صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
طرح ملی اعتبار ایرانیان، رویکرد جدید دولت برای عبور از بحرانهای اقتصادی
با هدف تحول در نظام تأمین مالی خانوار و تولید به زودی آغاز میشود
دولت چهاردهم با هدف تحول در نظام تأمین مالی، طرح ملی «اعتبار ایرانیان» را به عنوان جایگزینی برای تسهیلات نقدی به زودی آغاز میکند. این طرح که به صورت پایلوت اجرایی میشود، اعتبار خرید را در اختیار خانوارها قرار میدهد تا مستقیماً در زنجیره تولید هزینه شود. این رویکرد با تأمین سرمایه در گردش بنگاهها و جلوگیری از خلق پول، نوعی «تأمین مالی غیرتورمی» محسوب میشود. قدرت خرید خانوار در این طرح با بازپرداخت ۶ ماهه و سود ۵ درصد حفظ میشود و چرخش مالی سالمی میان تولید و مصرف ایجاد خواهد شد که به پایداری اشتغال کمک میکند.
اقتصاد ایران در شرایط حساسی قرار دارد و دولت برای مدیریت چالشهای موجود و عبور از موانع تورمی و رکودی، به تدوین و اجرای سیاستهای نوینی روی آورده است. در این راستا، تغییر مسیر یارانهها و هدایت منابع به سمت تولید و مصرف هدفمند، در دستور کار قرار گرفته است. یکی از مهمترین اقدامات اخیر در این زمینه، طراحی و اجرای دو طرح مکمل است که به صورت همزمان توسط دولت چهاردهم پیادهسازی خواهند شد.
این طرحها با هدف حمایت از بنگاههای اقتصادی و خانوارها در شرایطی که نوسانات نرخ ارز هزینههای تولید را افزایش داده، طراحی شدهاند تا بتوانند با ایجاد یک چرخه مالی سالم، هم از تولید حمایت کنند و هم قدرت خرید خانوارها را حفظ نمایند. این رویکرد نشاندهنده تغییر پارادایم در سیاستهای پولی و مالی کشور است که سعی دارد با استفاده از ابزارهای غیرتورمی، رونق را به بازار بازگرداند.
تغییر رویکرد از تسهیلات نقدی به اعتبار خرید در طرح ملی اعتبار ایرانیان
طرحی نو در میان برنامههای جدید دولت، با عنوان «اعتبار ایرانیان» مطرح شده است که ماهیتی کاملاً متفاوت با وامهای سنتی و تسهیلات نقدی رایج در سیستم بانکی دارد.
در روشهای سنتی، پرداخت وام مستقیماً به افزایش پایه پولی و تورم دامن میزند، اما در این طرح جدید، اعتبار به صورت «اعتبار خرید» در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد. این بدان معناست که منابع مالی مستقیماً به دست افراد داده نمیشود تا هرگونه مصرفی داشته باشند، بلکه این اعتبار در زنجیره تولید و توزیع هدایت میشود.
مصرفکننده با استفاده از این اعتبار، اقدام به خرید کالا، عمدتاً کالاهای زودمصرف از فروشگاههای طرف قرارداد میکند. این اقدام باعث میشود که منابع مالی به جای تبدیل شدن به نقدینگی پراکنده در بازار، مستقیماً به حساب تولیدکنندگان واریز شود.
تولیدکنندگان نیز با اتکا به این منابع، میتوانند نسبت به خرید مواد اولیه و تأمین سرمایه در گردش خود اقدام کنند. این مکانیزم، پول را در چرخه اقتصادی نگه داشته و از خروج آن از بخش واقعی اقتصاد جلوگیری میکند.
به عقیده کارشناسان، این روش نیازی به نقدینگی سنگین ندارد و به دلیل اینکه پول خلق نمیکند بلکه جریان موجود را مدیریت مینماید، به عنوان یک نوع «تأمین مالی غیرتورمی» شناخته میشود که میتواند اثرات مثبتی بر کنترل تورم داشته باشد.
