صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
تورم خرداد ۱۴۰۵ در مسیر صعود؛ گرانی از نان تا مسکن / فشار قیمتها بر دهکهای پایین شدت گرفت
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور در خردادماه ۱۴۰۵ به ۶۵۶.۴ رسید و تورم ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه به ترتیب ۵.۹، ۸۸.۶ و ۶۲ درصد ثبت شد. ارقامی که نشان میدهد فشار تورمی در کالاهای خوراکی، مسکن و خدمات همچنان ادامه دارد و بیشترین اثر آن بر دهکهای پایین درآمدی وارد شده است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور در خردادماه ۱۴۰۵ به عدد ۶۵۶.۴ رسید. رقمی که نشان میدهد سطح عمومی قیمتها همچنان در مسیر افزایشی قرار دارد. دادههای این گزارش حاکی از آن است که تورم ماهانه در این ماه ۵.۹ درصد، تورم نقطه به نقطه ۸۸.۶ درصد و نرخ تورم سالانه ۶۲.۰ درصد بوده است. این سه شاخص در کنار هم نشان میدهد که فشار تورمی نهتنها مهار نشده، بلکه در خردادماه با شتاب بیشتری خود را در سبد مصرفی خانوارها نشان داده است.
تورم نقطهبهنقطه خردادماه نسبت به ماه قبل ۴.۷ واحد درصد افزایش یافته که خود نشانهای از تشدید سرعت رشد قیمتهاست. به بیان ساده، خانوارهای کشور برای خرید مجموعهای یکسان از کالاها و خدمات، نسبت به خرداد سال گذشته به طور میانگین ۸۸.۶ درصد بیشتر هزینه کردهاند. در چنین شرایطی، تورم دیگر صرفا یک عدد آماری نیست، بلکه به متغیری تبدیل شده که مستقیما بر الگوی مصرف، سطح رفاه و قدرت خرید خانوارها اثر میگذارد.
خوراکیها، موتور اصلی فشار تورمی
همچنین جزئیات گزارش نشان میدهد که همچنان گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات مهمترین منشا فشار بر معیشت خانوارهاست. تورم ماهانه این گروه در خردادماه ۶.۸ درصد و تورم نقطه به نقطه آن ۱۳۴.۶ درصد ثبت شده است. اعدادی که بهروشنی از شدت افزایش قیمتها در اقلام روزمره و ضروری حکایت دارد.
در میان زیرگروههای خوراکی، میوه و خشکبار با رشد ماهانه ۱۳.۵ درصدی بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردهاند. همچنین در برخی اقلام دیگر از جمله نان و غلات، چای و قهوه، بهداشت و درمان، مبلمان و لوازم خانگی و خدمات پذیرایی و رستوران نیز رشد قیمت قابل توجه بوده است. این روند نشان میدهد که تورم فقط به کالاهای لوکس یا غیرضروری محدود نمانده و مستقیماً به کالاهای پایهای و مصرفی خانوار سرایت کرده است.
تورم کالاها و خدمات غیرخوراکی نیز بالا ماند
در بخش کالاها و خدمات غیرخوراکی نیز روند افزایشی قیمتها ادامه داشته است. بر اساس گزارش مرکز آمار، تورم ماهانه این گروه در خردادماه ۵.۳ درصد و تورم نقطه به نقطه آن ۶۴.۴ درصد بوده است. هرچند شدت رشد قیمت در این بخش نسبت به خوراکیها کمتر است، اما به دلیل وزن بالای برخی اقلام مانند حملونقل، درمان و خدمات عمومی در هزینههای خانوار، اثر آن بر زندگی روزمره همچنان بسیار سنگین است.
هزینههای مرتبط با حملونقل، بهداشت و درمان، ارتباطات و لوازم خانگی از جمله بخشهایی بودهاند که رشد قیمت در آنها بهصورت ملموس در زندگی مردم دیده میشود. این موضوع نشان میدهد که فشار تورمی تنها به کالاهای مصرفی محدود نیست، بلکه هزینه استفاده از خدمات ضروری نیز همزمان در حال افزایش است.
مسکن همچنان یکی از کانونهای اصلی فشار بر خانوارها
یکی از مهمترین بخشهایی که در خردادماه فشار قابل توجهی بر بودجه خانوار وارد کرده، مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها بوده است. این گروه در خرداد تورم ماهانه ۳.۲ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۳۵.۹ درصد را ثبت کرده است. در همین گروه، اجاره مسکن نیز با رشد ماهانه ۲.۴ درصدی و رشد نقطهبهنقطه ۳۱.۲ درصدی مواجه شده است.
