آتشسوزی بازار جنتآباد؛ پنج اخطار نادیده گرفته شده و خسارتهای جبرانناپذیر
صبح سهشنبه ۱۴ بهمنماه، بازارچه جنتآباد تهران در آتش سوخت. این بازار که در نزدیکی مجتمع مدرن نیایشمال قرار دارد، با وجود پنج اخطار رسمی سازمان آتشنشانی تهران در دو ماه اخیر، هیچ اقدام جدی برای اصلاح نواقص ایمنی انجام نداده بود. آتشسوزی باعث نابودی بخش عمدهای از این بازار سنتی شد و پرسشهایی جدی درباره مدیریت ایمنی شهری و حفاظت از سرمایههای مردم ایجاد کرده است.
ساعت ۹:۵۵ صبح سهشنبه، خیابانهای غرب تهران با صدای ممتد آژیرهای هشدار آتشنشانی به لرزه درآمد. دود غلیظ، آسمان محله جنتآباد را فرا گرفت و گزارشها از وقوع آتشسوزی در بازارچه جنتآباد حکایت داشت. سید جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران، اعلام کرد که آتش تا ساعتهای بعد مهار شده و عملیات لکهگیری ادامه دارد، اما چیزی که باقی مانده، ویرانهای تلخ و پرسشهای جدی درباره ایمنی بازارهای سنتی و مدیریت شهری است.
بررسیهای فنی و اظهارات مقامات رسمی نشان میدهد بازار جنتآباد یک بمب ساعتی بود که بارها هشدار داده شده بود اما مورد بیتوجهی قرار گرفت. سخنگوی سازمان آتشنشانی در ابتدا به صدور سه اخطار ایمنی اشاره کرده بود، اما معاون پیشگیری سازمان، عبدولی، تأکید کرد که این بازار پیش از وقوع حادثه پنج بار به دلیل نقض مقررات ایمنی اخطار رسمی دریافت کرده بود. آخرین هشدار نیز دو ماه پیش صادر شده بود، اما اقدامی عملی برای اصلاح نواقص صورت نگرفت.
کارشناسان ایمنی شهری میگویند اخطارهای مکرر نشاندهنده نواقص زیرساختی و ساختاری بنیادین در بازار است. این مشکلات شامل:
-
شبکه برق فرسوده و ناایمن،
-
فقدان یا نقص کامل سیستمهای اعلام و اطفای حریق،
-
عدم رعایت فاصله استاندارد بین غرفهها،
-
تجمع کالاهای اشتعالزا،
-
مسدود بودن راههای فرار اضطراری،
-
و ساختوسازهای غیرمجاز در فضای پنج هزار متر مربعی بازار.
این شرایط، محیطی آماده اشتعال ایجاد کرده بود که کارشناسان ایمنی بارها نسبت به آن هشدار داده بودند.
یکی از نکات قابل توجه، تفاوت عملکرد بازار سنتی جنت با مجتمع مدرن نیایشمال است. در لحظات اولیه حریق، سیستمهای هشدار و تخلیه نیایشمال به سرعت عمل کردند و تخلیه امن افراد انجام شد، در حالی که بازار جنت هیچ سیستم اعلام خطر و طبقهبندی ایمنی نداشت.
تحلیلگران و اعضای شورای شهر این حادثه را نمادی از شکست سیستماتیک مدیریت ایمنی شهری میدانند. طراحی و ساخت نامناسب، مدیریت سودمحور، نظارت ناقص و فرهنگ ایمنی پایین، باعث شد که چرخه «نظارت، الزام و پاسخگویی» به درستی عمل نکند.
همچنین نقدهایی به شورای شهر مطرح است که رویکرد سلبی نسبت به هشدارها اتخاذ کرده بود. جلوگیری از تعطیلی بازار بدون الزام به ایمنسازی، تنها مشکلات را پنهان کرده بود. کارشناسان معتقدند رویکرد ایجابی میتوانست پیش از وقوع فاجعه، راهکارهای عملیاتی برای نوسازی و ایمنسازی بازار ارائه دهد، بدون اینکه معیشت مردم به خطر بیفتد.
آتشسوزی بازارچه جنتآباد بار دیگر نشان داد که بازارهای سنتی بدون تجهیز به استانداردهای ایمنی و نظارت مستمر، سرمایه و جان مردم را در معرض خطر جدی قرار میدهند.
نظر شما