در گفتگوی صفحه اقتصاد با مریم محبی؛ تحلیلگر بازار سرمایه تحلیل شد
التهابات بورس در روزهای اخیر و شرایط گروه بورسی پتروشیمی
مریم محبی، تحلیلگر بازار سرمایه در گفتگو با صفحه اقتصاد: در روز دوشنبه ۲۲ دی ماه ۱۴۰۴، صندوق تثبیت از بورس حمایت کرد. در آن روز رونق داشتیم، اما در روز چهارشنبه هفته قبل، کاهش زیادی اتفاق افتاد. برای یکشنبه ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴، صندوق تثبیت می تواند سهام بخرد ولی بستگی به این دارد که به چه میزان از بازار حمایت کند و چه مقدار تزریق پول داشته باشد که بتواند از بورس حمایت کند.
بورس تهران در هفته های اخیر، نوسانات زیادی را به خود دیده است. در حالی که در هفته های اخیر، چند صد هزار واحد رشد کرده بود، در روز چهارشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۴، بیش از ۱۰۰ هزار واحد کاهش داشت و کاهش ۲ درصدی را در یک روز تجربه کرد و شاخص هم وزن بورس هم کمتر از ۲ درصد کاهش را به ثبت رساند. شاخص کل در یکشنبه ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ حدود ۹۰ هزار واحد افزایش یافت و نهایتاً با ۷۸ هزار واحد به کار خودش در محدوده ۴ میلیون و ۴۵۵ میلیون واحد پایان داد.
در گفتگویی که صفحه اقتصاد در همین ارتباط و زمینه با دکتر مریم مُحبی (تحلیلگر بازار سرمایه)، داشته است در مورد شرایط و عوامل موثر بر بورس در هفته گذشته و به طور خاص موقعیت شرکت های بزرگ بورسی از جمله گروه شرکت های پتروشیمی و همچنین چشم انداز بورس در هفته فعلی و پیش رو، بحث شده است که آن را می خوانید.
*****
*شاخص کُل بورس تهران در روز چهارشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۴، در حد ۱۰۴ هزار واحد کاهش داشت و شاخص هم وزن هم، منفی شد و ۲۰ هزار واحد کاهش داشت. به هر حال، در روزهای گذشته، بحث این بود که ارز، تک نرخی شده و ارز حاصل از صادرات شرکت های بورسی، در مرکز مبادله ارز و طلا، عرضه می شود.
با تک نرخی کردن ارز، انتظار این بود که افزایش نسبتاً شدید بورس در دوره فعلی ادامه پیدا کند. به نظر شما، این کاهش شدید شاخص کُل در روز چهارشنبه هفته قبل، ناشی از چه عواملی بود؟
-در شرایط فعلی و در کُل از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا به امروز، بورس ما به جای این که از عوامل اقتصادی، تاثیر بگیرد، با شدت بیش تری از عوامل سیاسی تاثیر می گیرد. هر زمان که مشاهده کنیم ریسک های ژئوپولتیک و شرایط سیاسی کشور، آشفته تر می شود و تنش ها بیش تر می شود، بورس تاثیر منفی می گیرد. حتی تنش هایی در حد اختلاف سلیقه بین وزارت اقتصاد و بانک مرکزی و امثال آن، اثر مستقیم بر بورس دارند.
بنابراین، عامل اقتصادی مثل حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار تومانی و جایگزین کردن آن با نرخ دلار بازار آزاد، می تواند بر بورس اثر مثبت بگذارد، یعنی می تواند عامل موثر بر شرکت های بورسی با اثر مثبت باشد، اما این اثر مثبت، پشت تنش های سیاسی و افزایش ریسک های سیاسی پنهان می شود.
