گزارش اختصاصی صفحه اقتصاد از یارانه ۴ میلیون تومانی
یارانه کالابرگ در مسیر حمایت مستقیم از مصرفکننده، جایگزین ارز ترجیحی شد
دولت با اجرای طرح انتقال یارانه کالاهای اساسی از ابتدای زنجیره تأمین به مصرفکننده نهایی، علاوه بر حذف ارز ترجیحی، ماهانه یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ به هر نفر اختصاص میدهد؛ اقدامی که هدف آن ثبات قیمت کالاهای اساسی و حفظ قدرت خرید خانوارها اعلام شده است.
پس از ماهها برنامهریزی و آمادهسازی زیرساختها، دولت از ۲۰ دیماه اجرای طرح جدید حمایت معیشتی مردم را آغاز میکند. این طرح که جایگزین شیوه سنتی پرداخت یارانه به واردکنندگان کالاهای اساسی شده است، به منظور کاهش نااطمینانی در بازار، جلوگیری از نوسانهای شدید قیمت و انتقال مستقیم منافع یارانهای به خانوارها طراحی شده است. به گفته کارشناسان اقتصادی، این سیاست میتواند گامی مهم در اصلاح بازار کالاهای اساسی و مدیریت هوشمند یارانهها تلقی شود.
انتقال یارانه از زنجیره تولید به مصرفکننده نهایی
طرح کالابرگ، سیاستی استراتژیک برای اصلاح نحوه حمایت از خانوارها در برابر نوسانات بازار کالاهای اساسی است. در گذشته، پرداخت ارز ترجیحی به واردکنندگان نتوانسته بود مانع افزایش قیمت کالاهای مصرفی شود و مشکلاتی مانند تخصیص نابرابر ارز، نوسان نرخ ارز و افزایش قیمت نهادهها بر تولید و قیمت نهایی کالاها تأثیر گذاشته بود. اکنون، با حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با اعتبار کالابرگ، یارانهها به جای مسیر طولانی و پیچیده زنجیره واردات، مستقیماً به مصرفکننده نهایی میرسد و شفافیت و عدالت در پرداخت یارانه افزایش مییابد.
بر اساس برنامه اعلام شده، مرحله اول طرح به صورت یکجا و با واریز چهار میلیون تومان به کارت بانکی سرپرست خانوار انجام میشود و سپس اعتبار یک میلیون تومانی به صورت ماهانه ادامه خواهد یافت. این اعتبار به خانوارها امکان خرید کالاهای مشمول از جمله شیر، پنیر، ماست، گوشت قرمز و مرغ، تخممرغ، برنج، روغن مایع، ماکارونی، قند، شکر و حبوبات را میدهد. نکته مهم این است که اعتبار مصرفنشده ماهانه به دوره بعد منتقل میشود، که انعطافپذیری بالایی برای خانوارها فراهم میآورد.
اهداف و اهمیت راهبردی طرح
هدف اصلی این سیاست، کاهش نااطمینانی در بازار و ایجاد ثبات قیمتهای کالاهای اساسی است. با اجرای طرح، تولیدکنندگان میتوانند برنامهریزی دقیقتری برای تأمین نهادهها و تولید داشته باشند و در عین حال خانوارها از قدرت خرید ثابت برخوردار خواهند بود. این اقدام، فاصله رانتی میان نرخ ارز ترجیحی و بازار آزاد را کاهش میدهد و منافع یارانهای را به صورت کامل به مصرفکننده منتقل میکند.
سازوکار جدید تأمین ارز کالاهای اساسی نیز بهگونهای طراحی شده است که نوسان کمتری داشته باشد و عرضه ارز برای واردات نهادهها و کالاهای اساسی به صورت اولویتبندی شده از طریق درگاه اختصاصی بانک مرکزی انجام میشود. شرکتهای دولتی، نهادهای عمومی و صندوقهای بازنشستگی نیز میتوانند مستقیماً ارز خود را برای تأمین کالاها اختصاص دهند، تا خانوارها در صفهای طولانی تأمین معطل نشوند. این شیوه، علاوه بر ثبات قیمت نهادهها، معادل ارزش ارز ترجیحی پرداختی دولت را با مبلغی بالاتر در قالب اعتبار کالابرگ به خانوارها بازمیگرداند.
نحوه اجرا، زمان و دسترسی خانوارها
خانوارها طبق برنامه زمانبندی که از طریق پیامک به سرپرست خانوار اعلام میشود، از ۲۰ دیماه میتوانند با مراجعه به فروشگاههای خرد و زنجیرهای اعتبار کالابرگ خود را برای خرید کالاهای اساسی استفاده کنند. در این مرحله، حدود ۲۶۸ هزار فروشگاه در سراسر کشور مشارکت خواهند داشت و با همکاری اتاق اصناف و اتحادیههای خردهفروشی، تعداد فروشگاهها افزایش مییابد. همچنین، امکان خرید از طریق فروشگاههای سیار و تعاونیها برای تسهیل دسترسی خانوارها فراهم شده است.
روشهای استعلام کالابرگ
یکی از راههای استعلام کالابرگ با گوشی استفاده از کد دستوری (USSD) است. ۳ کد دستوری برای استعلام کالابرگ وجود دارند که در ادامه آنها را معرفی کردیم:
#۱۴۶۳*۵۰۰* (ستاره ۵۰۰ ستاره ۱۴۶۳ مربع): برای نمایش موجودی یارانه و کالابرگ استفاده میشود.
#۲۸*۷۸۸* برای استعلام کالابرگ سرپرست خانوار استفاده میشود.
#کدملی*۴۳۸۵۷*۴* برای استعلام موجودی کالابرگ به کار میرود.
استعلام مانده اعتبار کالابرگ از طریق اپلیکیشن «شما»، پیامرسان «بله»، کد دستوری *۵۰۰*۱۴۶۳# (ستاره ۵۰۰ ستاره ۱۴۶۳ مربع) و صندوقهای فروشگاهی ممکن خواهد بود. علاوه بر این، دولت تأکید کرده است که یارانههای نقدی، طرح یسنا و اقدامات مربوط به رفع سوءتغذیه همچنان به قوت خود باقی خواهند ماند و به صورت همزمان اجرا میشوند.
به اعتقاد کارشناسان، این طرح میتواند به مدیریت بهتر تورم و کاهش فشار بر خانوارها منجر شود، چرا که قدرت خرید خانوارها به صورت مستقیم حفظ شده و خانوارها در تصمیمگیری برای خرید کالاها اختیار بیشتری خواهند داشت. به عبارت دیگر، سیاست کالابرگ، هم ابزار حمایتی و هم مکانیسم ثباتبخشی به بازار کالاهای اساسی محسوب میشود.
اجرای این طرح نشان میدهد که دولت قصد دارد منابع محدود خود را به جای مسیرهای غیرشفاف و پیچیده، به مصرفکننده نهایی منتقل کند تا هم شفافیت افزایش یابد و هم عدالت اجتماعی در توزیع یارانهها رعایت شود. در نهایت، این سیاست میتواند به کاهش نوسانهای شدید قیمتی و بهبود برنامهریزی تولید در زنجیره تأمین کالاهای اساسی کمک کند و تجربهای ارزشمند برای اصلاح ساختار یارانهها در اقتصاد کشور فراهم آورد.
نظر شما