هرچند نرخ رشد مسکن در ظاهر کمتر از برخی گروههای دیگر است، اما سهم بالای آن در هزینههای ماهانه خانوار باعث میشود که حتی افزایشهای محدود نیز اثر بزرگی بر معیشت داشته باشد. برای بسیاری از خانوارها، اجارهبها بزرگترین یا یکی از بزرگترین اقلام هزینهای است و هر افزایش در این بخش، مستقیما قدرت خرید سایر اقلام ضروری را کاهش میدهد.
فشار تورم بر دهکهای پایین بیشتر است
گزارش مرکز آمار از وضعیت تورمی دهکهای هزینهای نیز نشان میدهد که بار تورم بهطور برابر بین گروههای درآمدی توزیع نشده است. نرخ تورم سالانه کشور در خردادماه ۶۲.۰ درصد بوده، اما دامنه تغییرات آن در دهکهای مختلف از ۶۰.۱ درصد برای دهک دهم تا ۶۸.۵ درصد برای دهک دوم متغیر بوده است. به این ترتیب، فاصله تورمی دهکها به ۸.۴ واحد درصدرسیده که نسبت به ماه قبل ۱.۱ واحد درصد افزایش داشته است.
این اختلاف بهروشنی نشان میدهد که دهکهای پایینتر، فشار بیشتری از تورم را تحمل میکنند. علت اصلی نیز روشن است: خانوارهای کمدرآمد سهم بیشتری از هزینه خود را به خوراکیها و کالاهای ضروری اختصاص میدهند؛ همان گروهی که بیشترین رشد قیمت را تجربه کرده است. در مقابل، دهکهای بالاتر به دلیل تنوع بیشتر سبد مصرفی و سهم کمتر اقلام خوراکی در هزینههایشان، اثر تورم را بهصورت متفاوتتری احساس میکنند.
شکاف جغرافیایی تورم
علاوه بر شکاف درآمدی، تفاوتهای جغرافیایی نیز در نرخ تورم دیده میشود. طبق این گزارش،تهران با تورم سالانه ۵۲ درصد در شاخص کل، پایینتر از میانگین کشوری قرار گرفته، در حالی که استانهایی مانند ایلام، کردستان و لرستان نرخهای بالاتری را تجربه کردهاند. این تفاوت نشان میدهد که هزینه زندگی در سراسر کشور به یک اندازه افزایش نیافته و برخی استانها با فشار بیشتری مواجه بودهاند.
چنین شکافهایی معمولا تحت تاثیر عواملی مانند ساختار توزیع کالا، هزینه حملونقل، وابستگی به عرضه بیرونی و شرایط منطقهای شکل میگیرد. با این حال، نتیجه نهایی برای خانوارها روشن است: در برخی مناطق، هزینه تامین کالا و خدمات بهمراتب سنگینتر از میانگین ملی شده است.
دادههای خردادماه ۱۴۰۵ نشان میدهد که تورم در اقتصاد ایران همچنان یک مسئله فعال، گسترده و فرساینده است. افزایش همزمان تورم ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه نشان میدهد که فشار قیمتی در لایههای مختلف اقتصاد رسوخ کرده و محدود به یک بخش خاص نیست. از خوراکیها و خدمات گرفته تا مسکن و درمان، همگی در مسیر افزایشی قرار گرفتهاند و این روند بیش از همه بر دهکهای پایین درآمدی اثر گذاشته است.
در چنین شرایطی، مهار تورم نیازمند سیاستگذاری هماهنگ، کنترل انتظارات تورمی، ثبات در متغیرهای کلان و انضباط در تصمیمهای پولی و مالی است. در غیر این صورت، کوچک شدن سفره خانوارها و تعمیق فشار معیشتی، همچنان یکی از مهمترین پیامدهای اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.
با بررسی تمامی این شاخصها، مشخص است که اقتصاد خانوارها بهویژه در دهکهای پایین، تحت فشار شدیدی قرار دارد و مهار تورم در بخش کالاهای اساسی، اولویتی حیاتی است. در این میان، جذب سرمایه ۶ میلیارد دلاری که مورد بحث قرار گرفته است، میتواند به عنوان یک ابزار کلیدی و کارگشا در مدیریت تورم فعلی عمل کند.
تزریق این حجم از منابع ارزی در مقطع زمانی کنونی، نه تنها باعث تقویت ذخایر ارزی کشور میشود، بلکه با تثبیت نرخ ارز و کاهش نوسانات بازار، میتواند بهطور مستقیم اثرات زنجیرهای قیمتها را در سبد کالاهای خوراکی و خدماتی (که در گزارش فوق اشاره شد) تعدیل کند. در واقع، مدیریت هوشمندانه این ۶ میلیارد دلار میتواند ضربهگیر اثرات تورمی باشد و با کاهش هزینههای وارداتی کالاهای ضروری، فشار بر معیشت دهکهای پایین را کاهش داده و به ثبات قیمتها در بازار کمک کند.
نظر شما