به همین دلیل به محض این که تنش ها افزایش پیدا کرد، به فاصله دو روز منفی های شدیدی در بورس اتفاق افتاد. بعداً بازار حمایت شد و منفی ها کمتر شد ولی در ادامه، روز بعد، کاهش شدیدی در شاخص کل اتفاق افتاد. بر این اساس، ما نمی توانیم بورس را بدون توجه به شرایط سیاسی تحلیل کنیم. جمع بندی من در این بخش، این است که این کاهش شاخص کل یا این ریزش شدید، نتیجه شدت یافتن و افزایش پیدا کردن ریسک های سیاسی کشور بود.
*برخی تحلیلگران می گویند بورس به شدت ارزنده است و باید جهش کند. برخی تحلیلگران هم، اعتقاد دارند که چون شاخص کل بورس به محدوده ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد رسید، پس باید کاهش اتفاق می افتاد. شما در حوزه بورس، چه نظری نسبت به این نوع دیدگاه فنی و تکنیکالی دارید؟
-این عامل، عامل پیشران نیست. به هر حالت، ریسک های سیاسی افزایش پیدا کرد و کاهش شاخص کل رخ داد. برای مثال، در دوره ای که ویروس کرونا شیوع پیدا کرد، بیش ترین اثر منفی را بر نمادهای بورسی گذاشت. چرا که تا آن موقع، این بیماری در دنیا شناخته شده نبود. الان هم شرایطی شبیه آن دوره، وجود دارد.
البته عوامل تکنیکال، بی تاثیر نیستند، اما این عوامل، از نظر شدت، به مراتب کمتر بر نمادهای بورس تاثیر دارند. به همین خاطر، من وزن بالایی به عوامل تکنیکالی نمی دهم. هر چند که نمی شود از این عوامل، چشم پوشی کرد. به هر حال، یک واقعیت است و عدد ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد، از منظر تکنیکال، یک سطح مقاومت با اهمیت است ولی این شرایط، همزمان شد با شدت یافتن ریسک های سیاسی. این ریسک های سیاسی، توانستند این کاهش را به بازار بورس القاء کنند.
البته فراموش نکنید که معمولا نقطه های چرخش یا حتی عبور از خطوط مقاومت یا حمایت، با یک عامل بنیادی، همراه هستند. این دفعه، در این مسیر، عامل بنیادی که باعث این ریزش شد، همان ریسک های سیاسی و شدت یافتن تنش های اجتماعی در داخل کشور بود.
*در همان چهارشنبه ۲۴ دی ماه یا در برخی روزهای قبل تر که بورس منفی بود، بعضی نمادهای بورسی مثبت شدند. چه دلایلی را می توان برای مثبت شدن این نمادها ذکر کرد؟
-شاخص کُل، هیچوقت یک نماینده خوب برای وضعیت کامل بورس، نبوده است. وقتی می گوییم شاخص کُل، یعنی میانگین موزون عملکرد شرکت ها، با درجه های شدت پذیری و اثرگذاری متفاوت. نمی شود بگوییم تمامی شرکت ها به طور کامل، به یک سمت و سو می روند. شاید همان نماد بورسی که در روز چهارشنبه، مثبت بوده، در روزهای قبل، منفی بوده باشد، یا برعکس و نمادهایی که در روز چهارشنبه منفی بوده یا صف فروش بوده است، شاید در روزهای قبل، مثبت بوده باشد.
بنابراین، ما نمی توانیم بگوییم که یک عامل، باعث شده یک نماد بورسی مثبت باشد، اما سایر نمادهای بورسی، منفی باشد. شدت و اثر شرایط بنیادی، روی نمادهای بورسی متفاوت است. همان شرکتی که یک روز مثبت بوده، می تواند این نوع منفی شدن ها را در روزهای بعد ببیند یا بالعکس و ممکن است در روزهای قبل دیده باشد. به هر حال، این شرایط بر کُل بورس و تمامی نمادهای بورسی تاثیرگذار بوده است. به نظر من، تا برطرف نشدن این ابهام ها، همچنان ما شاهد اثرگذاری اتفاقات سیاسی بر بازار سرمایه خواهیم بود.
