روایت تاب آوری ایران در برابر محاصره دریایی نسبت به آمریکا
براساس گفته الجزیره، در حالی که ایران می تواند محاصره دریایی را مدت ها تحمل کند امریکا با محدودیت های داخلی و خارجی روبرو است.
الجزیره در تحلیلی از محاصره دریایی ایران توسط آمریکا نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شده که ایران از نظر مالی در حال فروپاشی است و بهدلیل محاصره دریایی واشنگتن روزانه صدها میلیون دلار ضرر میکند.
محاصره دریایی آمریکا از ۱۳ آوریل آغاز شد و از آن زمان، نیروهای آمریکایی یک نفتکش با پرچم ایران را در نزدیکی تنگه هرمز توقیف کرده و مسیر کشتیهایی را که به ایران میرفتند یا از آن خارج میشدند تغییر دادهاند. ایران این اقدامات را غیرقانونی و در حد دزدی دریایی توصیف کرده است.
در واکنش، ایران تنگه هرمز را به روی کشتیهای خارجی بست و چندین کشتی با پرچم کشورهای دیگر را نیز توقیف کرد. پیش از این، تنها به برخی کشتیهای «دوست» اجازه عبور داده میشد. مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که امنیت این مسیر دیگر رایگان نخواهد بود و اگر صادرات نفت ایران محدود شود، دیگران هم نمیتوانند انتظار عبور آزاد داشته باشند.
اقتصاد ایران به صادرات دریایی وابسته است؛ از نفت و گاز گرفته تا محصولات پتروشیمی، پلاستیک و کالاهای کشاورزی. به همین دلیل، محاصره دریایی میتواند بر این جریان تجاری تأثیر بگذارد. با این حال، ایران همچنان موفق شده صادرات انرژی خود را ادامه دهد، حتی با وجود محدود شدن تنگه هرمز که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور میکند.
آمارها نشان میدهد ایران در ماه مارس حدود ۱.۸۴ میلیون بشکه در روز نفت صادر کرده و این رقم در آوریل به حدود ۱.۷۱ میلیون بشکه رسیده است. در فاصله یک ماه، بیش از ۵۵ میلیون بشکه نفت صادر شده و قیمت نفت ایران نیز اغلب بالای ۹۰ دلار بوده و حتی در بسیاری از روزها از ۱۰۰ دلار عبور کرده است. در نتیجه، ایران در یک ماه اخیر حدود ۵ میلیارد دلار درآمد نفتی داشته که نسبت به پیش از جنگ افزایش قابل توجهی نشان میدهد.
کارشناسان میگویند اگرچه محاصره فشار اقتصادی ایجاد کرده، اما ایران از قبل برای چنین شرایطی آماده بوده است. این کشور مقادیر زیادی نفت روی نفتکشها ذخیره کرده که بهعنوان ذخایر شناور عمل میکنند. همچنین هنوز مشخص نیست محاصره آمریکا تا چه اندازه کامل و مؤثر است و چه تعداد کشتیها موفق به عبور میشوند.
در سوی دیگر، ادامه این محاصره برای آمریکا نیز چالشبرانگیز است. رئیسجمهور آمریکا تنها برای مدت محدودی بدون تأیید کنگره میتواند عملیات نظامی خارجی را ادامه دهد و این موضوع میتواند محدودیتی جدی ایجاد کند. علاوه بر این، واکنش چین به توقیف محمولههای مرتبط با خود و فشار متحدان آمریکا که از بسته شدن تنگه هرمز آسیب میبینند، میتواند ادامه این سیاست را دشوارتر کند.
ایران برای مدیریت شرایط، علاوه بر صادرات، به ذخیرهسازی نفت نیز روی آورده است. ظرفیت پالایش داخلی این کشور حدود ۲.۶ میلیون بشکه در روز است، اما با کاهش صادرات، نیاز به ذخیرهسازی افزایش یافته و حتی از نفتکشهای قدیمی بهعنوان مخازن شناور استفاده میشود. با این حال، این ظرفیت محدود است و در صورت ادامه وضعیت، ممکن است تولید نفت کاهش پیدا کند.
در عین حال، ایران همچنان از نفتی که پیش از محاصره صادر شده و اکنون در دریا در حال انتقال است، درآمد کسب میکند. تخمین زده میشود بین ۱۶۰ تا ۱۸۰ میلیون بشکه نفت ایران در کشتیها در سراسر جهان در حال ذخیره باشد و همین موضوع میتواند جریان درآمدی کشور را تا چند ماه آینده حفظ کند.
علاوه بر نفت، ایران از دریافت عوارض عبور کشتیها از تنگه هرمز نیز درآمد کسب میکند. گزارشهایی وجود دارد که برخی کشتیها تا ۲ میلیون دلار برای عبور پرداخت کردهاند، هرچند رقم دقیق درآمدها مشخص نیست.
از نظر سیاسی، مقامهای ایرانی تأکید دارند که کشور متحد است و اختلافات داخلی مانعی برای تصمیمگیری نیست. از نظر نظامی نیز ایران با استفاده از روشهای نامتقارن مانند حملات سایبری، استفاده از نیروهای نیابتی و تهدید مسیرهای انرژی، توانسته فشارها را مدیریت کند.
در مجموع، تحلیلگران معتقدند ایران میتواند برای مدتی طولانیتر از آنچه آمریکا انتظار دارد این شرایط را تحمل کند. در مقابل، آمریکا با محدودیتهای سیاسی و فشارهای بینالمللی روبهروست. این تقابل در واقع به یک جنگ فرسایشی تبدیل شده که نتیجه آن به میزان تابآوری هر دو طرف بستگی دارد.
نظر شما