاهبرداری ساده نیست

بازار غیررسمی خرید و فروش وام زمانی شکل می‌گیرد که فاصله میان نیاز مردم به نقدینگی و امکان دسترسی آنها به تسهیلات بانکی زیاد شود. همین فاصله می‌تواند زمینه فعالیت واسطه‌ها و سودجویان را فراهم کند.

اما راه‌حل این مشکل، سپردن هویت و حساب بانکی به افراد ناشناس نیست. هشدار اخیر بانک مرکزی را باید از همین زاویه دید؛ این اطلاعیه صرفاً یک ممنوعیت اداری درباره تبلیغات نیست. پیام اصلی آن به متقاضیان وام این است که هر آگهی جذابی که در شبکه‌های اجتماعی می‌بینید، الزاماً یک فرصت مالی نیست؛ گاهی خودِ آگهی، نقطه شروع یک سوءاستفاده است. بانک مرکزی نیز اعلام کرده موارد تخلف افراد سودجو را در حال پیگیری است و اقدامات قانونی درباره آنها انجام خواهد شد.

در نهایت، یک قاعده ساده می‌تواند جلوی بخش بزرگی از این دردسرها را بگیرد؛ باید توجه داشته باشید که وام بانکی را از بانک بگیرید، نه از دایرکت و کانال تلگرامی.

هرجا وعده پول بزرگ با نرخ غیرعادی، بدون ضامن، بدون اعتبارسنجی و با پرداخت فوری داده شد، قبل از آنکه به «فرصت» فکر کنید، احتمال «دام» را هم جدی بگیرید.