*بعضی شرکت های بورسی، در یک دوره جهش های بزرگ را تجربه می کنند و بعد از این که قیمت به اوج می رسند، یک دفعه دچار ۸۰ درصد ریزش می شوند. آیا مثبت بودن بعضی نمادهای بورسی در روزهای اخیر، ممکن است ناشی از این کارها باشد و این شرکت ها در بورس، پروژه شوند، یا این که به طور واقعی مثبت بوده اند؟
-اولاً هر شرکت یا نماد بورسی را باید با توجه به شرایط خاص خودش از نظر بنیادی و تکنیکالی، بررسی کنیم. وقتی که من از وضعیت کلی سهام بورسی صحبت می کنم، منظورم ۱۰ یا ۱۵ سهم و شرکت اول بازار است. به خاطر این که این شرکت ها، ارزش بازار بالایی دارند و درصد شناوری بالایی دارند، یعنی درصد زیادی از سهام آنها روزانه خرید و فروش می شود. این شرکت های بزرگ، به راحتی پروژه نمی شوند و اثر رانت بر آنها کم هست.
متاسفانه به خاطر عمق کم بازارسرمایه، سهام بورسی و مخصوصاً سهام کوچک بازار، می توانند به راحتی پروژه شوند و مورد سوء استفاده قرار بگیرند. بنابراین، اولویت ما برای صحبت کردن، بحث کردن راجع به ۱۰ یا ۱۵ شرکت اول بورسی، یعنی بزرگترین شرکت های بورسی بوده و ما به خوبی می توانیم راجع به آنها صحبت کنیم. شرایط این شرکت های بزرگ بورسی، تقریباً مشابه همدیگر است.
*در روز چهارشنبه هفته قبل، شرکت ملی صنایع مس ایران (نماد فملی) بیش ترین تاثیر منفی را بر شاخص کل بورس در این روز داشت و از ۱۰۴ هزار واحد کاهش شاخص کل بورس، حدود ۱۵ هزار و ۷۵۰ واحد آن، مربوط به این شرکت بود. شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (فارس) هم در رتبه دوم تاثیر منفی بود و این شرکت، بیش از ۹ هزار و ۳۰۰ واحد در کاهش شاخص کل در این روز نقش داشت. در روز یکشنبه ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴، شرکت های ایران خودرو، شرکت ملی صنایع مس و شرکت پتروسیمی نوری، بیشترین تاثیر را بر رشد ۷۸ هزاری شاخص کل بورس داشتند.
شرکت فولاد مبارکه در روز چهارشنبه در رتبه سوم بوده و ۶ هزار و ۴۰۰ واحد از آن کاهش شاخص کل بورس، مربوط به این شرکت بوده است. شرایط فعلی این شرکت های بزرگتر بورس را چگونه تحلیل می کنید؟
-نظر من در مورد شرکت های بزرگ، همین نوع شرکت های بورسی بوده و این شرکت ها، بیش ترین تاثیر را بر شاخص کل دارند. وقتی من می خواهم شاخص کل را بررسی کنم، سهم های کوچکی مثل شرکت تولید نیروی برق آبادان (آبادا)، یا شرکت بیمه دی را تحلیل نمی کنم. برای این کار، نمادهای بزرگ بورسی را بررسی می کنم.
شرکت های بزرگ بورسی هستند که شاخص کل را تشکیل می دهند. ارزش تعدادی زیادی شرکت کوچکی مثل شرکت تولید نیروی برق آبادان، باید جمع شود تا به ارزش شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی) برسد. بنابراین، در تحلیل هایی که انجام می شود، هدف ما و موضوع مطالعه ما، همین نمادهای بزرگ بورسی مثل شرکت صنایع خلیج فارس، حتی گروه های پتروپالایشی و نمادهایی مثل شرکت پتروشیمی نوری، شرکت پالایش نفت تهران (شتران)، شرکت ملی صنایع مس ایران، فولاد مبارکه و این نوع سهم های بورسی است.