همزمانی حمایت از تولید و مصرف در یک بستر یکپارچه
طرح ملی اعتبار ایرانیان، تنها به حمایت از یک سوی معادله اقتصادی اکتفا نمیکند، بلکه با طراحی هوشمندانه، دو هدف اصلی «تأمین نیاز خانوار» و «تأمین نیاز بنگاه» را به صورت همزمان دنبال میکند. در شرایطی که افزایش نرخ ارز فشار زیادی بر هزینههای بنگاههای تولیدی وارد کرده است، سیستم بانکی موظف شده است که منابع لازم برای تأمین سرمایه در گردش این واحدها را فراهم سازد. این اقدام در کنار طرح اعتباری خانوارها، یک حلقه اتصال قدرتمند میان تولید و مصرف ایجاد میکند.
زمانی که خانوارها برای خرید کالا از اعتبار خود استفاده میکنند، تقاضا در بازار تحریک شده و تولیدکننده انگیزه بیشتری برای افزایش تولید پیدا میکند. از سوی دیگر، تأمین سرمایه در گردش بنگاهها به آنها اجازه میدهد تا پاسخگوی این تقاضای ایجاد شده باشند. این تعامل دوطرفه، به طور غیرمستقیم به حفظ و ایجاد اشتغال کمک میکند، زیرا ادامه حیات بنگاههای اقتصادی وابسته به نقدینگی در گردش و فروش محصولاتشان است.
معاون امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی وزارت امور اقتصادی و دارایی تأکید دارد که این طرحها مکمل یکدیگر هستند و در کنار تغییر مسیر یارانهها، میتوانند ضربات ناشی از شوکهای اقتصادی را به حداقل برسانند و چرخهای اقتصاد را با سرعت بیشتری به گردش درآورند.
جزئیات و آزمون میدانی برای طرح ملی اعتبار ایرانیان در استان منتخب
برای اطمینان از موفقیتآمیز بودن این طرح و رفع نواقص احتمالی، دولت تصمیم گرفته است که ابتدا طرح ملی اعتبار ایرانیان را به صورت پایلوت در یکی از استانها اجرایی کند. در این مرحله، قراردادهایی میان چند بانک و فروشگاههای منتخب منعقد شده است تا زیرساختهای لازم برای ارائه خدمات فراهم گردد.
جامعه هدف در این مرحله، سرپرستان خانوارهایی هستند که مشمول دریافت یارانهها هستند و به زودی پیامکهایی برای آنها ارسال خواهد شد.
افراد دعوت شده میتوانند با مراجعه به سایت بانک مربوطه و ثبت درخواست خود، پس از طی مراحل اعتبارسنجی، تا سقف ۳۰ میلیون تومان اعتبار دریافت کنند.
شرایط بازپرداخت در این طرح پایلوت به گونهای تنظیم شده که فشار زیادی به خانوارها وارد نشد؛ به طوری که دوره بازپرداخت ۶ ماهه و به صورت اقساط ماهانه در نظر گرفته شده است. نرخ سود تعیین شده برای این مرحله نیز حدود ۵ درصد است که رقم بسیار مناسبی نسبت به نرخهای جاری بازار محسوب میشود.
نکته حائز اهمیت در این سیستم، ایجاد انگیزه برای خوشحسابی است. اگر خانوارها در بازپرداخت اقساط خود موفق عمل کنند، درجه اعتباری آنها بهبود یافته و امکان تمدید اعتبار مجدد برای آنها فراهم خواهد شد.
این رویکرد، فرهنگ استفاده بهینه از منابع و پرداخت به موقع بدهیها را نیز ترویج میکند. پس از جمعبندی نتایج این آزمون و رفع موانع احتمالی، این طرح در سطح کل کشور و برای تمامی دهکهای مشمول طرح هدفمندی یارانهها اجرایی خواهد شد تا گامی مؤثر در جهت تحقق عدالت اقتصادی و پایداری تولید ملی برداشته شود.
نظر شما