صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
حذف صفرها یا فرار از واقعیت؛ نمایشی که تورم را پنهان میکند نه درمان!
در حالی که تورم مزمن و بیثباتی ارزی، سفره مردم را کوچکتر کرده، داستان تکراری «حذف چهار صفر از پول ملی» بار دیگر کلید خورده است؛ این بار اما نه فقط کارشناسان، که حتی برخی مسئولان اقتصادی دولت هم از درک سادهترین ارقام این پروژه عاجزند. عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس میگوید برخی مدیران عالی اقتصادی کشور حتی نمیدانند با ارقام جدید چه کنند و تحلیلهایشان پر از اشتباه است. در چنین شرایطی، اجرای شتابزده این طرح نه تنها ارزش پول ملی را احیا نمیکند، بلکه با «توهم پولی»، کاهش حساسیت جامعه به گرانی را به دنبال دارد و ممکن است به حذف صفرهای بعدی در آیندهای نزدیک بینجامد.
حذف چهار صفر از پول ملی در ایران، ایدهای که سالهاست بهعنوان یکی از راهکارهای بهبود وضعیت اسکناسها و سادهسازی محاسبات مالی مطرح میشود، این روزها بار دیگر به صدر اخبار اقتصادی بازگشته است. بانک مرکزی از تهیه پیشنویس آییننامه اجرایی این طرح خبر داده و این گونه به نظر میرسد که اراده جدی برای به سرانجام رساندن این پروژه وجود دارد. با این حال، اظهارات اخیر اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نشان میدهد که نه تنها زیرساختهای اقتصادی برای این تغییر حیاتی فراهم نیست، بلکه مدیران ارشد اقتصادی کشور نیز درک درستی از ابعاد آن ندارند و این طرح در شرایط کنونی میتواند به ضد خود تبدیل شده و به جای کمک به اقتصاد، به تضعیف بیشتر ارزش پول ملی و افزایش التهابات بازار دامن بزند.
به گزارش صفحه اقتصاد، محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، در گفتگویی تفصیلی به ابعاد مختلف این طرح پرداخته و هشدار داده که اجرای شتابزده حذف چهار صفر در شرایط بیثباتی اقتصادی و تورم بالا، نه تنها کمکی به ساماندهی نظام پولی نخواهد کرد، بلکه میتواند منجر به ایجاد توهم پولی در جامعه و کاهش حساسیت مردم نسبت به کاهش ارزش پول ملی شود. او توضیح میدهد که اگر امروز افزایش نرخ دلار از ۱۰۰ هزار ریال به ۱۱۰ هزار ریال برای مردم محسوس و هشداردهنده باشد، پس از حذف چهار صفر و تبدیل آن به ۱۰ یا ۱۱ ریال جدید، ممکن است این افزایش ناچیز به نظر برسد و جامعه واکنش مناسب و بههنگامی به نشانههای تورمی نشان ندهد. این بیحساسیتی میتواند به افزایش شیب کاهش ارزش پول ملی و رشد بیشتر قیمتها منجر شود و در نهایت، پس از مدتی نه چندان دور، دوباره بحث حذف صفرهای بعدی مطرح گردد.
نماینده مردم مهولات و تربت حیدریه در مجلس با اشاره به تجربه بررسی این طرح در مجلس یازدهم یادآور میشود که در آن دوره به دلیل بیثباتی شدید اقتصادی، این طرح عملاً مسکوت ماند. اما با اصرار دولت سیزدهم و بانک مرکزی، مجلس دوازدهم در نهایت آن را تصویب کرد، هرچند که یک دوره گذار دو ساله برای آمادهسازی زیرساختها در نظر گرفته شد. این زیرساختها صرفاً به چاپ اسکناسهای جدید یا بهروزرسانی دستگاههای خودپرداز محدود نمیشود، بلکه شامل تغییرات اساسی در نظامهای محاسباتی کشور، از جمله نظام بانکی، نظام مالیاتی، بودجهریزی و صورتهای مالی شرکتهاست. تمام این نهادها باید برای کار با واحد پولی جدید آموزش ببینند و نرمافزارها و سختافزارهای خود را تطبیق دهند.
نکته تأملبرانگیزتر در اظهارات زنگنه، اشاره او به عدم آمادگی شناختی و تخصصی مدیران ارشد اقتصادی است. به گفته او، در جریان بررسیهای لایحه بودجه ۱۴۰۵، برخی از مسئولان وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه تحلیلهای متناقض و اشتباهی ارائه میدادند و مشخص نبود ارقامی که اعلام میکنند بر اساس ریال قدیم است یا ریال جدید. این بیاطلاعی در سطح مدیران عالی اقتصادی که متولی اصلی این تغییر بزرگ هستند، نشان میدهد که حتی پیشنیازهای اولیه اجرای طرح فراهم نیست و عزمی جدی برای ایجاد فهم مشترک در بدنه حاکمیتی اقتصاد وجود ندارد. اگر کسانی که قرار است سیاستگذار و هدایتگر این تحول باشند، خود درک درستی از ابعاد آن نداشته باشند، چگونه میتوان انتظار داشت که جامعه و فعالان اقتصادی با این تغییر کنار بیایند و دچار سردرگمی نشوند؟
در چنین شرایطی، تأکید بر اجرای سریع آییننامه اجرایی و آغاز فرآیند حذف صفرها میتواند بسیار خطرناک باشد. تجربه کشورهایی که چنین اقداماتی را انجام دادهاند نشان میدهد که حذف صفر از پول ملی، در بهترین حالت یک اقدام فنی و اداری است و زمانی موفق خواهد بود که تورم مهار شده و ثبات اقتصادی نسبی برقرار باشد. در غیر این صورت، این اقدام صرفاً یک تغییر ظاهری است و ممکن است به محض بروز یک شوک ارزی یا تورمی جدید، صفرهای حذف شده با سرعت بیشتری بازگردند و اعتبار باقیمانده نظام پولی را نیز از بین ببرند.
مجلس در بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ عملاً با پذیرش ارقام بر اساس ریال جاری، نشان داد که هنوز شرایط را برای این تغییر آماده نمیبیند. این تصمیم هوشمندانه میتواند فرصتی برای دولت و بانک مرکزی باشد تا به جای عجله برای اجرای یک طرح نمایشی، تمرکز خود را بر روی مهار تورم، ایجاد ثبات اقتصادی و آموزش و آمادهسازی نظامات اداری و مالی کشور معطوف کنند. حذف صفرها وقتی معنا پیدا میکند که پول ملی از ارزش و ثبات لازم برخوردار باشد، نه وقتی که هر روز بیشتر از دیروز در برابر ارزهای خارجی عقبنشینی میکند. در غیر این صورت، این پروژه نه یک اصلاح پولی، که یک خطای راهبردی دیگر در کارنامه مدیریت اقتصادی کشور خواهد بود.
نظر شما