*از نظر شما، این شرکت های بزرگ بازار دقیقاً چه مشخصاتی دارند؟
-این شرکت های بزرگ، ارزش بازار یا مارکت کپ بالایی دارند. ارزش معاملات این شرکت ها در سطح بسیار بالایی است. این شرکت ها، شناوری سهم بالایی دارند و بخش زیادی از سهام آنها، به طور روزانه معامله می شود. این نمادهای بورسی، تاثیر بسیار زیادی بر شاخص کل بورس و در مجموع بورس دارند. این نمادهای بورسی، نمادهای بورسی بنیادین هستند. از جمله این شرکت های بزرگ بورسی، می توان به شرکت ایران خودرو اشاره کرد.
*البته بیش ترین تاثیر منفی را در روز چهارشنبه شرکت های ملی صنایع مس ایران و شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس داشته اند. در روز یکشنبه هفته فعلی هم، شرکت های ملی صنایع مس، شرکت نوری و ایران خودرو بیشترین تاثیر را بر رشد مثبت شاخص کل داشتند.
-در روز چهارشنبه، این چند شرکت، تاثیر بیش تری بر شاخص کل بورس داشته اند، اما در روز یکشنبه 28 دی ماه 1404، شرکت های ملی صنایع مس و ایران خودرو بر شاخص کل، تاثیر بیش تری داشتند. البته یک عامل دیگر در کاهش شدید شاخص کل بورس، در روز چهارشنبه ۲۴ دی ماه ۱۴۰۴، بحث تعطیلی روز شنبه ۲۷ دی ماه ۱۴۰۴، بود.
وقتی تعطیلی بیش تری داشته باشیم، ریسک سهام بالا می رود. به همین دلیل، افراد سهامدار ترجیح می دهند به جای داشتن سهام، این سهام را بفروشند و پول خودشان را در صندوق درآمد ثابت بورس می گذارند، تا بتوانند سود بیش تری داشته باشند. معمولاً چهارشنبه هایی که شنبه هفته آینده آن، تعطیل است، شاهد برخی منفی ها و کاهش ها در بورس تهران هستیم.
*اگر شنبه هفته بعد هم تعطیل نباشد بورس در روزهای شنبه هفته ها، چندان پررونق نیست.
-چهارشنبه ها معمولاً می توانیم انتظار داشته باشیم که پول ها به سمت صندوق های درآمد ثابت بورس بروند. شنبه ها هم معمولاً بورس کم رونق است و یکشنبه ها معمولاً بورس منفی می شود. این موارد، نکات تکراری و قدیمی در بورس تهران است. بورس تهران به طور سنتی در این روزهای هفته، این طور عمل می کند. هیچکدام از این موارد، عامل اصلی ریزش نیست و فقط باورهای عمومی این طور است.
*ارز ۲۸ هزار تومانی تا روزهای قبل برای تولید مرغ و روغن و تخم مرغ توسط شرکت های وارد کننده نهادهای دامی و خوراکی مورد استفاده قرار می گرفت. الان قرار شده واردات را با ارز ۱۲۵ هزار تومانی انجام بدهند و مرغ و روغن تولید کنند. حذف تخصیص این نوع ارز توسط دولت، به چه علت باعث شده شرکت های غذایی بورسی فعال در این حوزه ها، جذاب شوند؟
-این شرکت ها، قبلاً یارانه تولید می گرفتند و الان آزاد سازی قیمت ها اتفاق افتاده است. همان طور که نهاده های تولیدی این شرکت ها گرانتر می شود، قیمت محصولات تولیدی آنها هم بالاتر رفته و آزادتر می شود. حذف قیمت دستوری، یعنی اقتصاد آزاد و در نتیجه شرکت ها از آن استقبال می کنند.
*مصرف کلی روغن و مرغ در کشور، به علت کم کشش بودن، حتی بعد از گران شدن و افزایش قیمت، در جامعه کاهش چندانی ندارد. آیا با وجود تورم، صرفا از نظر اسمی و گران شدن، ارزش سهام این شرکت ها بالاتر رفته است؟
-بله؛ برای مثال، این شرکت ها قبلاً 100 کیلو تولید می کردند ولی الان 80 کیلو تولید می کنند. به بیان دیگر، تا الان با 100 کیلو تولید 30 درصد سود می کردند و الان با 80 کیلو تولید، همان 30 درصد سود را کسب می کنند. به هر حال، تورم بر شرکت های بورسی اثر مثبت دارد . چون ارزش دارایی های این شرکت ها افزایش پیدا می کند.
*دولت در ابتدا در هفته های قبل، دستور داد و قبول کرد که ارز حاصل از صادرات شرکت های پتروشیمی و فولادی، دیگر در تالار اول مرکز مبادله و طلا، عرضه نشود و با قیمت بالاتر در تالار دوم عرضه شود. با این کار، این شرکت های بورسی در هفته های اخیر جذاب شده اند. گروه بورسی شرکت های پتروشیمی، چه شرایطی دارند و آنها را چطور تحلیل می کنید؟
-اکثر این شرکت ها، محصولات تولیدی صادراتی دارند. به همین دلیل، اثر مثبت از افزایش نرخ دلار می گیرند، یعنی صادرات دلاری آنها به یک میزان بوده و مشخص است، اما میزان ریالی آنها فرق می کند. از این نظر افزایش نرخ دلار و ارز، بر این شرکت ها تاثیر مثبت می گذارد.
*در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ شرکت های پتروشیمی در حد ۷ میلیارد دلار، ارز حاصل از صادرات را در مرکز مبادله ارز و طلا فروخته اند. آقای مهدوی ابهری، دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی اخیراً گفته: « با وجود این که آمار دقیق سهم سایر بخش ها از عرضه ارز در تالار ارزی در اختیار ما نیست، اما بدون تردید، صنعت پتروشیمی رتبه نخست عرضه ارز را در کشور دارد».
این قابلیت در شرکت ها و گروه های بورسی شرکت های دیگر مثل حوزه فولاد و مس وجود ندارد و فقط پتروشیمی ها به نوعی لیدری یا رهبری بازار را بر عهده دارند؟
-شرکت های پتروشیمی به خاطر حجم گسترده تری که دارند اثر بیش تری دارند. البته فولادی ها هم اثر دارند، اما از نظر میزان، پتروشیمی ها صنایع اول کشور هستند.
*چشم انداز بورس را برای این هفته چطور می بینید؟
- تا زمان کاهش ریسک ها، کاهش تنش ها و جمع شدن اعتراضات مردمی، وضعیت بورس به همین منوال هفته گذشته خواهد بود. به این صورت که یک روز مثبت بسیار شدید داریم و یک روز منفی بسیار شدید داریم و چند روز منفی های کمتر. به هر حال، ابهام در بورس تا باقی بودن شرایط ریسک، همچنان ادامه دار خواهد بود.
*صندوق تثبیت بازار سرمایه می تواند با خرید سهام در هفته جاری، باعث مثبت شدن و رشد بورس شود و آن را رونق بدهد؟
-در روز دوشنبه 22 دی ماه 1404، صندوق تثبیت از بورس حمایت کرد. در آن روز رونق داشتیم، اما در روز چهارشنبه هفته قبل، کاهش زیادی اتفاق افتاد. برای یکشنبه 28 دی ماه 1404، صندوق تثبیت می تواند سهام بخرد ولی بستگی به این دارد که به چه میزان از بازار حمایت کند و چه مقدار تزریق پول داشته باشد که بتواند از بورس حمایت کند.
نظر شما